Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
5Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Buod ng Epikong Kudaman

Buod ng Epikong Kudaman

Ratings: (0)|Views: 2,777 |Likes:
Published by Sarah Jean Lubiano

More info:

Published by: Sarah Jean Lubiano on Jan 26, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/11/2012

pdf

text

original

 
Buod ng Epikong Kudaman[1]
 Ang pambungad ng epikoay ang pagtungo ni Tuwan Putli atng kanyang pinsang si Ambaynansa Ilog Tabunganan upangmangisda. Ang ilog na ito aymayroong bukal ng tubig natahanan ng isang Masamang Tao.Nang sila·y paalis na, may nakita siTuwan Putli na isang ulang na gintoang sipit at bigla na lamang siyangnawala. Samantala, may nakitangbakas ng dugo sa buslo angkanyang pinsan.Umuwi si Ambaynan atkanyang ibinalita ang pagkawalani Tuwan Putli. Hinimok ni Mu-Mutaang manugang na si Muta-Mutana hanapin ang nawawala nitongasawa ngunit di man lang tuminagang huli. Dahil dito, isinugo angpagkawala ng babai kay Binata ngAlapaap. Nagsumamo sa kanya siMu-Muta na mag-uwi ng kahitanumang maliit na palatandaanmula sa katawan ng kanyangnawawalang anak. Kapag siya·ynagtagumpay, magiging asawaniya si Tuwan Putli.Nagtungo si Binata ngAlapaap sa bukal ng tubig at ditoay may natagpuan siyang kaliskisng buwaya. Nang tanungin niyaang mga buwaya, hindi raw nilanakita si Tuwan Putli ngunit maigingkausapin ng binata ang matandanilang pinuno na nasa gawingilaya ng ilog.Dito nabatid ng pinunongbuwaya na si Tuwan Putli pala angbabaing kanyang kinain. Ibinukaniya ang kanyang bunganga atpinasiyasat ito sa binata. Nakita sabagang nito ang isang maliit nabahagi ng kuko mula sa hinliliit ngbabai. Ibinalik ito ng binata kayMu-Muta ngunit bilang pagtupadsa pangako, ipinauwi ito sa binata.Pagkauwi, ipinasok niBinata ng Alapaap ag kapirasongkuko sa baul na ginto. Nanghapong iyon, nagmakaawa siTuwan Putli na palabasin siya.Pumutok na parang kawayan angbaul, nagliwanag ang kabahayanna parang araw at ang babaingsinggaan ng kapupulot napanggatong ay ninais maupo sasahig at magnganga. Kusangbumukas ang lalagyan ng nganga.Nabatid ng babai na ang binatang nagligtas sa kanyang buhaykung kaya·t pumayag siyangsumama rito.Sa unang awit, maaakit siBinata ng Alapaap kay Binibini ngSaytang Dagat, ang asawa niKudaman. Nagkaroon ngpakikiapid (agaw) kung kaya·tnilayasan ni Tuwan Putli angasawa. Samantala, sakay ngLinggisan, ang lilang bakaw naalagang ibon ng bayani, walangkapali-paliwanag na isinauli niKudaman ang asawa sa biyenangsi Sultan ng Baybayin.Sa kanyang paglalakbay,nasalubong ni Kudaman si TuwanPutli. Inalok niya ito ng nganga attinanggap naman ni Tuwan Putli.Ito·y tanda ng kahilingan ngpagpapakasal at pagpayag. SiTuwan Putli ang nagingpangunahing asawa (puqun) niKudaman.Samantala, mataposmapag-alaman ang pakikiapid nganak, binantaan ito ni Sultan ngBaybayin na pupugutan ng ulo saGunting ng Daigdig. Pumayag siBinibini ng Saytang Dagat ngunitlumitaw siya sa pagsubok na lalopang marilag. Nanabik itongumalis upang muling makasamaang dating asawa.Dumalaw kay Kudamansina Muta-Muta (dating asawa niTuwan Putli) at ang tunay nitongkapatid na si Datu ng Ligayanupang magmungkahi ngpakikipagsandugo. Naghandog siKudaman ng isang gulok (barung)upang pagtibayin ang kasunduan.Matapos maging kapatid-sa-sandugo, hiniling ni Muta-Muta napatirahin siya sa bahay niKudaman. Pumayag naman anghuli at agad nagpatayo ngmalaking bahay.Tinipon ni Kudaman anglahat niyang kamag-anak atkaibigan upang ialok angpagdaraos ng isang pagdiriwangng tabad. Naghanda siya ng 180tapayan. Tinugtog ang mgaagung upang ihatid angpaanyaya sa lahat.Narinig ito nina Binata ngAlapaap at Sultan ng Baybayin nanagpasyang dumalo. Ngunit bagoito, nagbaba ng kapasyahanhinggil sa pagkakaagaw kayBinibini ng Saytang Dagat ni Binatang Alapaap. Ang multa ayitinakda sa 180 pinggan.Umalis si Kudamanpatungong ibang bayan sakay niLinggisan upang maghanap ngmagagandang damit. Mawawalasiya ng pitong taon kung kaya·tibinilin ang asawang si Tuwan Putlisa kasundugong si Muta-Muta.Habang lumilipad angLinggisan, napaibig dito angBinibini ng Lunting Punay.Narahuyo rin dito si Kudaman atnagsumamong antayin angkanyang pagbabalik.Sa tahanan ng Sultan ngBaybayin ay namili ngmagagandang damit si Kudaman.Nangungulila naman sa ibon at saamo nitong si Kudaman si Binibining Saytang Dagat atnagsumamong siya·y pabalikin.Pagdaka·y nakarating na lamangsiya sa bahay ni Kudaman kungsaan niya nakilala si Tuwan Putli.Inalok niya rito ang kanyangbalaraw bilangpakikipagkasunduan. Inari nasiyang kapatid ni Tuwan Putli.Sa kanyang pagbalik,humingi ng nganga si Kudamankay Binibini ng Lunting Punay atinalok naman siya ngngangangaan bilang pagsang-ayon. Inilagay siya ni Kudaman sasalapa para sa paglalakbay.Ibinalita ni Tuwan Putli kayKudaman ang pagbabalik niBinibini ng Saytang Dagat.Ipinahaya ni Kudaman na siya·ynag-uwi ng bagong makakasama,isa pang kapatid para kay TuwanPutli na tinanggap naman ng huli.Muli na namang umalis siKudaman upang bumili ng bagongpalamuti sa Raha at anyayahan itosa pagdiriwang ng tabad.Ihinabilin ni Kudaman angdalawang bagong asawa sapangunahing asawang si TuwanPutli.Sa pagdaan ni Kudaman,nakita siya ni Binibini ng PunungGinuu na napahanga sa kariktanng ibon ni Kudaman. Binalikan siyani Kudaman na nang magnaismagnganga ay inalok naman niBinibini ng Punong Ginuu. Ito naang kanyang ikaapat na asawa.Ipinakilala niya ito sa kanyangtatlong asawa at silang apat aynagturingang parangmagkakapatid.Sa ikalawang awit,matapos maipatayo ang malakingbahay (kalang banwa), ninais niKudaman na mag-alay ng isangpagdiriwang bilang paggunita saPanginoon ng Palay. Ipinatongniya ang kanyang kamay sabunganga ng tapayan at siya·y
 
nakabuo ng tabad. Tumugtog angmga kalalakihan ng gong upangmasiyahan ang nagpapatamis atnagpapahalimuyak sa tabad, angPanginoon ng Palay.Lahat ay nakasuot ngmagagarang ginintuang damit atpalamuti. Kay gaganda·t kisignila. Sumali sa sayaw (tarak) angasawa ni Kudaman at naghandang nganga para sa panauhin. Sapagkakasama-samang ito·ynapuno sila ng katuwaan.Narinig din ng mga Ilanunang tugtog at nagpasyangdumalo upang magdala ngkarahasan at makidigma. Sila aygaya ng bala at apoy.Ibinadya kay Kudaman ngisang panaginip ang pagdating ngIlanun at ang balak nitong bihaginang kanyang mga asawa. Ngunitnais niyang umiwas sa tunggalianpagkat ang karahasan ay isangpagkakamali kay Ampuq, angPanginoon, si Nagsalad, angHumabi.Buong payapangnagnganga si Kudaman atinihanda ang buong sambahayansa pagharap sa mapandigmangpanauhing ito. Sa pagdating ngmga Ilanun, inanyayahan ito niKudaman na umakyat sa kanyangbahay. Marahas itong tinanggihanng una.Nang di makapagpigil siMuta-Muta, nagbunsod siya ngisang labanan sa kalangitan.Sinundan siya ng Binata ngAlapaap na magliligtas sa kanya atbubulusok patungo sa lugar ngmga kaaway. Pitong taongmaglalaban sa himpapawid siBinata ng Alapaap at ang pinunong Ilanun. Naantig sa ganitongkatapatan si Kudaman atnagpasyang lumahok sa labanan.Hinandugan muna niya ngbulaklak ng balanoy ang mgaasawa. Kapag namulaklak ito,buhay siya, at kapag nalanta, siyaay nasawi.Nagsumamo ang mgababai kay Linggisan (nanagtangka ring pigilan si Kudamansa paglahok sa digmaan) napakamatyagan ang kanyangpanginoon.Sinagip ni Kudaman siBinata ng Alapaap sa pagtatagorito sa kanyangngangaan(salapa). Nagtapos anglabanan sa pagwawagi niKudaman. Sa kanilang pag-uwi,dumaan ang dalawa sa bahay niLimbuhanan, ang pinsang buo niKudaman. Kakakasal lamang nitosa Binibini ng Punong Aguho. Dahildi man lang ito nabalita, huminging patawad ang si Limbuhanan.Pauwi ay sumama ang bagongkasal kina Kudaman.Balisa namang nag-aantaysina Datu ng Ligayan, Muta-Mutaat ang apat na asawa ni Kudamansa kanyang pagbabalik. Bumalik siKudaman matapos ang pitongtaon.Muling nagkaroon ngpagdiriwang. Nag-alay si Binibining Punong Aguho ng isang singsingsa apat na asawa at sila ay nagingmagkakapatid. Lahat ay sama-samang kumain bago bago idaosang pag-uusap sa batas (bisara atbulun). Dito·y ipinaalala sabagong magkabiyak (usyat) angmga pao ukol sa mabutingsamahan ng mag-asawa,panagutan sa kamag-anakan atalituntunin ng batas (Saraq).Nilinaw din ito sa bagongmagkapatid na sina Kudaman atLimbuhanan.Muling nabuhay anghidwaan sa pagitan ni Kudamanat ni Pinagsaraqan, ang PunongHukom tungkol kay Tuwan Putli.Iminungkahi ni Binibini ng mgaLuray na siya ay hatiin.Dumating ang Datu ngPinakagilid ng Daigdig kasama angkanyang asawa, si Binibini ngDaigdig sa Paligid at Binibini ngSangkalawakan. Matapos angtatlong araw ng kasayahan,binuksan na ang mga tapayan.Ang biyenan ni Kudaman na siSultan ng Baybayin ang unanguminom at nagkasunud-sunod naang iba·t-ibang antas ngpagkalasing. Lahat ay maingat naumaalalay sa paglalakbay ngbawat isa. Ang mga babai at angDatu ay pumaimbulog sakalawakan dahil sa tabad.Pinakahuling uminom angbayani. Inalalayan siya ng Binibining mga Kawit na naging asawa rinni Kudaman. Sa panunumbalik dinng kanyang malay, binuhay niKudaman ang mga Ilanun sapagbuga ng kanyang nganga.Inihandog ng mga Ilanun angkanilang sandata bilang handogsa pagsasandugo.Samatala, hinati niKudaman si Tuwan Putli sa dalawaat lilitaw pa rin itong singganda ngdati.Sa ikatlong awit, dadalo siKudaman at ang apat na asawasa pagdiriwang na gaganapin satahanan ng Sultan sa IbangDaigdig. Naglakbay silang limapatungo sa bagong daigdig lulankay Linggisan. Dumating din doonang mga Ilanun upang makita angnakasandugong si Kudaman.Nagtungo rin doon si Binata ngAlapaap upang hanapin siKudaman.Tinungga ang lahat ngtabad at nagkaroon ng bagonglasing na paglalakbay.Pagkaubos ng 180 tapayan,napuno ulit ito sa pagpatong langng kamay. Unang nalasing angmainitin ang ulo at mapangahasna si Muta-Muta. Sumirit siyapataas sa alapaap. Nalasing dinang mga Ilanun na dahil sakahinaan ay naidlip ng malalim.Ang limang anak ng Sultan aynangamilipit sa sahig at angikaanim ay nagpupumiglas.Hinawakan ni Tuwan Putli angkaliwang kamay nito ng kanyanghinliliit upang siya·y payapain. SiBinibini ng Lunting Punay aytumungga ng pitong taon at sumiritpataas sa alapaap samantala siTuwan Putli ay nagliyab ang buongkatawan at naidlip ng napakalalimmatapos malasing.Nang pinahihinto na niLimbuhanan ang pagtugtog ngagung pagkat baka masamain niNagsalad ang kalabisan nito,nagkaroon ng lakbay-baylan (ulit)si Kudaman sa nakatataas naantas ng santinakpan upangtanungin si Nagsalad. Humingi siyarito ng pahintulot na tumungga atinalok naman sa kanya niNagsalad ang mga tapayan.Matapos ang paalaman,nag-uwian na ang lahat.Muli na namangnaglakbay si Kudaman sa bayan niSawragar at inihabilin ang mgaasawa kay Muta-Muta pagkatpitong taon na naman siyangmawawala. Binigyan niyang muliang mga ito ng bulaklak ngbalanoy. Namili siya sa bayan niSawragar ng mga palamuti parasa kanyang asawa: singsing na yarisa ginto·t may bulaklak sa gitna atkasuutang may burda ng sinag ngaraw. Sa pagbabalik niya aypayapa at maringal siyang
 
tinanggap ng mga asawa, angulirang gawi ng babai sa asawa.Nang alukin nila ito ngnganga, tumanggi ito.Magkagayunma·y nagingmalambing pa rin sila. Binuhat nilaito nang biga itong maglaho.Pumaimbulog sa kalawakan angkanyang mga asawa atnakisalamuha sa bituin upanghanapin siya. Nagpasya si Binibining Punung Ginuu ang Humabi ngDaigdig at nakita ang bayaningnakaupo sa isang sinag ng araw atnagnganganga.Pag-uwi, ipinahayag niKudaman ang pagnanais nagumawa ulit ng tabad atanyayahan ang biyenang Sultan atsi Sawragar na kanyang pinasundosa Linggisan.Sa ikaapat na gabi ngpagdiriwang ng tabad, tinungga niKudaman ang 180 tapayan atinubos pang lahat ng tubo.Naging ulap si Kudaman attinulungan siya ni Limbuhanan sakanyang paglalakbay. Nahulogsiya sa pinakagitna ng daigdig.Nasalubong niya si Binibini ng mgaBinata na pumigil sa kanyangkamay at pumaypay sa kanyangmukha upang humupa angkanyang pagkalango. Inialok sakanya nito ang ngangaan. Nangmagkamalay si Kudaman, itinuringniya itong pag-aalok ng pag-ibig.Isinama niya ito pabalik naikinatuwa naman ng apat niyangasawa sapagkat lima na silangmagkakapatid.Sa ikalimang awit, muli nanamang umalis si Kudaman upangdumalaw sa Sultan ng Gilig ngDaigdig para sa palamuti ngkanyang asawa. Pitong taon nanaman siyang maglalakbay naikinalungkot ng kanyang mgaasawa. Papunta ay naparaan saibabaw ng isang umbuk ngbuhangin sa dagat si Kudaman.Nakita siya at ang kanyang ibon niBinibini ng Umbok ng Buhangin.Dahil sa pagmamahal sa ibon,inaya ng babai si Kudaman namagpahinga. Ngunit ang alaganiyang malaking itim na tubongmay ginintuang dahon atnahihihipan ng hangin sa ibangdaigdig na simbilis ng didlat aypaalalang may katipan na siya.Matapos manggaling saGilid ng Daigdig, sumaglit siya satahanan ng Binibini ng Umbok ngBuhangin at niyaya itong magingasawa. Pinagbilinan din ni Kudmanang tubo na dalhin ang balita sanapawaksing katipan ng babai.Ito ay tinatawag na agaw attunang, pag-agaw sa katipan ngibang tao. Nagkaroon ng kasalanat napuno ang 180 tapayan.Matapos ito ay nagmadali nanaman si Kudmang makipagkita saSultan.Sa paglalakbay na ito, siBinibini ng Huling Antas ngSantinakpan ay napaibig sa ibonat ito ang naging ikapitong asawani Kudaman.Sa ikaanim na awit,tinupad ni Limbuhanan angpangako kay Kudamang punuinang mga tapayan para sa ritwalng pagtungga ng tabad. Habangpatuloy ang panauhin sapagtugtog ng agung, nagpasyana naman si Kudaman na humayosa ibang daigdig. Namataan siyani Binibini ng Langis ng Daigdig nanabighani rin sa kanyang ibon.Nag-anyaya it okay Kudaman nadumaan sa kanyang pag-uwi.Nasabat din nila si Binibini ngSangkalawakan na nagpaabot dinng paanyaya. Pgkatapos aynagtungo naman ang bayani satahanan ni Binibini ng mga Kawitna di nangakong sasamahan siyangunit aalalay lang kung sakalingmalasing siya.Pauwi ay isinama niKudaman sina Binibini ng Langis ngDigdig at Binibini ngSangkalawakan.Nagdos ng Kasalan atnagkalasingan. Nang malasing siKudaman ay nagkabisa angkanyang kasunduan kay Binibini ngKawit. Pinaypayan siya nito at ngmagkamalay, hiniling ni Kudamanna ito ang kanyang magingikasampung asawa.Dahil walang kamag-anak si Binibini ng Kwait, walang bigay-kaya.Sa pagtatapos ngkasiyahan, ipinagdiwang niKudaman ang pagpapakasal sasampung asawa.Pinakasalan naman niBinata ng Alapaap ang ikapitonganak ni Sultan ng Gilid ng Daigdigkung saan ang bigaykaya ay isangilog na nagmumula sa langit, atpadadaluyin sa tabi ng bahay ngSultan at tig-isang puno ngmakopa at suha ang mamumungasa buong taon.http://groups.yahoo.com/group/k as330/message/8 Naging gabay sa paggawa ngbuod na ito ang salin mula saPranses nina Edgar Maranan atNicole Revel Macdonald,
Kudaman: Isang Epikong Palawanna Inawit ni Usuy
, (Quezon City:Ateneo de Manila University Press,2000), 60-76.
Biag ni Lam-ang (Summary)BIAG NI LAM-ANG
(Life of Lam-ang) is pre-Hispanic epic poem ofthe Ilocano people of thePhilippines. The story was handeddown orally for generations beforeit was written down around 1640assumedly by a blind Ilokano bardnamed Pedro Bucaneg.
BUOD (SUMMARY) OF BIAG NI LAM-ANG
Don Juan and his wife Namonganlived in Nalbuan, now part of LaUnion in the northern part of thePhilippines. They had a son namedLam-ang. Before Lam-ang wasborn, Don Juan went to themountains in order to punish agroup of their Igorot enemies. Whilehe was away, his son Lam-ang wasborn. It took four people to helpNamongan give birth. As soon asthe baby boy popped out, hespoke and asked that he be giventhe name Lam-ang. He also chosehis godparents and asked wherehis father was.After nine months of waiting for hisfather to return, Lam-ang decidedhe would go look for him.Namongan thought Lam-ang wasup to the challenge but she wassad to let him go. During hisexhausting journey, he decided torest for awhile. He fell asleep andhad a dream about his father'shead being stuck on a pole by theIgorot. Lam-ang was furious whenhe learned what had happened tohis father. He rushed to their villageand killed them all, except for onewhom he let go so that he couldtell other people about Lam-ang'sgreatness.

Activity (5)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
Eden Lardizabal liked this
Johnrex ObreroJr liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->