Welcome to Scribd. Sign in or start your free trial to enjoy unlimited e-books, audiobooks & documents.Find out more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Bana Armânească - Nr30a

Bana Armânească - Nr30a

Ratings: (0)|Views: 208|Likes:
Published by valer_crushuveanlu

More info:

Published by: valer_crushuveanlu on Jan 28, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/02/2014

pdf

text

original

 
Adresa di pi Internet:www. banaarmaneasca.tkE-mail: piceavad@cmb.roPareia: banaarmaneasca@yahoogroups.com
ISSN - 1582 - 7607
 
Alânceashti unâ oarâ tu trei meshiAnlu VII, nr. 4 (30) 2002,Bucureshti-România32 di padzinji - 35.000 lei
 BANA ARMÂNEASCÂ
 REVISTÂ INDEPENDENTÂ DI INFORMATSII SHI CULTURÂAARMÂNJLORÙDI PISTI TUTÙ 
Editorù: Dumitru PICEAVA
CU APUHIAANÃULUI ANÙ REDACTSIAAREVISTÂLJEI “BANAARMÂNEASC” V OARÂ
TRÃ MULTSÂ ANJI!
Delegatsia a Armânjlorù tsi avea loatâ parti la IV-lu Congresù di Freiburg ditù anlu 1996, tu oara anda s-afla-nvizitâ la Pãlatea a Consiliului ali Europâ di Strasbourg. Tu cadhurù s-veadi cumù elji, pritù unâ pancartâ purtatâ dificuritslji di la pareia “
 Lilici ditù Maiù
"
ali Zoe Gica, câfta ca "EVROPAS-NÂ PRICUNOASCÂ CAPOPULÙ!"Idyiulù lucru s-câfta sh-tu Proiectulù di Raportu alù Luis Maria de Puig ditù anlu 1996. Aestâ câftari ama nu matas-ma veadi tu Comunicatlu a IV-luiCongres di Freiburg ditù atselù anù sh-nitsi tu Dimândarea 1333/'97 (!?!)
Cadhurù:D.Piceava/1996
 
Nr. 4 (30), 2002 - Sumedru, Brumarù, Andreu.BANABANAARMÂNEASCÂARMÂNEASCÂ2
H
ãrgiuirli ti tipusearea alush-tui numir, 4 (30), 2002 (1.000cumãts), furâ fapti di tinjisitsljiArmânji:Ionel Beli, Steryiu Samara(1oo $)shi Justin Tambozi (1 mili-unâ) lei.Redactsia efhãristiseashti a tutu-lorù atsilorù tsi nâ agiutarâ pânâtora ta s-putemù sâ scutemù trumigdani aestâ revistâ sh-yini cupârâcâlseara cãtrã tuts Armânjljicu vreari ti fara sh-cultura armâ-neascâ s-nâ agiutâ sh-di aoa shinclo. Mash ashi va s-putemu sh-noi,tu aradha a noastâ, s-lji-agiutãmùArmânjlji.
PAREIAREDACTSIONALA:
Marilena BARA,Mariana Caciandoni-BUDESH,Alexandru GICA, JaneGUSHO (Tirana), Sashu YERÂNDÃ(Lozovo-Machidunii), KiraIorgoveanu-Mantsu, Aura PASHA,Aurica PIHA, Willy Wisoshenschi.
Adresa a redactsiiljei:
Sos.
PANTELIMON,
nr. 258, bl.47, sc. D, et. 6, ap. 241, cod 73559,Bucuresti. Telefon: 021/6282786shi 0723/609266.
Abonamentili
s-facù la adresa a Redactsi-iljei. Pâhãlu a unui abonamentuti un
ù
an
ù
easti: Ti yivâsitorlji diRomânia: 170.000 di lei. Ti yivâsi-torlji di tu xeani: 20 $ SUA.
Contulù
a Fundatsiiljei
Bana Armâneascâ”:2511.1 - 7280.1/ROL- BCR,Sucursala Stefan cel Mare, 32,Bucureshti.ISSN: 1582 - 7593
 
USIAicâ NCURPILJEATLUalushtui numiru: 4 (30) 2002
Redactsia, Etnia a Armânjloru sh-Dimândarea 1333 (D.Piceava):.. 2, 3, 4,5Di zboru cu Ahile Lazaru, “Blâstemu itaxirati” (M.Caciandoni-Budesh........6,7Lifteri Naum (AL. Gica)........................8Fugu Armânjlji tu arniu..........................9Armânlu sh-Chinezlu (
Petru Duvãi-Maci)....
..........................................10/11Matilda Caragiu-Mariotseanu ........12/13Forumlu a Armânjloru dit Vâryârii(Aurica Piha, Nicu Chiurci) .........14/15Pânâyirlu di Hagilari (M. Budesh, ChiraIorgoveanu-Mantsu)........................16/17Vanghiu Dzega.....................................18Sutir Bletsa (M. Caciandoni, A. Piha)..19Muscopole (Jane Gusho)......................20Poezii (G. Tudor Gârtsu, M. Pulio)......21Caciandoni (H.Cândroveanu).........22/23Nãietea (Mariana Bara)........................24Mituluyia armâneascâ (I. Cardula), Th.Bileca, Dumitru Andreea.....................25Armânjlji di Veryea.........................26/27Bini alu Jimbu.....................................28Festivalu di Scopia (A. Pasha)........ .....29Prezidentului Ion Iliescu Scopia (D.Goga, Sashu Yeranda)...............30Urminii sh-Pârâcâlseri.........................31
A
rmânjlji, populuautohtonù a Machi-duniiljei, di daima s-hârsirâ di tuti hãrli sh-di tuti ndrepturli tsi liavea itsi altu populùdi pisti locù a câ pistielji sh-pisti locurli a lorù, dealungului achirolui, vinirâ milets nãvãlitoari carishidzurâ unù chiro shi alâsarâ icâ nualâsarâ toruri sh-fudzirâ icâ vinirâ shiarmasirâ aclotsi pânâ adzâ.Ashi fu sumù Amirãriljea Romanâcumù shi sumù Amirãriljea Bizantinâ.Dupâ acâtsarea a Machiduniiljei dicãtrã Amirãriljea Otomanâ, Armânjlji,tu harea di populù autohtonù, sh-pã-strarâ ma largu aesti hãri di populù a-horyea cumù sh-nai ma multili dindrepturli tsi li avea pânâ atumtsea.Pritù Tratatului di irini di Berlin ditùanlu 1878 s-pricunushtea câ Armânjljisuntu unâ natsiuni ahoryeashi earabâgats pi idyea scarâ cu alanti natsio-nalitãts ditù Amirãriljea Otomanâ.Tu anlu 1888, unù firmanù amirãre-scu datù di Sultanù lâ dâdea ndreptulùa Armânjlorù ta s-aibâ biseritsâli a lorùnatsionali iara tu anlu 1905, pritùIradeaua a amirãlui Abdul Hamid II-lu,Armânjlji furâ pricunuscuts ca unâ na-tsiuni ahoryea cu ndreptulù ta s-dish-cljidâ sculiili a lorù shi s-aibâ repre-zenâtantsâ tu consiliili administrativi.Tuti aesti ndrepturi shi aesti hãri apopului armânescu s-chirurâ dicuto-talui dupâ Tratatlu di irini di Bucureshtiditù 10-li di Agustu 1913, cându elù,populu armânescu, vecljiu di njilji dianji, fu âmpârtsâtù, deadunù cu loclu alui di daima, a vâsiliilorù vitsini.Fu nai ma marea cheameti sh-nai malâhtâroasa agudeari a popului armâne-scu ditù tutâ istoria a lui di njilji di anji.Fu ananghi ta s-treacâ unù chiro 78 dianji pânâ cându mizi unâ parti a popu-lui armânescu s-hibâ pricunuscutù capopulù ahoryea. Easti zborlu diArmânjlji ditù Rep. Machidunia carifurâ pricunuscuts ca etnii ahoryea pritùConstitutsia ditù anlu 1991.Ama ti Armânjlji tsi bâneadzâ tu alan-ti vâsilii balcanitsi, chiola sh-dupâcâdearea a comunismolui, di anda tri-curâ 13 di anji, ndrepturli a lorù suntunica ca unâ fantazmâ. Aproapea tsivanu s-minã ti elji.Di la pricunushtearea a Armânjlorùditù Republica Machidunia ca etniiahoryea nu tricurâ dicâtù 6 anji shiDumnidzã nâ durusi a tutulorù alantsâArmânji unâ aleaptâ sh-thâmâsitâ
 
R
 
Re
 
ev
 
vi
 
is
 
st
 
ta
 
a 
“Bana
 
Armâneascâ
Thimiljiusitâ tu anlu 1996 diDumitru PICEAVAEditatâ di Fundatsia“Bana Armâneascâ”
 
1.Barba Vasile,2.Barda Vasile3.Beli Ionel,4.Blacioti Fl-ica,5.Bucuvalâ Ion,6.Carabashi Zoe,7.Canacheu C.,8.Caracostea Gh.9.Cardula Iancu,10.Carniciu C.tin,11.Carniciu S.,12.Costea Vasile,13.Dauti Ghe.,14.Dima Grasu,15.Gagu Aura,16.Gheorghe I.,17.Gheorghe Chir.,18.Gigica Apostol19.Gogu Stere,20.Hagivreta Y,21.Hertu Nicolae,22.Iorgoveanu K.23.Levensi Nicu,24.Marva Andon,25.Nacea D-tru,
26.
Naum Lifteri,27.Nicolae Oani,28.Papari Costel,29.Papuli Mita C.,30.Ploscaru Mita,31.Paris Adrian S,32.Paris Steryiu,33.Perifan Iancu,34.Presha Nacu,35.Pulio Mihail,36.Samara Steryiu37.Shtefanovski B38.Tapangea Dec.39.Todi Santa,40.Tugearu Mihai,41.M.Stavrositu,42.Stere Nicolae,43.Varghida Hris.,44.Zisu Iancu,45.Zelca Vasile.
Abonatslji la revista “BanaArmâneascâ” - 2002 -
Revista poati s-hibâ yivâsitâshi pi Internetla adresa:
www.banaarmaneasca.tk
Posta electronicâ:E-mail: piceavad@cmb.ro
Pareia di muabeti:
banaarmaneasca@yahoogroups.com
ISSN - 1582 - 7607
 
3BANABANAARMÂNEASCÂARMÂNEASCÂ Nr. 4 (30), 2002
apuhii ta s-himù pricu-nuscuts ca etnii ahor-yea tu vâsiliili tu caribânãmù. Tu atsea oarâditù dzua di 24-li diCirisharù 1997, tu câsâbãlu Strasbourgditù Frântsii, Adunarea Parlamentarâ aConsiliului ali Europâ (C.E.) votã
 Dimândarea 1333, mutrinda limba shi cultura a Armânjloru.
Pritù Dimândarea 1333 Adunarea Par-lamentarâ a C. E. dimânda a Consiliu-lui di Minishtsrâ ma multi lucri ditù cariadutsemù aminti prota parti a punctului 8:I -
s-inimuseascâ statili ditù Balcanjiiu baneadzâ Armânjlji ta sâ-nsimnea-dzâ shi s-bagâ tu practichii "Cartaeuropeanâ a limbilor regionali ica mi-noritari" shi s-li câliseascâ tra s-andru- pascâ Armânjlji, primansus tu domeni-ili spusi ma nghiosù
:
a
. ânvitsâmintutulimba a lorù maternâ;
 b
.lituryisirea priarmâneashti tu biseritsâli a lorù;
 c
. jur-nali, revisti, emisiuni di radio shi tele-vizii pri armâneashti;
 d 
. ndruparea asutsatilorù a lorù culturali shi altili.
Ntribãri shi apandisi ligati diDimândarea 1333
Tuti aesti câftãri s-facu ti furnjia câ
A
dunarea Parlamentarâ a C.E. easti "
cumari angâtanù tu tsi mâtreashti catan-disea criticâ a limbâljei shi a culturâ-ljei armâneascâ cari suntu tu veti di mamultu di doauâ njlji di anji tu Balcanji."
Ea, ama, Adunarea Parlamentarâ, nu uvidzu sh-etnia a Armânjlorù tu tsigreauâ sh-lai catandisi easti sh-nu arinitsi unù gaile ti ashi tsiva. Lucru tsieasti ti nipistipseari! Aoatsi potù s-hibâbâgati ma multi ntribãri: Maca fu pri-cunuscutù grailu armânescu ca limbâ aArmânjlorù sh-câ easti ahoryea di tutialanti limbi câtse nu furâ pricunuscutsatumtsea shi Armânjlji ca populù aho-ryea, ca etnii ahoryeadi tutialanti milets?Tsi easti atsea ca a unui populù sâ-ljihibâ pricunuscutâ mash limba iara elùs-nu hibâ pricunuscutù ca populù aho-ryea di alanti milets? Unâ apandisipoati s-hibâ atsea câ Raportulù adratùdi L. M. de Puig, nu câftã aestu lucru.Aoatsi s-amintâ unâ altâ ntribari: Ticari furnjii Raportulù (icâ Dimândarea1333) nu câftã tu idyiulù chiro cu câfta-rea di pricunushteari a limbâljei armâ-neascâ shi pricunushtearea a Armânj-lorù ca populù ahoryea di tuti alanti mi-lets, ashi cumù suntu pricunuscuts Ar-mânjlji ditù Rep. Machidunia shi ashicumù furâ elji alâsats di Dumnidzã?Easti tsiva nilimpidù aoatsi!
Punctulu 5 = unu implantu tuDimândarea 1333
Ditù tuti atseali tsi sâ spunù tu Dimân-darea 1333, cari suntu lucri pozitivi,easi tru migdani unù punctu cari nu sh-aflâ loclu aclo shi pari câ easti ca unùimplantu tu truplu a ljei. Easti zborlu dipunctulù 5 cari aspuni câ "
 Armânjli nu au câftãri cu scupo politicù
shi caftamash s-hibâ agiutats sâ-shi ascapâlimba shi cultura a lorù, câ chirearea pari sigurâ maca institutsiili europeanishi primansus Consiliulu a Europaljei nulâ adutsi aestu agiutorù".
Di aoatsi s-achi-câseashti limbidù câ Armânjlji, ma nuau ahtãri câftãri polititsi nitsi nu va s-aibâ izini di aoa shi-nclo ta s-caftâ ashitsiva.(!?!).S-bagâ ntribarea:Ti cari furnjii?S-nu shtea Luis Maria de Puig icâ tutsalantsâ membri a Adunariljei Parla-mentarâ a C.E. ditù atsea oarâ (vârâ300) - membri cari tuts, pân di unù, earapoliticieanji -, câ unâ parti di populu ar-mânescu, atselù ditù Rep. Machidunia,eara pricunuscutù ca populù ahoryeash-cari avea shi ari tuti ndrepturli cari liau miletsli a lorù? Chiola s-adarâ sh-partii polititsi - ca cumù adrarâ elji doa-uâ -, cari s-aibâ, fârâ di alta, sh-câftãripolititsi? Tsi easti atsea ca unù populùcari easti tu veti, tu banâ va dzâcâ, s-nuaibâ izini s-aibâ sh-câftãri polititsi?Nitsi unù populù sh-nitsi unù insu tsifatsi parti ditù atselù populù, nafoarâ diatselji cari-lji vorù chirearea a lui - sh-di aeshtsa suntu ca baea la noi Armânj-lji -, nu va s-caftâ vârâoarâ ta sâ-lji hibâpricunuscutâ mash limba ama elù s-nuhibâ pricunuscutù ca hiindalui unù pop-ulù ahoryea di alanti milets.Atsea limbâ cari agiumsi tu catandiseadi chireari nu poati ta s-hibâ ascâpatâdicâtù mash di atselù populù cari u aveazburâtâ shi u avea tsânutâ tu banâ pânâatumtsea. Sh-ca s-poatâ atselù populù s-u ascapâ atsea limbâ lipseashti ca manâinti di tuti s-hibâ ascâpatù elù di lachireari. Sh-cumu s-hibâ ascâpatu di lachireari unu populu - ca cumù eastipopulu armânescu - maca elu nu eastiloatu ici tu ihtibari?
Dimândarea 1333 u ângrupã pro-blema armâneascâ
Ti nitihea a noastâ Dimândarea 1333nu avu tu videari ta s-caftâ ca Armânjljidi pisti tutù s-hibâ pricunuscuts ca etniiahoryea, ashi cumù eara pricunuscutsArmânjlji ditù Rep. Machidunia.Easti unù lucru bunù câ barimù nâ fupricunuscutâ limba ca hiinda ahoryea dialanti limbi ama, tut-nâoarâ, Dimândarea 1333featsi shi unù mari arãu aArmânamiljei ti furnjia câu ângrupã problemaarmâneascâ, iavea, ti 6 anji pânâ tora sh-ticari shtii ti câtùchiro diaoashinclo.Eastindreptu câ tuti cilâstâsirli tsi s-featsirâatumtsea ti amintarea a Dimândariljei1333 dusirâ la pricunushtearea a limbâ-ljei armâneascâ shi scoasirâ tru migdanish-li featsirâ cunuscuti a Europâljeiplângulu shi suschirlu a Armânamiljeiama tutu ashi di dealihea easti shi atseacâ eali furâ fapti geaba sh-ti znjia aArmânjlorù.Tuti câftãrli a Dimândariljei 1333,dupâ aproapea 6 (shasi) anji di anda fuvotatâ di cãtrã Adunarea Parlamentarâ aC. E., nu furâ bâgatâ tu practichii ici sh-iuva.Sh-ma nu fu bâgatâ tu practichii s-tra-dzi concluzia câ apruchearea a Dimân-dariljei 1333, di cãtrã atselji cari aveaborgea s-u aproachi, tu vidzuta aesta,nâinti ta s-treacâ pritù votlu a Aduna-riljei Parlamentarâ, fu unâ alatusi.S-bagâ unâ altâ ntribari:
Cari ari câbatea ti aestâ alatusi?S-aibâ câbati membrilji aAdunariljei Parlamentarâ a C. E.?
Noi nu pistipsimu. Elji votarâ atsea tsilâ si deadirâ ta s-voteadzâ.Atumtsea cându Raportulù alù de Puigfu bâgatù ta s-hibâ votatù di cãtrã Adu-narea Parlamentarâ, nafoarâ di unù par-lamentarù vâryarù (unâ doamnâ) carivotã contra tuts alantsâ membri (vârâ300) lu-apruchearâ Raportulù.Cara s-eara ca Raportulù alù de Puigvrea s-câfta, pri ningâ pricunushtearea alimbâljei armâneascâ shi pricunu-shtearea a popului armânescu ca etniiahoryea atumtsea numirlu a atsilorùmembri a Adunariljei Parlamentarâ carivrea s-eara contra vrea s-eara ma mariama nu ca baea ca elù s-nu hibâ votatù.Iara di vrea s-eara ca atselù Raportu,tu noaua vidzutâ, atsea cari u spusimùma nsusù, nu vrea s-eara aprucheatâ diAdunarea Parlamentarâ atumtsea aArmânamiljei nu vrea-lji eara ma arãudicâtu-lji easti tora.Problema armâneascâ vrea s-armâneadishcljisâ unù chiro shi pânâ tu sonitutù vrea s-eara ncljisâ, ama vrea s-earancljisâ pritù pricunushtearea shi apoului armânescu. Shi atumtsea altavrea s-eara catandisea a Armânamiljei.Maca nu easti câbatea a Adunuariljeiparlamentarâ atumtsea a curi easti?
S-hibâ câbatea alù L. M. de Puig?
Tamam L. M. de Puig s-aibâ câbati,atselù cari alâgã pritù locurli iu bânea-
 
ETNIAAARNJLOSHI DIMÂNDAREA1333/’97

Activity (2)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->