Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
4Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΠΑΡΕΥΞΕΙΝΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΠΑΡΕΥΞΕΙΝΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Ratings: (0)|Views: 328 |Likes:
Published by Speedbill

More info:

Published by: Speedbill on Feb 16, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/03/2013

pdf

text

original

 
Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΠΑΡΕΥΞΕΙΝΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΜΕΧΡΙ ΤΟΝ 20
ο
ΑΙΩΝΑ
Βασίλειος ΑναστασόπουλοςΙστορικός
Οι απαρχές της ιστορίας του Ελληνισμού του Εύξεινου Πόντου χάνονται μέσαστα σύννεφα του μύθου της Έλλης και του Φρίξου, και του ταξιδιού – θρύλου – τωνΑργοναυτών. Η Αργοναυτική Εκστρατεία
1
 τοποθετείται γύρω στα 1280 – 1260 π.Χ., τηνεποχή της ακμής του Μυκηναϊκού Πολιτισμού. Στόχος της εκστρατείας ήταν ηκατάκτηση της ανεξερεύνητης Ανατολής και ο αποικισμός της. Η ανεύρεση μυκηναϊκώναγγείων και ποικίλων ευρημάτων στον ευρύτερο χώρο του Εύξεινου Πόντου μαρτυρεί την επαφή των Ελλήνων με το γεωγραφικό αυτό χώρο πολύ πριν την περίοδο τωναποικιών. Οι Έλληνες γνώριζαν για τον πλούτο της περιοχής από τους Χετταίους και τους Ασσύριους εμπόρους της Μικράς Ασίας. Η τόλμη, η φιλομάθεια και η περιέργειατων πρωτοπόρων Ελλήνων θαλασσοπόρων υπερνίκησαν τον οποιοδήποτε φόβο που τουςδιακατείχε για το ανεξερεύνητο και το άγνωστο. Οι αρχαίοι συγγραφείς αποκαλούσαν τηΜαύρη Θάλασσα, «Άξενο Πόντο», αφιλόξενη θάλασσα, θέλοντας ακριβώς να τονίσουντις τρομερές δυσκολίες και τους κινδύνους που είχαν να αντιμετωπίσουν οι Έλληνεςθαλασσοπόροι. Τα κίνητρα που οδήγησαν τους Έλληνες να εγκατασταθούν στην περιοχήαυτή ήταν οικονομικά.Το πρώτο οργανωμένο κύμα εποίκων ξεκίνησε από τις ακτές της Ιωνίας τον 8
ο
– 7
ο
π.Χ. αι., με πρωτοπόρους τους Μιλήσιους, οι οποίοι ίδρυσαν, κατά την παράδοση, 90ή 96 αποικίες σε όλο το μήκος των παραλίων του Εύξεινου Πόντου, όπως η Σινώπη στα νότια παράλια, η Απολλωνία (Σωζόπολη) και η Οδυσσός (Βάρνα) στα δυτικά παράλια, η Όλβια, το Παντικάπαιο (Κέρτς) και η Τάναϊς (Αζόφ), η πιο απομακρυσμένη αποικία, σταβόρεια παράλια, η Φάσις (Πότι) και η Διοσκουρίας (Σοχούμι) στα ανατολικά (Χάρτης 1).Τους ακολούθησαν οι Μεγαρείς, ιδρύοντας την Ηράκλεια, στα νότια παράλια τηςΜαύρης Θάλασσας (Χάρτης 1).Το δεύτερο κύμα εποίκων ξεκίνησε στους επόμενους αιώνες από τις ήδηοργανωμένες αποικίες. Έτσι, ιδρύθηκαν η Τραπεζούντα και τα Κοτύωρα (Ορντού) στα νότια παράλια από τους Έλληνες εποίκους της Σινώπης, η Ταυρική Χερσόνησος και ηΚάλλατη από τους αποίκους της ποντικής Ηράκλειας (Χάρτης 1). Η δημιουργία τωνελληνικών αποικιών στα παράλια του Άξενου Πόντου μετέβαλε τη θάλασσα σταδιακά σεμια «ιωνική λίμνη». Για να μπορέσουν οι Έλληνες του Αιγαίου να ιδρύσουν τις αποικίεςτους στη Μαύρη Θάλασσα θα έπρεπε πρώτα να περάσουν από τον προθάλαμο τουΠόντου, την Προποντίδα
2
.Στις αρχές του 7
ου
π.Χ. αι., οι Μιλήσιοι ίδρυσαν την Κύζικο, την Άβυδοσανακαλέ), ώστε να ελέγχουν τα Στενά, και αργότερα ίδρυσαν αποικία στοΠροκοννήσι, γνωστό για τις μεγάλες ποσότητες άσπρου μαρμάρου από όπου πήρε ηθάλασσα της Προποντίδας την ονομασία «Θάλασσα του Μαρμαρά» ή «Μαρμαράς»(Χάρτης 2).
1
Κορομηλά,
Οι Έλληνες 
, σ. 18.
2
Κορομηλά,
Οι Έλληνες 
, σ. 54 – 74.
./.
 
Οι Μεγαρείς πρώτοι ίδρυσαν δυο αποικίες στην προποντική Θράκη, τηΣηλυμβρία και το Βυζάντιο, την πόλη – κλειδί από τον 7
ο
π.Χ. αι. έως τον 4
ο
μ.Χ. αι.(Χάρτης 2). Το αρχαίο Βυζάντιο μετονομάστηκε σε Κωνσταντινούπολη, όταν ο ΜέγαςΚωνσταντίνος μετέφερε την πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στην Ανατολήκαι η οποία έμελλε να αποτελέσει και πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. ΟΒόσπορος (Χάρτης 2), η «Κλείδα του Πόντου», όπως την ονόμασε ο Ευριπίδης τον 5
ο
π.Χ. αι. που ελέγχει τη διάβαση από τη Μεσόγειο στη Μαύρη Θάλασσα και από τηνΕυρώπη στην Ασία, «οδήγησε» τους Έλληνες σ’ έναν καινούργιο κόσμο.Οι Έλληνες δεν περιορίστηκαν να εγκαταστήσουν αποικίες μόνο στα παράλια τουΕύξεινου Πόντου, αλλά διέπλευσαν τα μεγάλα ποτάμια, όπως ο Δνείστερος και οΔούναβης, δίνοντας τη δυνατότητα να εισέλθουν στην ενδοχώρα μέχρι τις πεδιάδες τηςΡουμανίας και τα Καρπάθια όρη. Οι Μιλήσιοι προκειμένου να ελέγξουν την αλιεία, τηδιακίνηση των προϊόντων και την ποταμοπλοΐα ίδρυσαν στον Κάτω Δούναβη την Ίστρια
3
το 630 π.Χ., ενώ κατά μήκος του ποταμού ιδρύθηκαν «εμπορεία»
4
, όπως η Αξιούπολη(Τσερνοβόντα) και η Προχειλία (Βραΐλα)
5
(Χάρτης 1), συνάπτοντας εμπορικές σχέσειςμε τους Γέτες και τους Δάκες, όπως μαρτυρεί η πληθώρα αγγείων που βρέθηκαν στηνευρύτερη περιοχή.Οι Έλληνες άποικοι του 7
ου
6
ου
π.Χ. αι. ήλθαν σε επαφή με λαούς, όπως οι Σκύθες, οι Κιμμέριοι, οι Θράκες, οι Καυκάσιοι και οι Παφλαγόνες, λαοί που είχαν μιαεντελώς διαφορετική άποψη και νοοτροπία. Ως φορείς του ελληνικού πνεύματος, τηςελληνικής σκέψης και της ελληνικής γλώσσας και θρησκείας, συνιστούσαν ένανπολιτισμικά ανώτερο λαό σε σχέση με τους γηγενείς και, αφού αρχικά κατόρθωσαν ναεπιβιώσουν, στη συνέχεια άρχισαν να αφομοιώνουν πολιτισμικά τους λαούς αυτούς μέσααπό μια συνεχή και αδιάκοπη αλληλεπίδραση των πολιτισμών. Βέβαια, ο Ελληνισμόςτου Πόντου γνώρισε καινούργιους κόσμους και αφομοίωσε νέα στοιχεία, τα οποία, αφούτα ανασυνέθετε μέσα στη φιλοσοφία και τη σκέψη του, παρουσίαζε μια νέα και γόνιμηπολιτισμική σύνθεση, έτοιμη να γονιμοποιήσει κάθε νέο πολιτισμό. Είναι χαρακτηριστικό ότι η ελληνική γλώσσα ήταν η μόνη γραπτή γλώσσα όλων των λαών τουΕύξεινου Πόντου. Ο Ξενοφώντας, στο έργο του «Η Κάθοδος των Μυρίων», αναφέρει την ευημερία και τον πλούτο των ελληνικών αποικιών του Εύξεινου Πόντου, όπως,επίσης, ο Στράβωνας, ο Βιτρούβιος, ο Αρριανός κ.ά.Στα μέσα του 4
ου
π.Χ. αι., ο βασιλιάς της Μακεδονίας, Φίλιππος Β΄ ολοκλήρωσετην κατάκτηση των θρακικών παραλίων του Αιγαίου ως την Προποντίδα,εξασφαλίζοντας έτσι τα Στενά του Ελλησπόντου. Στη συνέχεια, στράφηκε προς τοεσωτερικό της Θράκης, όπου, αφού νίκησε και υπέταξε το βασίλειο των ΟδρυσώνΘρακών
6
, ενίσχυσε τον εποικισμό της ενδοχώρας. Αποτέλεσμα αυτού ήταν η εδραίωσητης μακεδονικής κυριαρχίας στη Χερσόνησο του Αίμου, η οποία θα ολοκληρωθεί με τηΘρακική Εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου
7
, το 335 π.Χ., και ο οποίος όρισε τον
3
Κορομηλά,
Οι Έλληνες 
, σ. 102 – 123.
4
Τα εμπορεία για τους αρχαίους Έλληνες ήταν μικροί εμπορικοί σταθμοί για την εξυπηρέτηση τωνεμπορικών συναλλαγών, βλ. Κορομηλά,
Οι Έλληνες 
, σ. 34.
5
Η Βραΐλα ήταν ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα του παραδουνάβιου Ελληνισμού από το 1880 μέχρι τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο, βλ. Κορομηλά,
Οι Έλληνες 
, σ. 103.
6
Για το βασίλειο των Οδρυσών Θρακών και την επιβολή της μακεδονικής κυριαρχίας στη Θράκη βλ.Κορομηλά,
Οι Έλληνες 
, σ. 148.
7
Για τη Θρακική Εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου βλ. Κορομηλά,
Οι Έλληνες 
, σ. 151.
./.2
 
ποταμό Δούναβη ως σύνορο προς το Βορρά ποτέλεσε το ιστορικό σύνορο τριώνδιαδοχικών αυτοκρατοριών).Στο διάστημα 363 – 302 π.Χ., στην περιοχή του Δυτικού Πόντου, ιδρύεται απότους Πέρσες σατράπες Αριοβαρζάνη (363 – 337 π.Χ.) και Μιθριδάτη (337 – 302 π.Χ.) τοβασίλειο του Πόντου
8
.Οι Μιθριδάτες όρισαν ως επίσημη γλώσσα του κράτους τηνελληνική και γενικά συνέβαλαν στη διάδοση του ελληνικού πολιτισμού. Το βασίλειο τουΠόντου έφτασε στην ακμή του επί βασιλείας του Μιθριδάτη Στ΄ (120 – 63 π.Χ.), οοποίος ανατράφηκε με ελληνική παιδεία. Προσπάθησε, όπως και ο Μ. Αλέξανδρος, νασυνενώσει τον ελληνικό και περσικό πολιτισμό. Τελικά, το βασίλειο του Πόντουκαταλύθηκε το 64 π.Χ. από τους Ρωμαίους, αφού πρώτα είχαν διεξαχθεί τρειςΜιθριδατικοί πόλεμοι, όποτε αρχίζει και η ρωμαϊκή κυριαρχία στην περιοχή του Πόντου,με τη δημιουργία της επαρχίας του Πόντου – Βιθυνίας (Χάρτης 1), από τον Πομπήιο.Στην εποχή του Καίσαρα, στο Δούναβη, αναπτυσσόταν ένα ισχυρό θρακικόβασίλειο, υπό τον Βυρεβίστα ή Βουρεβίστα
9
,ο οποίος απειλούσε τις ελληνικές πόλειςτης δυτικής ακτής του Εύξεινου Πόντου. Ο Καίσαρας ενίσχυσε τα κυριότερα εμπορικάκέντρα στη νότια ακτή του Εύξεινου Πόντου, της Σινώπης και της Ηράκλειας. Από ταμέσα του 1
ου
π.Χ. αι. η Ρώμη επέβαλε την κυριαρχία της στη δυτική Γεωργία και στιςπαραθαλάσσιες περιοχές της Κολχίδας, χωρίς όμως να κατορθώσει να εισχωρήσει σταΚαυκάσια Όρη, ενώ στο διάστημα 29 ως 25 π.Χ., τα θρακικά και ιλλυρικά φύλα τουΚάτω Δούναβη είχαν υποταχθεί. Το βασίλειο των Οδρυσών τώρα εμφανίζεται ωςπροστάτιδα δύναμη των ελληνικών πόλεων των δυτικών παραλίων του ΕύξεινουΠόντου. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της εξουσίας του Κλαυδίου(41 – 54 μ.Χ.)
εμφανίστηκε για πρώτη φορά ρωμαϊκός στρατός και στόλος στηνΚριμαία, προκειμένου να ενισχύσει το βασίλειο του Βοσπόρου και την πόλη Χερσόνησο(Χάρτης 1) κατά των Σκυθών και Σαρματών, και να αντιμετωπίσει την πειρατεία τηςΜαύρης Θάλασσας. Το όνειρο του Νέρωνα (54 – 68 μ.Χ.)
 για προσάρτηση όλων τωνακτών του Εύξεινου Πόντου και τη μετατροπή της Αρμενίας, Γεωργίας και Κριμαίας σερωμαϊκές επαρχίες εγκαταλείφθηκε από τον Βεσπασιανό (69 μ.Χ.). Τον 3
ο
και 4
ο
μ.Χ. αι.η εξασθενημένη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αντιμετώπιζε συνεχώς στα σύνορα εισβολές.Στα νότια παράλια της Ρωσίας, Γότθοι και Σαρμάτες με ορμητήριο το Παντικάπαιο(Κερτς) (Χάρτης 1), λεηλατούν τις ανατολικές επαρχίες. Οι συνεχείς επιδρομές τωνβαρβάρων ανέκοψαν απότομα και βίαια την άνθηση των ελληνικών πόλεων σε ολόκληροτον Εύξεινο Πόντο. Οι Ρωμαίοι διατήρησαν την ελληνική γλώσσα και θρησκεία, και δενανέκοψαν την άνοδο του ελληνισμού του Εύξεινου Πόντου. Χρησιμοποίησαν όλα εκείνατα στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού, για να αφομοιώσουν και να εντάξουν τους λαούςτης ενδοχώρας στην αυτοκρατορία. Είναι χαρακτηριστικό ότι ορισμένα κατάλοιπα τωνκαυκασιανών λαών εντάχθηκαν στην ελληνική κοινωνία του Πόντου μόλις στα μέσα του6
ου
μ.Χ. αι. Η διάδοση του χριστιανισμού ανάμεσα στους Έλληνες και τουςεξελληνισμένους λαούς έγινε με γοργούς ρυθμούς, λαμβάνοντας επικίνδυνες διαστάσειςγια την εθνική θρησκεία, με αποτέλεσμα ένα μεγάλο κύμα διωγμών κατά τον 3
ο
και 4
ο
8
Για το βασίλειο του Πόντου ή βασίλειο των Μιθριδατών βλ. Κορομηλά,
Οι Έλληνες 
, σ. 296.
9
Ο Βουρεβίστας ήταν Γέτης βασιλιάς, επικεφαλής Γετών και Δακών, οι οποίοι γύρω το 55 με 50 π.Χ.εκτελούσαν επιδρομές κατά των δυτικών και βορειοδυτικών παραλίων του Εύξεινου Πόντου, βλ.Κορομηλά,
Οι Έλληνες 
, σ. 124.
10
Rostovtzeff,
 Ρωμαϊκή Ιστορία
, σ. 229.
11
Rostovtzeff,
 Ρωμαϊκή Ιστορία
, σ. 230.
./.3

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->