Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Πρόταση ταξινόμησης ξερολιθικών κατασκευών

Πρόταση ταξινόμησης ξερολιθικών κατασκευών

Ratings: (0)|Views: 72|Likes:

More info:

Categories:Types, Research, History
Published by: Περι- Πλανώμενος on Feb 18, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/16/2011

pdf

text

original

 
Interdisciplinary Workshop “The Building Stone in Monuments”265
ΠΠρρόότταασσηη
 
ττααξξιι ν νόό
µµ
ηησσηηςς
 
ξξεερροολ λ ιιθθιικ κ ώώ ν ν
 
κ κ αατταασσκ κ εευυώώ ν ν
 
Καθ
.
Νικόλας
 
Βερνίκος
,
Καθ
.
Σοφία
 
∆ασκαλοπούλου
,
∆ρ
.
Γεράσι
µ
ος
 
.
Παυλογεωργάτος
*,
Τ
µ
ή
µ
α
 
Πολιτισ
µ
ικής
 
Τεχνολογίας
 
και 
 
Επικοινωνίας
,
Πανεπιστή
µ
ιο
 
Αιγαίου
 
Σαπφούς
 
και 
 
Αρίωνος
, 81-100
Μυτιλήνη
 e-mail*: gpav@aegean.gr 
Το
 
Θεωρητικό
 
υπόβαθρο
 
Οι
 
ξερολιθικές
 
κατασκευές
 
αποτέλεσαν
 
από
 
την
 
προϊστορία
 
ένα
 
εργαλείο
 
για
 
τον
 
έλεγχο
 
και
 
τον
 
εξανθρωπισ
µ
ό
 
του
 
χώρου
.
Η
 
πέτρα
 
χρησι
µ
οποιήθηκε
 
όπως
 
και
 
η
 
φωτιά
 
για
 
την
 
δια
µ
όρφωση
 
και
 
την
 
αξιοποίηση
 
του
 
φυσικού
 
περιβάλλοντος
 
των
 
ανθρώπων
.
Ο
 
χώρος
 
που
 
έχει
 
διαπλαστεί
 
από
 
ξερολιθικές
 
κατασκευές
,
γίνεται
 
τόπος
 
όπου
 
αναπτύσσονται
 
οι
 
ειδικές
 
σχέσεις
 
ανά
µ
εσα
 
στις
 
κοινωνίες
 
και
 
στο
 
φυσικό
 
τους
 
περιβάλλον
,
όπου
 
οι
 
άνθρωποι
 
παρε
µ
βαίνουν
 
και
 
δη
µ
ιουργούν
µ
ικρό
-
περιβάλλοντα
 
και
µ
ικρό
-
κλί
µ
ατα
.
Οι
 
σχέσεις
 
αυτές
 
αποκτούν
 
έννοια
µ
έσα
 
στα
 
πλαίσια
 
ενός
 «
πολιτισ
µ
ού
»,
ή
 
πολλών
«
πολιτισ
µ
ών
»,
όταν
 
στο
 
χώρο
 
συνυπάρχουν
 
περισσότερες
 
από
µ
ια
 
κοινότητες
.
Στις
 
πολιτισ
µ
ικές
 
αυτές
 
ιδιαιτερότητες
 
και
 
εντοπιότητες
 
οφείλεται
,
άλλωστε
,
και
 
το
 
ότι
 
από
µ
έρος
 
σε
µ
έρος
 
διαφέρουν
 
οι
 
ονο
µ
ασίες
 
και
 
οι
 
τεχνικοί
 
όροι
 
που
 
αναφέρονται
 
στις
 
διάφορες
 
χρήσεις
 
της
 
ξερολιθιάς
ξερή
 
 λιθιά 
»: pietra a secco).
 Όπως
 
συ
µ
βαίνει
µ
ε
 
όλα
 
τα
 
ανθρώπινα
 
έργα
,
οι
 
ξερολιθικές
 
κατασκευές
 
δη
µ
ιουργούν
 
έννοιες 
,
σύ 
 µ 
 βολα 
 
και
 
ση
 µ 
ασίες 
,
 
που
µ
ε
 
την
 
σειρά
 
τους
, µ
ετατρέπουν
 
τους
 
χώρους
 
σε
 
τοπία
.
Αυτός
 
είναι
 
ο
 
λόγος
 
για
 
τον
 
οποίο
 
στη
 
ση
µ
ερινή
 
Ευρώπη
 
τα
 
τοπία
 
θεωρούνται
 
πολιτισ
µ
ική
 
κληρονο
µ
ιά
.
Η
 
διαδικασία
µ
ετατροπής
 
χρηστικών
 
κτισ
µ
άτων
 
σε
 
τ
µ
ή
µ
ατα
 
της
 
πολιτισ
µ
ικής
 
παράδοσης
 
ενός
 
τόπου
 
ονο
µ
άζεται
«
 patrimonialisation
»
και
 
συνοδεύεται
 
από
 
τη
 
δη
µ
ιουργία
 
πλαισίου
 
νο
µ
ικής
 
και
 
θεσ
µ
ικής
 
προστασίας
 
τους
.
 ∆ιαπιστώνου
µ
ε
,
έτσι
,
τόσο
 
στην
 
Ευρωπαϊκή
 
 Ένωση
 
όσο
 
και
 
αλλού
,
ότι
 
και
 
οι
 
αστικοποιη
µ
ένες
 
ακό
µ
α
 
κοινωνίες
 
αναζητούν
 
τους
 
τρόπους
 
που
 
θα
 
τους
 
επιτρέψουν
 
να
 
διασώσουν
 
τις
 
έννοιες
 
και
 
τα
 
σύ
µ
βολα
,
που
 
γεννήθηκαν
 
στο
 
παρελθόν
 
από
 
τη
 
διαπάλη
 
ανθρώπου
 
και
 
φύσης
 
για
 
την
 
επιβίωση
 
του
µ
έσα
 
στα
 
ποικίλα
 
φυσικά
 
περιβάλλοντα
.
Στο
 
ση
µ
είο
 
αυτό
 
αξίζει
 
να
 
αναφερθεί
 
ότι
 
η
µ
εσογειακή
 
φύση
, µ
έσα
 
στην
 
οποία
 
ζού
µ
ε
,
ήταν
 
πάντα
 
ιδιαίτερα
 
σκληρή
µ
ε
 
τους
 
ανθρώπους
.
Στη
µ
ακρά
 
διάρκεια
 
των
 
αιώνων
,
κοινότητες
 
ανθρώπων
 
σ
µ
ίλεψαν
 
τις
 
πλαγιές
 
ανεβαίνοντας
 
προς
 
τις
 
κορυφές
,
καθώς
 
ξελάκκωναν 
 
και
 
ξεπέτριζαν 
,
κατασκευάζοντας
 
στενό
µ
ακρα
 
χωράφια
(
ταύλες 
,
 λουριά 
)
που
 
τα
 
στήριζαν
µ
ε
 
πεζούλες
(
βαστάδια
),
πίσω
 
από
 
τις
 
οποίες
µ
άζευαν
 
τη
 
γόνι
µ
η
 
γη
 
και
 
παγίδευαν
 
τη
 
ροή
 
της
 
βροχής
.
Ανάλογες
 
είναι
 
και
 
οι
 
δια
µ
ορφώσεις
 
που
 
γίνονται
 
στα
µ
ικρά
 
οροπέδια
,
στις
 
καρστικές
 
πολιάνες
 
και
 
στους
 
κά
µ
πους
:
οι
 
άνθρωποι
 
ξεπέτριζαν
,
ισοπέδωναν
,
επιχω
µ
άτωναν
,
περιτοίχιζαν
,
χώριζαν
 
τη
 
γη
 
σε
 
κλήρους
,
 
Interdisciplinary Workshop “The Building Stone in Monuments”266
παροχέτευαν
 
τα
 
νερά
 
και
 
κατασκεύαζαν
 
καταλύ
µ
ατα
 
και
 
αποθηκευτικούς
 
χώρους
.
Σε
 µ
εγάλες
 
γεωγραφικές
 
ζώνες
 
του
 
πλανήτη
µ
ας
,
χάρις
 
στο
 
ξερολιθικό
 
αυτό
«
εργαλείο
»,µ
πόρεσε
 
η
 
γεωργία
 
να
 
αναπτυχθεί
 
και
 
να
 
τιθασευτούν
 
τα
 
ρέ
µ
ατα
 
και
 
τα
 
ξεροπότα
µ
α
,
που
 
στον
 
τόπο
µ
ας
 
είχαν
 
σχεδόν
 
όλα
 
προστατευτικά
 
ξερολιθικά
 
τοιχώ
µ
ατα
.
Η
«
Ξερή
 
λιθιά
»
και
 
το
 
Ξερολιθικό
 
Τοπίο
 
Η
 
τεράστια
 
αυτή
 
εργασία
 
δια
µ
όρφωσης
 
τοπίων
 
που
 
απαιτούσε
,
εκτός
 
από
 
εργασία
 
και
 
επι
µ
ονή
,
ε
µ
πειρική
 
γνώση
 
της
 
υδραυλικής
,
της
 
αγρονο
µ
ίας
 
και
 
των
 
δυνατοτήτων
 
που
 
προσφέρουν
 
τα
 
διάφορα
µ
ικρό
-
οικοσυστή
µ
ατα
.
 ∆εν
 
είχε
 
αρκετά
 
εκτι
µ
ηθεί
 
από
 
τους
µ
ελετητές
 
της
 
πολιτισ
µ
ικής
 
παράδοσης
 
και
 
από
 
τους
 
χωροτάκτες
.
Αυτό
 
ίσως
,
οφείλεται
 
στο
 
γεγονός
 
ότι
 
η
 
δια
µ
όρφωση
 
των
 
αγροτικών
 
χώρων
(ager 
και
saltus:
αγροί
 
και
 
νο
µ
ές
) µ
ε
 
τη
 
βοήθεια
 
της
«
ξερής
 
λιθιάς
»
ήταν
 
έργο
 
γεωργοκτηνοτρόφων
 
που
 
δούλευαν
µ
ικρούς
 
κλήρους
 
και
 
ήσαν
 
φτωχοί
 
ή
 
ακτή
µ
ονες
 
κολίγοι
.
Η
 
ταξινό
µ
ηση
 
των
 
ξερολιθικών
 
κατασκευών
 
που
 
υιοθετήσα
µ
ε
 
βασίστηκε
 
τόσο
 
σε
 
θεωρητικές
 
αρχές
,
οι
 
οποίες
 
θα
 
αναφερθούν
 
στη
 
συνέχεια
,
όσο
 
και
 
σε
µ
ια
 
σειρά
 
παρατηρήσεων
 
πεδίου
,
που
 
έγιναν
 
από
 
την
 
διεπιστη
µ
ονική
 
ο
µ
άδα
 
του
 
Τ
µ
ή
µ
ατος
µ
ας
 
αλλά
 
και
 
των
 
εταίρων
µ
ας
 
στα
 
Ευρωπαϊκά
 
Πανεπιστή
µ
ια
 
που
 
ασχολούνται
µ
ε
 
το
 
θέ
µ
α
 
από
 
δεκαετίες
.
Από
 
τις
 
παρατηρήσεις
 
αυτές
 
προέκυψε
 
ότι
 
θα
µ
πορούσα
µ
ε
 
να
 
χαρακτηρίσου
µ
ε
 
τις
 
ξερολιθικές
 
κατασκευές
 
ως
 
διαχρονικά
«
τεχνουργή
µ
ατα
»(artefacts).
Είναι
 
διαπιστω
µ
ένο
 
ότι
 
οι
«
ξερές
 
λιθιές
»
χρησι
µ
οποιήθηκαν
,
εγκαταλείφθηκαν
 
και
 
επαναχρησι
µ
οποιήθηκαν
 
πολλές
 
φορές
µ
έσα
 
στους
 
κύκλους
 
της
 
ιστορίας
.
Η
 
έτοι
µ
η
 
πέτρα 
 
είναι
 
συχνά
 
ένα
 
ιδιαίτερα
 
χρήσι
µ
ο
 
υλικό
 
που
 
ξαναχρησι
µ
οποιούν
 
οι
 
νό
µ
ι
µ
οι
 
ιδιοκτήτες
,
αλλά
 
που
 
αποτελεί
 
και
 
αντικεί
µ
ενο
 
κλοπής
.
Εκεί
 
που
 
υπάρχουν
 
έτοι
µ
ες
 
πέτρες
µ
πορούν
 
να
 
κατασκευαστούν
 
αρκετά
 
γρήγορα
 
καταλύ
µ
ατα
,
α
µ
υντικά
 
έργα
 
και
 
περίβολοι
,
που
µ
ε
 
την
 
ίδια
 
ταχύτητα
 
διαλύονται
 
χωρίς
 
να
 
αφήσουν
 
ίχνη
 
και
 
έτσι
 
δεν
 
γίνονται
 
αντικεί
µ
ενα
 
φορολόγησης
.
Η
 
παρουσία
 
ξερολιθικών
 
κτισ
µ
άτων
,
που
 
συ
µ
πληρώνονταν
 
από
 
στέγαστρα
 
φτιαγ
µ
ένα
 
από
 
κλαδιά
,
φρύγανα
 
και
 
καλα
µ
ιές
, µ
ας
 
είναι
 
γνωστά
 
από
 
την
 
ύστερη
 
παλαιολιθική
 
εποχή
.
Πολλές
,
άλλωστε
,
σύγχρονες
µ
ορφές
 
στεγαδιών 
 
σε
 
τίποτε
 
δεν
 
διαφέρουν
 
από
 
τα
 
αντίστοιχα
 
προϊστορικά
 
κτίσ
µ
ατα
.
 
Αρχαία
 
είναι
,
επίσης
,
η
 
τεχνική
 
δη
µ
ιουργίας
 
γεωργοκτηνοτροφικών
 
περιφερειών
 
και
 
περι
µ
έτρων
(zoning) µ
ε
 
ξερολιθικούς
 
τοίχους
,
που
 
είχαν
 
σα
 
στόχο
 
τους
 
τον
 
έλεγχο
 
της
 
βλάστησης
 
χωρικά
 
αλλά
 
και
 
ποιοτικά
(
είδη
 
βλάστησης
)
και
 
το
 
 µ 
άντρω
 µ 
α 
 
των
 
ζώων
µ
έσα
 
σε
µ
εγάλες
 
εκτάσεις
.
Σε
µ
έρη
 
που
 
σή
µ
ερα
µ
ένουν
 
ακαλλιέργητα
 
ή
 
είναι
 
ακατοίκητα
,
όπως
 
συ
µ
βαίνει
 
σε
 
πολλές
 
νησίδες
 
του
 
Αιγαίου
 
και
 
σε
 
πολλές
 
ορεινές
 
ζώνες
 
της
 
ηπειρωτικής
 
Ελλάδας
,
αλλά
 
και
 
άλλων
 
χωρών
 
του
 
κόσ
µ
ου
,
η
 
άγρια
 
βλάστηση
 
έχει
 
σκεπάσει
 
τα
 
ξερολιθικά
 
τοπία
.
Η
 
επιτόπια
,
ό
µ
ως
,
έρευνα
 
σε
 
συνδυασ
µ
ό
µ
ε
 
τη
µ
ελέτη
 
αεροφωτογραφιών
, µ
ας
 
έδειξε
 
πως
 
κάτω
 
από
 
τη
 
βλάστηση
ακία
)
σώζονται
 
ακό
µ
α
 
παλιές
 
αγροκτηνοτροφικές
 
 
Interdisciplinary Workshop “The Building Stone in Monuments”267
διαρρυθ
µ
ίσεις
.
Σε
 
περιθωριακά
 
νησιά
 
όπως
 
το
 
Γυαλί
 
της
 
Νισύρου
 
και
 
η
 
Χάλκη
 
της
 
 ∆ωδεκανήσου
,
τεράστιοι
 
λιθοσωροί
µ
αρτυρούν
 
το
 
εντυπωσιακό
 
ξεπέτρισ
µ
α
 
που
 
έκαναν
 
οι
 
αγρότες
,
στην
 
αρχαιότητα
 
και
 
τον
µ
εσαίωνα
,
στην
 
προσπάθειά
 
τους
 
να
 
δη
µ
ιουργήσουν
 
καλλιεργήσι
µ
η
 
γη
,
κάτι
 
που
 
βρίσκου
µ
ε
 
στα
 
νησιά
 
της
 
 ∆αλ
µ
ατίας
.
Στην
 
Αλι
µ
νιά
 
της
 
Χάλκης
,
στη
 
Σαρία
 
της
 
Καρπάθου
,
στη
 
Σύρνα
 
της
 
Αστυπάλαιας
 
ακό
µ
α
 
και
 
στη
 
Νί
µ
ο
 
της
 
Σύ
µ
ης
,
βλέπει
 
κανείς
 
τα
 
ίχνη
µ
ακρόστενων
 
χωραφιών
 
που
 
είτε
 
ακολουθούν
 
τα
 
υψο
µ
ετρικά
 
επίπεδα
,
είτε
 
πλαισιώνουν
 
φυσικά
 
αυλάκια
 
που
 
έχουν
 
κτιστεί
 
και
 
ισοπεδωθεί
 
για
 
να
 
συγκεντρώνουν
 
χώ
µ
α
 
και
 
υγρασία
,
ενώ
 
απο
µ
ένουν
 
οι
 
δια
µ
ορφω
µ
ένες
 
όχθες
 
και
 
οι
 
εγκάρσιες
 
πέτρες
 
που
 
έκοβαν
 
τη
 
ροή
 
της
 
βροχής
 
και
 
την
 
παροχέτευαν
 
σε
 
στέρνες
 
και
 
λάκκες
 
για
 
το
 
πότισ
µ
α
 
των
 
ζώων
.
Ακό
µ
α
 
και
 
ίχνη
 
καταλυ
µ
άτων
,
η
µ
ιυπόγειων
 
αποθηκών
(
υπόσκαπτα
 
συ
µ
πληρω
µ
ένα
µ
ε
 
ξερολιθικές
 
προσόψεις
)
και
 
αλωνιών
 
βρίσκου
µ
ε
 
κάτω
 
από
 
τα
 
βάτα
 
και
 
τα
 
αγκάθια
.
Τα
 
χώ
µ
ατα
 
που
 
έχουν
 
εναποτεθεί
 
στα
 
χα
µ
ηλά
(young fill),
σε
 
συνδυασ
µ
ό
µ
ε
 
τα
 
χρονολογήσι
µ
α
 
αρχαία
 
και
 
ελληνιστικά
 
κτίσ
µ
ατα
 
που
 
βρίσκονται
 
στα
 
ση
µ
εία
 
εκείνα
 
και
 
που
 
δεν
 
έχουν
 
παραχωθεί
,
αποδεικνύουν
 
ότι
,
στα
 
νότια
 
 ∆ωδεκάνησα
,
η
 
τεχνική
 
της
 
δια
µ
όρφωσης
 
των
 
πλαγιών
µ
ε
 
διαδοχικές
 
σειρές
 
από
 
πεζούλες
(
οι
 
σκάλες
)
χρονολογούνται
 
από
 
τα
 
τέλη
 
της
 
ελληνιστικής
 
εποχής
,
όταν
 
τα
 
νησιά
 
της
 
Ροδιακής
 
συ
µ
πολιτείας
 
βρίσκονταν
 
σε
 
ακ
µ
ή
.
 Έχου
µ
ε
,
άλλωστε
,
και
 
αρχαία
 
γραπτή
µ
αρτυρία
 
κατασκευής
 
α
µ
πελώνων
µ
ε
«
τράφους 
»
στην
 
περιοχή
 
της
 
Ροδιακής
 
Περαίας
.
Μπορού
µ
ε
,
έτσι
,
να
 
πού
µ
ε
 
ότι
 
ορισ
µ
ένα
 
ξερολιθικά
 
τοπία
 
στα
 
 ∆ωδεκάνησα
 
και
 
στη
 
νήσο
 
Κέα
(
όπου
,
στην
 
περιοχή
 
της
 
Καρθαίας
,
οι
 
κάτω
 
σειρές
 
της
 
πεζούλας
 
είναι
 
κτισ
µ
ένα
µ
ε
 
ισόδο
µ
ες
 
πέτρες
)
είναι
 
και
 
µ
νη
µ
εία
 
της
 
αρχαιότητας
.
Η
µ
ελέτη
 
των
 
εγκαταλελει
µµ
ένων
 
αγροτοκτηνοτροφικών
 
περιοχών
 
απέδειξε
 
πως
 
συστη
µ
ατικά
 
οι
 
ξερολιθικές
 
κατασκευές
 
χρησί
µ
ευαν
 
και
 
στον
 
έλεγχο
 
της
 
ποικιλότητας
 
της
 
βλάστησης
.
Με
 
τα
 
τοιχία
,
τα
 
φράγ
µ
ατα
,
τα
 
χωρίσ
µ
ατα
 
και
 
τα
 
κλείσ
µ
ατα
 
δη
µ
ιουργήθηκαν
 
σε
 
αρκετές
 
περιπτώσεις
 
ανθρωπογενείς
 
οικολογικοί 
 
θώκοι 
(
φωλιές
,niche)
για
 
ειδικές
 
χλωροπανίδες
,
σε
 
εκτάσεις
µ
ερικών
 
δεκάδων
 
ή
 
εκατοντάδων
 
τετραγωνικών
µ
έτρων
.
Το
 
φαινο
µ
ένο
 
αυτό
 
παρατηρείται
µ
ε
 
ιδιαίτερη
 
ένταση
 
και
 
στις
 µ
εσόγειες
 
ηπειρωτικές
 
ορεινές
 
ζώνες
,
σε
 
νησιά
 
και
 
σε
 
νησίδες
.
Είναι
 
χαρακτηριστικό
 
ότι
µ
ε
 
τη
 
βοήθεια
 
ξερολιθικών
,
αρχικά
,
οριοθετήσεων
 
και
 
περιφράξεων
,
οι
 
 Έλληνες
 
άποικοι
 
της
 
κεντρικής
 
Ιταλίας
(
Ελαία
-Velia)
δη
µ
ιούργησαν
 
υποείδη
 
φυτών
 
που
 
προστατεύονται
 
σή
µ
ερα
µ
έσα
 
στο
 
πάρκο
 
του
 
Σιλέντο
.
 Ένας
 
από
 
τους
 
λόγους
 
για
 
τους
 
οποίους
 
οι
 
ξερολιθιές
 
δη
µ
ιουργούν
 
θώκους
 
είναι
 
το
 
ότι
,
κατά
 
κανόνα
,
οι
 
σκάλες
 
είναι
 
προσανατολισ
µ
ένες
 
έτσι
,
ώστε
 
τα
 
τοιχία
 
να
 
αποθηκεύουν
 
κατά
 
την
 
διάρκει
 
ατης
 
η
µ
έρας
 
ηλιακή
 
ενέργεια
 
η
 
οποία
 
απελευθερώνεται
 
τη
 
νύκτα
,
δη
µ
ιουργώντας
 
έτσι
 
τοπικά
µ
ικρό
-
κλί
µ
ατα
.
Στις
 
ξερές
 
και
 
η
µ
ιάγονες
 
ζώνες
,
πάλι
,
συγκροτή
µ
ατα
 
από
 
σκάλες
 
επιτρέπουν
 
τη
 
συγκράτηση
 
του
 
χώ
µ
ατος
 
και
 
της
 
βροχής
,
καθώς
 
και
 
την
 
αύξηση
 
της
 
υγρασίας
 
που
 
είναι
 
απαραίτητη
 
για
 
τη
 
βλάστηση
.
Σε
 
αρκετές
 
περιπτώσεις
 µ
άλιστα
,
οι
 
πλαγιές
 
χρησι
µ
οποιούνται
 
για
 
τη
 
συλλογή
 
βροχής
,
που
 
οδηγείται
 
στα
 

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->