Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.

Language:

Download

Go BackAdd Note

Link

Embed

Save for later

Ch¬ng I: nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ kÕ to¸n tµi chÝnh doanh nghiÖp1.1. §Æc ®iÓm cña kÕ to¸n tµi chÝnh doanh nghiÖp

Trong çc doanh nghiÖp, ®Ó qu¶n lý tµi s¶n vµ qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶nxuÊt kinh doanh cÇn ph¶i sö dông hµng lo¹t çc c«ng cô qu¶n lý kh¾c nhau. KÕto¸n ë doanh nghiÖp víi chøc n¨ng thu nhËn, xö lý, hÖ thèng ho¸ th«ng tin vÌtoµn bé ho¹t ®éng kinh tÕ tµi chÝnh ph¸t sinh ë doanh nghiÑp nh»m cung cÊpnh÷ng th«ng tin cÇn thiÕt phôc vô c«ng t¸c qu¶n lý kinh tÕ tµi chÝnh vÜ m« vµvi m« ®· trë thµnh mét c«ng cô qu¶n lý kinh tÕ quan träng, mét bé phËn cÊuthµnh hÖ thèng c«ng cô qu¶n lý kinh tÕ. Trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒuthµnh phÇn,vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ trêng, kÕ to¸n ®îc x¸c ®inh nh métmÆt cña ho¹t ®éng kinh tÕ nãi chung, qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh nãi riªngvµ kÕ to¸n ®îc ®Þnh nghÜa theo nhiÒu çch kh¸c nhau-Theo uû ban thùc hµnh kiÓm to¸n quèc tÕ “ mét hÖ thèng kÕ to¸n lµhµng lo¹t çc nhiÖm vô ë mét doanh nghiÖp mµ nhê hÖ thèng nµy çc nghiÖpvô ®îc sö lý nh mét ph¬ng tiÖn çc ghi chÐp tµi chÝnh “-Theo Gene Allen Gohlke gi¸o s tiÕn sü viÖn ®¹i häc Wiscãnsin :” KÕ to¸nlµ mét khoa häc liªn quan ®Õn viÖc ghi nhËn ,ph©n lo¹i ,tãm t¾t vµ gi¶i thÝchçc nghiÖp vô tµi chÝnh cña 1 tæ chøc ,gióp ban gi¸m ®èc cã thÓ c¨n cø vµo®ã mµ lµm quyÕt ®Þnh “-Theo Rober CN AnthoNy tiÕn sü trêng ®¹i häc Harvard “KÕ to¸n lµ métng«n ng÷ cña viÖc kinh doanh “-Theo liªn doµn kÕ to¸n quèc tÕ (IFAC) KÕ to¸n lµ nghÖ thuËt ghi chÐp,ph¶n ¸nh, tæng hîp theo mét çch riªng cã b»ng chøng vÒ nh÷ng kho¶n tiÒn,çc nghiÖp vô vµ çc sù kiÖn mµ chóng cã Ýt nhÊt mét phÇn tÝnh chÊt tµichÝnh vµ tr×nh bµy kÕt qu¶ cña nã.-Theo luËt kÕ to¸n, ®îc Quèc héi n¬c Céng hoµ x· h«i chñ nghÜa ViÖt Namth«ng qua ngµy 17 th¸ng 6 n¨m 2003: KÕ to¸n lµ viÖc thu thËp, xö lý, kiÓm tra,ph©n tÝch vµ cung cÊp th«ng tin kinh tÕ, tµi chÝnh díi h×nh thøc gi¸ trÞ, hiÖnvËt vµ thßi gian lao ®éng.Víi çc çch ®Þnh nghÜa kh¸c nhau nhng ®Òu thÓ hiÖn b¶n chÊt cña kÕto¸n lµ hÖ thèng th«ng tÞn vµ kiÓm tra vÌ ho¹t ®éng kinh tÕ tµi chÝnh ë doanhnghiÖp.Th«ng tin kÕ to¸n trong çc doanh nghiÖp ®îc nhiÒu ®èi tîng quant©m ë çc ph¬ng diÖn,møc ®é vµ môc ®Ých kh¸c nhau: çc nhµ qu¶n lýdoanh nghiÖp quan t©m th«ng tin kÕ to¸n vÒ t×nh h×nh tµi chÝnh, t×nhh×nh kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiªp ®Ó cã quyÕt®Þnh trong qu¶n lý, ®iÒu hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, çc c¬ quanNhµ níc quan t©m th«ng tin kÕ to¸n ®Î kiÓm so¸t kinh doanh vµ thu thuÕ,çcnhµ ®Çu t quan t©m th«ng tin kÕ to¸n ®rr quyÕt ®Þnh ®Çu t….C¨n cø vµoph¹m vi, yªu cÇu vµ môc ®Ých cung cÊp th«ng tin kÕ to¸n ë doanh nghiÖp, kÕto¸n ®îc ph©n chia thµnhkÕ to¸n tµi chÝnh vµ kÕ to¸n qu¶n trÞ.KÕ to¸n tµi chÝnh lµ viÖc thu thËp, xö lý, kiÓm tra, ph©n tÝch vµ cung cÊpth«ng tin kinh tÕ tµi chÝnh b»ng b¸o ço tµi chÝnh cho ®èi tîng cã nhu cÇu södông th«ng tin cña ®¬n vÞ kÕ to¸n. KÕ to¸ qu¶n trÞ lµ viÖc thu thËp, xö lý,ph©n tÝch vµ cung cÊp th«ng tin kinh tÕ tµi chÝnh theo yªu cÇu qu¶n trÞ vµquyÕt ®Þnh kinh tÕ, tµi chÝnh trong néi bé ®¬n vÞ kÕ to¸n. Nh vËy kÐ to¸ntµi chÝnh vµ kÕ to¸n qu¶n trÞ lµ nh÷ng bé phËn cÊu thµnh c«ng t¸c kÕ to¸ntrong mâi doanh nghiÖp, ®Òu dù phÇn vµo qu¶n lý doanh nghiÖp.-Môc ®Ých cña kÕ to¸n tµi chÝnh Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh, doanh nghiÖp víi t çch mét chñthÓ kinh tÕ thêng cã mãi quan hÖ kinh tÕ víi çc ®èi tîng kh¸c nhau ngoµi

doanh nghiÖp. Çc ®èi tîng nµy lu©n quan t©m ®Õn t×nh h×nh tµi chÝnh,t×nh t×nh h×nh kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp nh: tæng tµis¶n, kh¶ n¨ng tù tµi trî cña doanh nghiÖp, kh¶ n¨ng thanh to¸n vµ møc ®é sinhlêi cña doanh nghiÖp ®Ó quyÕt ®Þnh çc mèi quan hÖ kinh tÕ víi doanhnghiÖp. §ång thêi çc c¬ quan qu¶n lý Nhµ níc, c¬ quan thuÕ còng quan t©m®Õn t×nh h×nh tµi chÝnh, t×nh h×nh ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp ®Ó x¸c®Þnh nghÜa vô cña doanh nghiÖp vµviÖc chÊp hµnh chÝnh s¸ch cña nhµ níc.Nh÷ng th«ng tin ®ã ®îc th«ng qua b¸o ço tµi chÝnh cña doanh nghiÖp. NhvËy môc ®Ých cña kÕ to¸n tµi chÝnh ngoµi cung cÊp th«ng tin cho chñ doanhnghiÖp, nhµ qu¶n lý th× chñ yÕu cung cÊp th«ng tin phôc vô cho çc ®èi tîngbªn ngoµi doanh nghiÖp- §Æc ®iÓm cña kÕ to¸n tµi chÝnh:+KÕ to¸n tµi chÝnh cung cÊp th«ng tin chñ yÕu cho çc ®ãi tîng bªn ngoµidoanh nghiÖp,do ®ã ®Ó ®¶m b¶o tÝnh kh¸ch quan, thèng nhÊt kÕ to¸n tµichÝnh ph¶i tu©n thu çc nguyªn t¾c, çc chuÈn mùc vµ chÕ ®é hiÖn hµnh vÒkÕ to¸n cña tõng quèc gia, kÓ c¶ çc nguyªn t¾c, chu¶n mùc quèc tÕ vÒ kÕto¸n ®îc çc quèc gia c«ng nhËn.+KÕ to¸n tµi chÝnh mang tÝnh ph¸p lÖnh, nghÜa lµ ®îc tæ chøcë tÊt c¶ çc®¬n vÞ kÕ to¸n vµ hÖ thèng sæ, ghi chÐp, tr×nh bµy vµ cung cÊp th«ng tincña kÕ to¸n tµi chÝnh ®Òu ph¶i tu©n thu çc quy ®Þnh thèng nhÊt nÕu muèn®îc thõa nhËn+Th«ng tin kÕ to¸n tµi chÝnh cung Êp lµ nh÷ng th«ng tin thùc hiÖn vÒnh÷ng ho¹t ®éng ®· ph¸t sinh, ®· xÈy ra vµ mang tÝnh tæng hîp thÓ hiÖn díih×nh th¸I gi¸ trÞ+ B¸o ço cña kÕ to¸n tµi chÝnh lµ çc b¸o ço tµi chÝnh phÈnnhs tæng qu¸tvÒ s¶n nghiÖp, kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp trong mét thêikú vµ kúb¸o ço cña kÕ to¸n tµi chÝnh ®îc thùc hiÖn theo ®Þnh kú thêng lµ hµng n¨m

1.2 Néi dung vµ ph¹m vi cña kÕ to¸n tµi chÝnh

Doanh nghiÖp ®Ó tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, cÇn thiÕtph¶i cã tµi s¶n tiÒn vèn vµ qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp lµ qu¸tr×nh tiÕn hµnh çc qu¸ tr×nh kinh tÕ kh¸c nhau nh»m thùc hiÖn chøc n¨ng vµnhiÖm vô nhÊt ®Þnh. Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng ë doanh nghiÖp h×nh thµnhçc mèi quan hÖ kinh tÕ liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng kh¸c nhau, ®Ó ®¶mb¶o tÝnh h÷u Ých cña th«ng tin cung cÊp nghÜa lµ ®¸p øng çc nhu cÇu kh¸cnhau cña çc ®èi tîng quan t©m th«ng tin kÕ to¸n. Néi dung kÕ to¸n tµi chÝnhph¶i kh¸i qu¸t ®îc toµn bé çc lo¹i tµi s¶n tiÒn vèn vµ çc ho¹t ®éng kinh tÕdiÔn ra, çc quan hÖ kinh tÕ ph¸t sinh ë doanh nghiÖp. Do ®ã, néi dung c¬b¶n cña kª to¸n tµi chÝnh trong doanh nghiÖp bao gåm:-KÕ to¸n çc lo¹i tµi s¶n Tµi s¶n lµ nguån lùc do doanh nghiÖp kiÓm so¸t vµ cã thÓ thu ®îc lîi Ýchkinh tÕ trong t¬ng lai. Tµi s¶n cña doanh nghiÖp bao gåm nhiÒu lo¹i ®îc biÓuhiªn díi h×nh th¸I vËt chÊt nh nhµ xuëng, m¸y mãc thiÕt bi, vËt t, hµng ho¸ho¨c kh«ng thÓ hiÖn díi h×nh th¸I vËt chÊt nh b¶n quyÒn, b»ng s¸ng chÕ nhngph¶I thu ®îc lîi Ých kinh tÕ trong t¬ng laivµ thuéc quyÒn kiÓm so¸t co¶ doanhnghiÖp. Tµi s¶n cña doanh nghiÖp cßn bao gåm çc tµi s¶n kh«ng thuéc quyÒnsë h÷u cña doanh nghiÖp nhng doanh nghiÖp kiÓm so¸t ®îc vµ thu ®îc lîi Ýchkinh tÕ trong t¬ng lai, nh tµi s¶n thuª tµi chÝnh, hoÆc cã nh÷ng tµi s¶n thuécquyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp vµ thu ®îc lîi Ýchkinh tÕ trong t¬ng lainhngcã thÓ kh«ng kiÓm so¸t ®îc vÒ mÆt ph¸p lý, nh bÝ quyÕt kü thuËt thu ®îc tõho¹t ®éng triÓn khai cã thÓ tho¶ m·n çc ®iÒu kiÖn trong ®Þnh nghÜa vÒ tµi

s¶n khi çc bÝ quyÕt ®ã cßn gi÷ ®îc bÝ mËt vµ doanh nghiÖp cßn thu ®îc lîi Ých kinh tÕ. Trong doanh nghiÖp tµi s¶n lµ c¬ së ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt kinhdoanh, kÕ to¸n ph¶I ph¶n ¸nh ®îc hiÖn cã, t×nh h×nh biÕn ®éng tÊt c¶ çclo¹i tµi s¶n theo tõng lo¹i tõng ®Þa ®iÓm b¶o qu¶n, sö dông.-KÕ to¸n nî ph¶i tr¶ vµ nguån vèn chñ së h÷uN¬ ph¶i tr¶, nguån vèn chñ së h÷u lµ nguån h×nh thµnh nh÷ng tµi s¶ncña doanh nghiÖp.Nî ph¶i tr¶ lµ nghÜa vô hiÖn t¹i cña doanh nghiÖp ph¸t sinh tõ çc giao dÞch vµsù kiÖn ®· qua nh mua hµng ho¸ cha tr¶ tiÒn, sö dông cha thanh to¸n, vay nî,cam kÕt b¶o hµnh hµng ho¸, ph¶I tr¶ nh©n viªn, thuÕ ph¶i nép vv…nh÷ngnghÜa vô ®ã doanh nghiÖp ph¶i thanh to¸n tõ çc nguån lùc cña minhNguån vèn chñ së h÷u bao gåm: vèn cña çc nhµ ®Çu t, thÆng d vèn cæphÇn, lîi nhuËn cha ph©n phèi, çc quü vµ chªnh lÖch tû gi¸ vµ ®¸nh gi¸ l¹i tµis¶n. Th«ng tin vÒ nî ph¶i tr¶ vµ nguån vèn chñ së h÷u gióp cho çc ®èi tîngsö dông th«ng tin ®¸nh gi¸ t×nh h×nh tµi chÝnh cña doanh nghiÖp nh møc ®ékh¶ n¨ng tù tµi trî. Do vËy cïng víi thu nhËn xö lý vµ cung cÊp th«ng tin vÒt×nh h×nh, sù biÕn ®éng cña tµi s¶n kÕ to¸n tµi chÝnh ph¶I thu nhËn xö lýth«ng tin vÒ tõng nguån h×nh thµnh tµi s¶n cña doanh nghiÖp.- KÕ to¸n chi phÝ, doanh thu vµ thu nhËp kh¸cQu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ë doanh nghiÖp lµ qu¸ tr×nhdoanh nghiÖp ph¶i bá ra nh÷ng chi phÝ nhÊt ®Þnh vµ còng lµ qu¸ tr×nhdoanh nghiÖp thu ®îc çc kho¶n doanh thu vµ thu nhËp kh¸c.Chi phÝ cña doanh nghiÖp lµ nh÷ng kho¶n lµm gi¶m lîi Ých kinh tÕ trongkú kÕ to¸n díi h×nh thøc çc kho¶n tiÒn chi ra, çc kho¶n khÊu trõ tµi s¶nhoÆc ph¸t sinh çc kho¶n nî dÉn ®Õn lµm gi¶m vèn chñ së h÷u, kh«ng baogåm kho¶n ph©n phèi cho cæ ®«ng hoÆc chñ së h÷u. Chi phÝ cña doanhnghiÖp bao gåm çc chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ph¸t sinh trong qu¸ tr×nhho¹t ®éng kinh doanh th«ng thêng vµ chi phÝ kh¸c.Doanh thu vµ thu nhËp kh¸c cña doanh nghiÖp lµ tæng gi¸ trÞ çc lîi Ýchkinh tÕ doanh nghiÖp thu ®îc trong kú kÕ to¸n ph¸t sinh tõ çc ho¹t ®éng s¶nxuÊt kinh doanh th«ng thêng vµ çc ho¹t ®éng kh¸c cña doanh nghiÖp, gãpphÇn lµm t¨ng vèn chñ së h÷u, kh«ng bao gåm kho¶n gãp vèn cña cæ ®«nghoÆc chñ së h÷u.Chi phÝ, doanh thu vµ thu nhËp kh¸c lµ hai mÆt cña qu¶ tr×nh ho¹t®éng ë doanh nghiÖp, th«ng tin vÒ chi phÝ, doanh thu vµ thu nhËp kh¸c lµ c¬së ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh vµ ®¸nh gi¸ t×nh h×nh ho¹t ®éng s¶nxuÊt kinh doanh, kh¶ n¨ng sinh lêi ë doanh nghiÖp cña çc ®èi tîng quan t©m.Do ®ã kÕ to¸n tµi chÝnh ph¶I thu thËp xö lý cung cÊp th«ng tin chi phÝ, doanhthu vµ thu nhËp kh¸c cña tõng ho¹t ®éng chÝnh x¸c, trung thùc.Víi chøc n¨ng thu thËp, xö lý, cung cÊp vµ ph©n tÝch çc th«ng tin choçc ®èi tîng bªn ngoµi doanh nghiÖp, xÐt theo phÇn hµnh c«ng viÖc, néi dungkÕ to¸n tµi chÝnh bao gèm :+ x¸c ®Þnh çc chøng tõ kÕ to¸n xö dông, lËp, xö lý, lu©n chuyÓn çcchøng tõ kÕ to¸n+ Tæ chøc x©y dùng hÖ thèng tµi kho¶n kÕ to¸nö¬ doanh nghiÖp+ Tæ chøc hÖ thèng sá kÕ to¸n+ Tæ chøc hÖ thèng b¸o ço tµi chÝnh- Ph¹m vi cña kÕ to¸n tµi chÝnh