Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more ➡
Download
Standard view
Full view
of .
Add note
Save to My Library
Sync to mobile
Look up keyword
Like this
3Activity
×
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Elasticnost

Elasticnost

Ratings: (0)|Views: 852|Likes:
Published by mogoric
Masinski fakultet u Beogradu
Masinski fakultet u Beogradu

More info:

Published by: mogoric on Feb 28, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See More
See less

03/05/2012

pdf

text

original

 
1
Elastičnost
 
 Na prvi pogled reklo bi se
da su čvrsta tela otporna na svaku vrstu defor 
macije. Svakodnevno iskustvo govori
da su čvrsta tela kruta: kreću se u pravcu dejstva sile i obrću se pod dejstvom momenata. MeĎutim, naspoljašnja dejstva čvrsta tela odgovaraju znatno složenije. Deformacije čvrstih tela pod dejstvom spoljašnjihsila mogu biti dvojake. Ako se telo po prestanku dejstva sila vraća u prvobitan oblik kaže se da je elastično.Ako je telo po prestanku dejstva sile ostalo trajno deformisano kaže se da je plastično.
  
Objašnjenje ovih deformacija leži u atomskoj odnosno,molekularnoj strukturi tela. Čvrsta tela su sastavljena od velikogbroja ureĎenih atoma ili molekula koji su meĎusobno povezanimeĎumolekularnim silama. Na slici je prikazana kubna rešetka
u
kojoj su meĎumolekularne sile simbolički predstavljene oprugama.Ovakav položaj atoma ili molekula odgovara minimumupotencijalne energije kome teže sva tela u prirodi. Prilikomsabijanja meĎu atomima se javljaju odbojne sile koje teže da ihvrate u prvobitan položaj i obrnuto, prilikom istezanja se javljajuprivlačne sile meĎu molekulima, pa je iz tog razloga opravdanopredstavljanje meĎumolekularnih sila oprugama. Priroda vezameĎu molekulima, njihova veličina, orijentac
ija, uslovi pri kojima
se vezuju dovode do različitih struktura. Setimo se dijamanta i
grafita. Oba su sastavljena od ugljenika, ali su im karakteristike
sasvim različite.
  U principu,
sve karakteristike čvrstih tela moguće
je opisati preko njihove atomske strukture. M
eĎutim, u
praksi je jednostavnije opisati ih makroskopski. 
Prilikom dejstva sile dolazi do deformacije tela. Na donjoj slici su prikazane tri moguće deformacije tela u
zavisnosti od dejstva sile. Na sl.(
) sila deluje normalno na površinu tela usled čega može doći do istezanjaili do sabijanja tela ukoliko sile deluju u suprotnom smeru. Ako sila leži u
(tangencijalnoj) ravni tela, dolazi dosmicanja jednog sloja tela u odnosu na drugi,
tj. dolazi do deformacije smicanja kao što je prikazano n
asl.(
). Na kraju, zamislimo npr. neko telo koje je potopljeno u vodu. Hidrostatički pritisak deluje na telo sasvih strana usled čega može doći do promene njegove zapremine
i takva vrsta deformacije naziva sezapreminska deformacija (sl.(
)).              
Za sva tri tipa deformacije zajednička je sila koja deluje na neki deo površine tela
-
napon 
. Pod dejstvom tesile dolazi do deformacije tela. Kao mera te deformacije uvodi se pojam
relativne deformacije 
koji predstavlja
odnos promene dimenzije tela i prvobitne dimenzije. Relativna deformacija je bezdimenziona veličina
sobzirom na to
da predstavlja odnos dve veličine iste prirode.
  Huk (Hooke) je ustanovio da je ko
d elastičnih tela napon proporcionalan relativnoj deformaciji
 napon =
relativna deformacijaKonstanta
se naziva
modul elastičnosti 
materijala.
Hukov zakon važi samo do izvesne granice prilikom
naprezanja materijala. Ova gran
ica se naziva granica proporcionalnosti i nalazi se nešto ispod graniceelastičnosti.
 
 
 
L
L
+
 
L
(
a
)
x
L
(
b
) (
c
)
 
2
Istezanje i sabijanje
1
)
 Na sl.(
) dve sile jednakog intenziteta deluju normalno na površinu
 
(poprečni presek)
tela pa se zatoodnos  naziva
normalni napon 
.Pod dejstvom sile
 
došlo je do istezanja štapa za
L
, pa je u ovom slučaju relativna deformacija
data odnosom  Prema Hukovom zakonu je ili  Pri ovakvoj vrsti naprezanja, konstanta proporcionalnosti
 
naziva se modul elastičnosti pri zatezanju
 
ili Jangov (Young) modul elastičnosti
.S obzirom na to
da je relativna deformacija bezdimenziona veličina,Jangov modul elastičnosti ima istu jedinicu kao i napon, N/m
2
. Recipročna vrednost modula elastičnostinaziva se koeficijent elastičnosti
 
e = 
1
/E 
. 
Već je rečeno da Hukov zakon važi samo do graniceproporcionalnosti koja je nešto ispod granice elastičnosti. Na slici
je prikazana zavisnost normalnog napona od relativnedeformacije. Deo OA na krivoj predstavlja granicu
proporcionalnosti i oblast važenja Hukovog zakona. Tačka Bpredstavlja granicu elastičnosti
i dalje od nje deo krive BC je
oblast plastičnih deformacija
tj. u ovoj oblasti po prestankudejstva sile telo ostaje trajno deformisano. Ukoliko bi se napon
povećavao i dalje, u tački C bi došlo do kidanja materijala.
 
 
Smicanje
Druga vrsta naprezanja materijala je prikazana na sl.(
). Uodnosu na presek tela
, sile imaju tangencijalni pravac, pa
tangencijalni napon 
predstavlja
 
odnos   
U ovom slučaju sila teži da smakne jedan sloj u poprečnom preseku tela u odnosu na drugi sloj, pa seovakav slučaj naziva
naprezanje na smicanje.
 Relativna deformacija
u slučaju smicanja iznosi
    jer je u praksi ugao
mali, pa se na taj način relativna deformacija jednostavno izražava uglom
. 
I u ovom slučaju je relativna deformacija srazmerna tangencijalnom naponu, pa se može pisati
   ili   Konstanta proporcionalnosti
 
se naziva modul elastično
sti ili modul smicanja.
 
Zapreminska deformacija
 Sl.(
) predstavlja telo koje je potopljeno u tečnost, tako da napon pri ovoj vrsti deformacije odgovara pritiskukojim tečnost delu
je na telo podjednako u svim pravcima. Pod dejstvom sile dolazi do smanjenja zapreminetela
, tako da relativna deformacija iznosi
. Hukov zakon pri ovoj vrsti deformacije glasi    
 
1)
 
Sabijanje se posmatra kao negativno naprezanje, a istezanje kao pozitivno naprezanje.
LL
Ltg 
LL
  
oblast trajnih deformacija
 
A
 
kidanje
L
BSp

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->