Welcome to Scribd. Sign in or start your free trial to enjoy unlimited e-books, audiobooks & documents.Find out more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
novosti iz proslost - dubravka stojanovic

novosti iz proslost - dubravka stojanovic

Ratings: (0)|Views: 70|Likes:
Published by anturija
Dubravka Stojanović

U OGLEDALU „DRUGIH“
Da li Srbija živi u prošlosti ili u sadašnjosti? Da li su postupci njene političke elite i njenih glasača motivisani realnim životom ili predstavama o „slavnoj prošlosti“? Da li je ona tipičan predstavnik „istočnog modela nacije“ koji nastaje i održava se preplitanjem svesti o istoriji, kulturi i jeziku kao osnovnim sastojcima tog tipa nacionalnog identiteta?1 Da li su davna „zlatna doba“ ishodišta, pribežišta ili cilj? Da li takva društva zaista proizvod
Dubravka Stojanović

U OGLEDALU „DRUGIH“
Da li Srbija živi u prošlosti ili u sadašnjosti? Da li su postupci njene političke elite i njenih glasača motivisani realnim životom ili predstavama o „slavnoj prošlosti“? Da li je ona tipičan predstavnik „istočnog modela nacije“ koji nastaje i održava se preplitanjem svesti o istoriji, kulturi i jeziku kao osnovnim sastojcima tog tipa nacionalnog identiteta?1 Da li su davna „zlatna doba“ ishodišta, pribežišta ili cilj? Da li takva društva zaista proizvod

More info:

Categories:Types, Research, History
Published by: anturija on Mar 12, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/03/2013

pdf

text

original

 
13
Dubravka Stojanović 
U OGLEDALU „DRUGIH“
Da li Srbija živi u prošlosti ili u sadašnjosti? Da li su postupci njene poli-tičke elite i njenih glasača motivisani realnim životom ili predstavama o „slav-noj prošlosti“? Da li je ona tipičan predstavnik „istočnog modela nacije“ kojinastaje i održava se preplitanjem svesti o istoriji, kulturi i jeziku kao osnovnimsastojcima tog tipa nacionalnog identiteta?
1
Da li su davna „zlatna doba“ is-hodišta, pribežišta ili cilj? Da li takva društva zaista proizvode „više istorijenego što mogu da potroše“ ili, proizvodeći takav mit o sebi, odlažu suočava-nje s problemima današnjice i njihovo konstruktivno rešavanje? Da li beže odsadašnjosti neprekidno ispravljajući „nepravde“ iz prošlosti, proizvodeći takonove nesporazume sa svetom oko sebe? Da li se radi o pojavi uporedivoj sa„sindromom Petra Pana“ na individualnom nivou, odnosno: da li srpsko druš-tvo „odbija da odraste“, jer mu se čini da je u detinjstvu, tj. u istoriji, sve bilosigurnije, toplije, izvesnije...Takve se analize često mogu čuti u našoj stručnoj i političkoj javnosti.Argumenti na kojima počivaju takvi zaključci uglavnom se svode na analizugovora ili postupaka predstavnika elite, onoga što se javnosti nudi kao domi-nantni koncept, kulturni model ili sistem vrednosti.
2
Ono što tim analizamaostaje nedostupno jeste recepcija ponuđenih koncepata, način na koji javnostčuje, prihvata i prerađuje poslate poruke. Ako je tačno da elita nudi „stariju ilepšu“ prošlost u zamenu za turobnu sadašnjost, onda se postavlja pitanje dali društvo prihvata tu ponudu? Da li elita i društvo dele tlapnju o „boljoj proš-losti“, da li su i jedni i drugi spremni da koriste taj anestetik? I ako jesu, štadruštvo zna o istoriji, kakva je njegova predstava o prošlosti? Ako ima znanjao istoriji, na kojim premisama se ta znanja zasnivaju; odnosno ako ih nema,postoje li granice manipulacije?Istorijska svest jedan je od važnih faktora koji čine sistem vrednostijednog društva.
3
Ideje i predstave o tome „kako smo mi prošli u istoriji“
1 O modelima nacije vidi: E. Hobzbaum,
Nacije i nacionalizam od 1780. Program, mit, stvar-nost,
Beograd 1998; E. Gelner,
Nacije i nacionalizam,
Novi Sad 1997.2 Analize nacionalističkih diskursa u Srbiji krajem osamdesetih godina vidi u: N. Popov(ur.),
Srpska strana rata
,
 
Beograd 1996.3 A. Smit,
Nacionalni identitet 
, Beograd 1998.
 
Dubravka Stojanović 
14
učestvuju u pravljenju slika o „sebi“ i „drugima“, koje utiču na stvaranje su-dova o sadašnjosti i na donošenje odluka. Istorija može biti dobar alibi, apredstava koja postoji o njoj u javnosti je neophodna da bi se razumeli da-našnji događaji. Slika koja u javnosti postoji o prošlosti formira se i menja uzavisnosti od potreba sadašnjosti, svaka generacija piše sebi potrebnu isto-riju.
4
U prelomnim vremenima i sama „istorija“, odnosno predstava o njoj,doživljava dramatične prelome, menja se do neprepoznatljivosti. Moguće jeu potpunosti promeniti tumačenja, ali i same „istorijske činjenice“. Neke semogu „zaboraviti“, neke nove „otkriti“. Podešavanja mogu zahtevati „finijeradove“, ali i one sasvim grube.Današnja Srbija prošla je u poslednjih 20 godina dva talasa „grubih rado-va“ na terenu istorije, ali i nekoliko međufaza „finijeg štimovanja. Prvi talas pro-mena u predstavama o prošlosti dogodio se krajem osamdesetih godina 20. veka,kada su posle dolaska Slobodana Miloševića na vlast, prethodne, komunističkeideje zamenjene nacionalizmom kada je, radi ideološke i psihološke pripremeratova u bivšoj Jugoslaviji, bilo potrebno izmeniti istoriju do te mere da pret-hodni mit o bratstvu i jedinstvu ustupi mesto novom mitu o fatalnom i večnomistorijskom sukobu južnoslovenskih naroda.
5
Takva promena bila je važna u psi-hološkoj i propagandnoj pripremi rata. Kao glavni junak istorije tada je istaknut„srpski narod“
6
kao kolektivno biće koje je, izloženo udarima istorije kao sudbi-ne, fatalistički i deterministički određeno.Novoproizvedena istorija trebalo je da dokaže da su Srbi uvek bili na pra-voj strani, da nikada nisu vodili osvajačke ratove, da su bili istorijski pobedni-ci i da nisu činili ništa nažao svojim susedima.
7
Takva slika bila je neophodnaradi jačanja i „bildovanja“ nacionalnog ponosa, ali i da bi slika drugih, poseb-no susednih naroda, postala još crnja. Slika drugog obično je tu da bi slika onama bila bolja
8
ali, istovremeno, i naša idealna slika potrebna je da bi se drugidodatno unizio. Takav odnos neophodan je za svaku vrstu ratne propagande,pogotovo u situacijama u kojima je potrebno u kratkom roku promeniti pret-hodnu, pozitivnu, predstavu o novopečenom neprijatelju. Istorija tu uvek padakao prva žrtva. Bilo je potrebno iz njenog skladišta izvaditi negativne događa-je, potisnuti pozitivne, stvoriti istoriju sukoba koja objašnjava novi rat koji se
4 L. Fevr,
Borbe za istoriju
,
 
Beograd 2002, s. 157.5 V. Pešić, R. Rosandić (ur.),
Ratništvo, patriotizam, patrijarhalnost 
, Beograd 1994.6 I. Čolović,
Bordel ratnika
, Beograd 1993, s. 67.7 D. Stojanović, Udžbenici istorije kao ogledalo vremena“, u: V. Pešić, R. Rosandić (ur.),
Ratništvo, patriotizam, patrijarhalnost 
, Beograd 1994,
 
s. 78.8 C. Todorov,
Mi i drugi
, Beograd 1994.
 
U ogledalu „drugih“ 
15
pripremao.
9
Korišćena su sva istorijska razdoblja. Od praistorije u kojoj su nala-ženi koreni nacije,
10
do novijih perioda koji su mogli prizivati i proizvoditi seća-nje o sopstvenoj naciji kao istorijskoj žrtvi. U takvim situacijama, poseban značajima viktimizacija, stvaranje predstave o sebi kao istorijskoj žrtvi kojoj su „ničimizazvani“ susedi „zabadali nož u leđa, kad nam je najteže“. Kreirana je, za rat ve-oma propagandno potrebna i upotrebljiva, paranoidna predstava o ugroženosti,koja razvija anksioznost, strah i podstiče na agresivnost.
11
Srpkinje vežbaju gađanje iz puške, 1912.
Fotografija preuzeta iz
Nastava moderne istorije jugoistočne Evrope
.
Dodatninastavni materijal. Istorijska čitanka 3. Balkanski ratovi
, Beograd 2005.
9 C. Koulouri (ur.),
Clio in the Balkans
, Atina 2002.10 R. Radić,
Srbi pre Adama i posle njega
, Beograd 2005.11 J. Bajford,
Teorija zavere. Srbija protiv novog svetskog poretka
,
 
Beograd 2006.
 

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->