‘Op een LAN-partywissel je ookprogrammeerkennisuit,“pimp”je pc’s enzoek je informatie op’

- InformatieProfessional |

11 / 2007

OPENBARE BIBLIOTHEKEN TREKKEN NIEUWE DOELGROEPEN MET GAMING

Edwin Mijnsbergen

Games zijn niet meer weg te denken in onze maatschappij. Toch zijnveel openbare bibliotheken nog steeds huiverig om de vernieuwendekracht van games te benutten. Ten onrechte, meent Edwin Mijnsbergen.Inmiddels zijn er in Nederland verschillende initiatieven die aandachten navolging verdienen.

Stel je eens voor dat videogames al eeuw-enlang bestaan en dat nu opeens het boekten tonele verschijnt. Hoe zullen mensendaarop reageren? Kiest men voor de aan-val en zegt men zoiets als:‘Het lezen van boeken onderstimuleert dezintuigen voortdurend. In tegenstellingtot de oeroude traditie van het spelen vangames – dat, gestuurd door complexespierbewegingen, het kind betrekt in eenlevendige, driedimensionale wereld,gevuld met bewegende beelden en muziek– zijn boeken niets meer dan een verdordereeks woorden op een pagina.Boeken isoleren de lezer op tragischewijze. Terwijl games jongeren al jaren-lang aanzetten tot het aangaan van com-plexe sociale relaties en vriendschappenmet leeftijdsgenoten en het samen bou-wen en verkennen van nieuwe werelden,dwingen boeken het kind zichzelf af tezonderen in een rustige ruimte, afgesne-den van iedere interactie met andere kin-deren.Al die nieuwe “bibliotheken” die de laat-ste jaren in opkomst zijn, zien er angst-aanjagend uit: tientallen kinderen, diegewoonlijk opgewekt en sociaal bezigzijn, zitten nu alleen in hun studiecabines,stilletjes te lezen, zich niet bewust vanhun leeftijdsgenootjes.Maar misschien is de gevaarlijkste eigen-schap van boeken nog wel het feit dat zeeen vastgelegd, lineair pad volgen. Je hebtop geen enkele manier controle over deverhaallijn; je moet eenvoudigweg gaanzitten en je het verhaal laten dicteren. Ditbrengt het risico met zich mee dat hetonze kinderen een algemene passiviteitaanleert en hun het gevoel geeft dat zij inbepaalde situaties niet in staat zijn iets teveranderen. Lezen is geen actief proceswaaraan de lezer deelneemt, het is eenproces waaraan de lezer wordt onderwor-pen.’Bovenstaande tekst is een vrije vertalingvan een passage uit

Everything bad is good for you

van Steven Johnson. Hetboek kwam dit jaar in een Nederlandsevertaling uit:

Alle slechte dingen zijn goed voor je : waarom de populaire cultuurons slimmer maakt

. Johnson benadrukthierin de mogelijkheden die games biedenop het gebied van leren in de meest ruimezin van het woord. Games worden vol-gens hem almaar complexer, waardoor zesteeds meer mentale vaardigheden verei-sen van een speler dan bij bijvoorbeeldlezen.In Nederland neemt de populariteit vangaming alleen maar toe. Zo is in 2006 deverkoop van games die van muziekopna-mes voorbijgestreefd (zie kader op paginaXX). Games zijn dusniet meer weg tedenken in onze maatschappij. Opmerke-lijk is dan ook dat veel openbare biblio-theken nog altijd wat huiverig zijn om depotentie van games te benutten in hetbibliotheekwerk. Waar deze instellingenvan oudsher de culturele functie veel bre-der trekken dan boeken uitlenen alleen,lijkt er koudwatervrees te bestaan als hetgaat om gaming.

Bibliotheken,games en gamers

Voorheen konden bibliotheken videoga-mes zonder beperkingen aanschaffen enuitlenen. Totdat de uitgevers hiertegenbezwaar begonnen te maken. Dat leiddeertoe dat de brancheorganisaties van deopenbare bibliotheken (VOB) en de

**************************************************************************************************************************

Game isallang geenspelletje meer

****************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************

11 / 2007

| InformatieProfessional -

****************************************************************************

entertainmentindustrie (NVPI) in 2006een akkoord moesten sluiten dat de col-lectioneringsmogelijkheden voor biblio-theken drastisch beperkte.

Slechts eenpaar game-uitgevers hebben toestemmingvoor uitlening gegeven, waardoor de top-titels niet meer uitgeleend kunnen wor-den. Dit vraagt om een nieuwe benade-ring van games en gaming, waarbij denadruk verlegd wordt van het

uitlenen

van games naar het

faciliteren

van zowelruimte als activiteiten rondom gaming.Niet alleen de populariteit van games iseen reden voor een nieuwe benadering,ook de doelstellingen van openbare bibli-otheken zijn dat. In veel beleidsplannenvan bibliotheken hebben thema’s die aan-slaan bij een breder en jonger publiekhoge prioriteit, terwijl het advies van deRaad voor Cultuur

Mediawijsheid : deontwikkeling van nieuw burgerschap

(2005) de belangrijke rol van bibliothe-ken onderkent als het gaat om het lerenomgaan met nieuwe media, waartoe ookgames behoren. De activiteiten moetendus beter aansluiten op de beleefwereldvan twintigers en dertigers.Afgaand op de huidige karakteristiekenvan gamers en de opvattingen vanauteurs als Steven Johnson,is het beterom de doelgroep te verbreden tot de helegeneratie die geboren is na 1970. In degamingliteratuurwordt deze groep degamers of gamergeneratie genoemd. Dezegeneratie is opgegroeid in een beeldcul-tuur en sterk audiovisueel ingesteld. Zespelen massaal games: op de pc, op gam-econsoles, de telefoon of op zogenaamdehandhelds. Alleen of met een hele groep.In veel bibliotheken worden nu gamesuitgeleend, maar wat nog ontbreekt is eenplek waar de gamergeneratie ze kan spe-len of bekijken. Voor online gaminggebruiken ze daarom massaal de inter-netpc’s– vaak tot ongenoegen van demedewerkers die liever zouden zien datdeze groep de bibliotheek bezoekt omboeken te lezen of te lenen. Games heb-ben, kortom, in de meeste bibliothekennog geen structurele plaats in het gebouwgekregen en het aantal evenementenrondom gaming is opmerkelijk laag.

LAN-party’s

Inmiddels zijn er echter verschillende ini-tiatieven in Nederlandse bibliotheken dieaandacht en navolging verdienen. Zo

Kids gamen in de bibliotheek van Tietjerkstradeel

- InformatieProfessional |

11 / 2007

De stadsbibliotheek Haarlem, ten slotte,heeft het op leesbevordering en jongerengerichte concept 4YOU! ontwikkeld,waarbij ‘gaming en lezen in activiteitenaan elkaar zullen worden verbonden’.Met dit concept wil de bibliotheek jonge-ren uitnodigen voor een reis door hetvisueel rijke landschap van games om zoaansluiting te vinden bij hun leefwerelden tegelijkertijd hun taalontwikkeling testimuleren. 4YOU! baseert zich op hetuitgangspunt dat games het creatieve den-ken en de sociale vaardigheden verster-ken.

Zelf aan de slag

De OCLC Nieuwsbrief (

) van maart2006 biedt handreikingen voor de dienst-verlening aan de gamergeneratie. Het israadzaam om in de bibliotheek apartezones te creëren, om de traditionele bibli-otheekcultuur zo min mogelijk te latenbotsen met de multimediacultuur van nu.Hoewel het niet opgaat voor alle biblio-theken, bewijst het nieuwe gebouw vanDOK Delft bijvoorbeeld dat een integra-tie van beide culturen wel degelijk goedmogelijk is.Omdat gamers ‘multitasken’, hebben zebehoefte aan ruimten die hierin voorzien.In het ideale geval is een gamezone eencomplete multimediale afdeling. Terwijlde gamergeneratie informatie in hapklarebrokken tot zich neemt (en daarbinnen isnatuurlijk ook ruimte voor traditionelebibliotheekcollecties), willen ze ook hunsociale contacten onderhouden via MSN,SMS, Hyves of Twitter.In de zone kunnen gebruikers ook bezigzijn met muziek, videostreams en televi-sie. Er zijn voorzieningen voor ad hocmediaeducatie en het meubilair geeft eenhuiskamergevoel. De nieuwsbrief steltvoorts dat bibliotheken middelenbeschikbaar moeten blijven stellen voorde uitbreiding van de AVM-collectie.Denk hierbij ook aan minder voor dehand liggende zaken, zoals het beschik-baar stellen van strategieën en tips voorgames, het fungeren als gids bij het navi-geren in het muziekaanbod op internet enhet mixen van educatie en gaming.De multimediale competenties van deinlichtingenmedewerkers vragen even-eens de nodige aandacht. De medewekersdienen enige kennis te hebben van het jar-gon van de gamergeneratie, de populaireorganiseerde de bibliotheek Oss op zater-dag 6 oktober 2007 een acht uur durendeLAN-party, waaraan twintig mensendeelnamen. De party werd gespeeld opgame-servers die gemaakt zijn door tweeict-stagiaires van de bibliotheek, afkom-stig van een regionaal opleidingscentrumuit de buurt. Het succes smaakt naarmeer: op zaterdag 1 december organiseertde bibliotheek een tweede evenement.De LAN-party die de Zeeuwse Biblio-theek in Middelburg in december 2005op touw zette, duurde maar liefst 24 uuren trok 85 mensen. Ook organiseerde deZeeuwse Bibliotheek vier ‘game events’rondom de spelconsoles van Nintendo,Sony en Microsoft: de Wii, Playstation enXbox (zie ook verderop).In het kader van het evenement

Boek inBeeld

hield de bibliotheek Parkstad inHeerlen afgelopen augustus een LAN-party. Zij combineerde dit evenement metonder meer de lancering van het

Corio-vallum Complot

, een internetspel dattegelijkertijd een interactieve film is. Deopdrachten van het spel moeten deels opde computer en deels op straat, in de stadHeerlen, worden volbracht. Middelbarescholieren kunnen het spel dit schooljaarzelfs als CKV-opdracht (Culturele enKunstzinnige Vorming) uitvoeren.

DOK integreert gaming

Hoewel DOK Delft nog geen grote game-events heeft georganiseerd, is deze biblio-theek in Nederland wel het verst met hetintegreren van gaming in het bibliotheek-werk. In het nieuwe gebouw staat op demuziekafdeling een Nintendo Wii opge-steld, waar gratis op gespeeld kan wor-den. Verder bevinden zich op de jeugdaf-deling twee playstations en internetpc’svoor online gaming. Voor de internettoe-gang hoeft de jeugd – in tegenstelling totvolwassenen elders in het gebouw – niette betalen.Het komende jaar zal DOK Delft de inte-gratie van gaming verder vormgeven doorop verschillende plaatsen de Nintendo DS(handheld) aan inlichtingenbalies tebevestigen. Er zijn ook plannen om meerNintendo Wii’s aan te schaffen en deze tekoppelen aan de vele beeldschermen inhet gebouw, wat een multiplayer-eventdoor het gehele gebouw mogelijk zalmaken. Verder is DOK in gesprek met deTU Delft over een samenwerkingsver-

*************************************************************************************************************************************************************

De gamemarkt

**********************************************************************

Uit een onderzoek

van PriceWaterhouseCoo-pers blijkt dat in 2006 de verkoop van Neder-landse games die van muziekopnames voor-bij is gestreefd.De verwachting is dat ook inde komende vijf jaar de verkoop van gamesmeer omzet zal genereren dan die van muzie-kopnames.Bedroeg de omzet in 2006 nog 369 miljoen,voor 2011 is 541 miljoen eurovoorspeld.Ofwel een jaarlijkse groei vangemiddeld 8 procent.In de Verenigde Staten is de verkoop vancomputer- en videogames in 2006 met zesprocent gestegen.De omzet liep volgens deEntertainment Software Association

op tot maar liefst 7,4 miljard dollar,een verdrievou-diging van de verkoopcijfers in 1996.Nog een paar interessante feiten van de ESA:>In de VS speelt 69 procent van de huishou-dens wel eens games.>De gemiddelde leeftijd van mensen diegames kopen is 40.>De gemiddelde leeftijd van mensen diegames spelen is 33.>Voor pc-games is 93 procent van de aan-schaffers ouder dan 18,voor consolega-mes 87 procent.>De gamegeschiedenis (hoe lang iemand algames speelt) is inmiddels gemiddeld 12 jaar.

**************************************************************************************************************************

band op het gebied van gaming. Het pro-jectplan omvat onder meer een congres,gametoernooien en de ontwikkeling vaneen eigen game.

DOK doet veel aan promotie van gamingin de bibliotheek. Medewerkers maakteninternationaal furore door in opdrachtvan ProBiblio de documentaire

If you’renot gaming, you’re losing

te maken. Dezefilm geeft een goed overzicht vanbestaande game-initiatieven in Ameri-kaanse en Nederlandse bibliotheken enwerd op op verschillende bijeenkomstenin Nederland en de VS getoond.Ook in Rotterdam leeft gaming. De Bibli-otheek Rotterdam heeft vergevorderdeplannen voor het inrichten van een‘game-terras’ in het gebouw. De biblio-theek organiseert ook activiteiten voorjongeren rondom het zelf bouwen vangames.