Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
19Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Τα Φάρμακα στην Αρχαία Ελλάδα

Τα Φάρμακα στην Αρχαία Ελλάδα

Ratings: (0)|Views: 371 |Likes:
Published by Tetraktyn

More info:

Published by: Tetraktyn on Mar 27, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/23/2014

pdf

text

original

 
 
Τα
 
φάρ
µ
ακα
 
στην
 
αρχαία
 
Ελλάδα
 
Ε
.
Σκαλτσά
 
Επίκουρη
 
Καθηγήτρια
 
Το
µ
έας
 
Φαρ
µ
ακογνωσίας
,
Τ
µ
ή
µ
α
 
Φαρ
µ
ακευτικής
,
Πανεπιστη
µ
ιόπολις
,
Ζωγράφου
,
Αθήνα
,
1
57 7
1
.
Με
 
τις
 
πρώτες
 
εκδηλώσεις
 
ζωής
 
επί 
 
της
 
γης
 
βρίσκου
µ
ε
 
και 
 
αδια
µ
φισβήτητες
 µ
αρτυρίες
 
ασθενειών
.
Η
 
ασθένεια
 
πάντοτε
 
συνόδευε
 
τη
 
ζωή
.
Σκηνές
 
χαραγ
µ
ένες
 
σε
 
τοίχους
 
σπηλαίων
,
σε
 
βράχους
,
ο
 
τρόπος
 
ταφής
 
των
 
νεκρών
 
κ 
.
ά
.
αποτελούν
 µ
αρτυρίες
 
για
 
τον
 
τρόπο
 
αντι 
µ
ετώπισης
 
των
 
ασθενειών
.
Η
 
αναζήτηση
 
των
 
φαρ
µ
άκων
 
άρχισε
 
από
 
το
 
περιβάλλον
.
Όπως
 
και 
 
τα
 
ζώα
,
ο
 
πρωτόγονος
 
άνθρωπος
 
είχε
 
πολύ
 
ανεπτυγ
µ
ένο
 
το
 
ένστικτο
 
αυτοπροστασίας
.
Σταδιακά
 
κυριάρχησε
 
η
 
παρατήρηση
 
και 
 
ο
 
συσχετισ
µ
ός
 
των
 
θεραπευτικών
µ
έσων
µ
ε
 
συγκεκρι 
µµ
ένες
 
ασθένειες
.
Ανα
µ
φίβολα
 
και 
 
η
 
τύχη
 
βοήθησε
 
στην
 
ανακάλυψη
 
των
 
φαρ
µ
άκων
.
Θεωρώντας
 
την
 
θεραπευτική
 
των
 
πρωτογόνων
 
σαν
µ
ια
 
ενότητα
,
που
 
διήρκεσε
 
εκατοντάδες
 
αιώνες
 
πιστεύεται 
 
ότι 
 
αρχικά
 
ήταν
 
ενστικτώδης
 
και 
 
ε
µ
πειρική
,
έπειτα
 
έγινε
 
δαι 
µ
ονιακή
 
και 
 
ανι 
µ
ιστική
 
και 
 
στην
 
τελευταία
 
φάση
 
της
 
υπήρξε
µ
αγική
 
και 
 
θεοκρατική
.
Θρησκεία
 
και 
 
θεραπευτική
 
συνδέθηκαν
 
άρρηκτα
 
σ΄
 
αυτή
 
την
 
τρίτη
 
φάση
 
και 
 
ήταν
 
αποκλειστικά
 
κτή
µ
α
 
των
 
ιερέων
.
Η
 
άγνοια
 
και 
 
η
 
φαντασία
 
καλλιεργού
µ
ενη
 
από
 
τις
 
εκάστοτε
 
θρησκευτικές
 
αντιλήψεις
 
γέννησε
 
τον
 
φόβο
 
και 
 
δη
µ
ιούργησε
 
την
 µ
αγική
 
και 
 
συ
µ
πτω
µ
ατική
 
θεραπευτική
.
Για
 
χιλιάδες
 
χρόνια
,
η
 
φαρ
µ
ακευτική
 
χρήση
 
των
 
φυτών
 
περιορίστηκε
 
σχεδόν
 
αποκλειστικά
 
στη
 
θεραπεία
 
πληγών
 
και 
 
τραυ
µ
άτων
,
αφού
 
όλες
 
οι 
µ
η
 
τραυ
µ
ατικές
 
παθήσεις
 
αποδίδονταν
 
στις
 
πράξεις
 
των
 
θεών
.
Ταυτόχρονα
 
πιστευόταν
 
ότι 
,
αφού
 
τα
 
φυτά
 
ήταν
 
δώρα
 
των
 
θεών
,
το
 
σχή
µ
α
 
των
 
φύλλων
,
των
 
καρπών
 
ή
 
των
 
ριζών
 
τους
 
ήταν
 
ενδεικτικά
 
του
 
οργάνου
 
του
 
ανθρωπίνου
 
σώ
µ
ατος
,
που
µ
πορούσαν
 
να
 
θεραπεύσουν
,
π
.
χ 
.
θεωρείτο
 
αποτελεσ
µ
ατικό
 
για
 
τις
 
πληγές
 
από
 
τρυπή
µ
ατα
 
το
 
υπερικό
(
Hypericum perforatum
L.),
διότι 
 
τα
 
φύλλα
 
του
 
είναι 
 
διάτρητα
.
Η
 
θεοκρατική
 
αντίληψη
 
για
 
την
 
θεραπευτική
 
υπήρχε
 
σε
 
όλους
 
τους
 
αρχαίους
 
λαούς
,
ακό
µ
η
 
και 
 
στους
 
αρχαίους
 
Έλληνες
 
την
 
προϊπποκρατική
 
περίοδο
.
Η
 
θεραπευτική
 
των
 
αρχαίων
 
Ελλήνων
 
εξελίχθηκε
 
σε
 
τρείς
 
περιόδους
:
 
 
Ι
.
Προϊπποκρατική
 
περίοδο
(3000
π
.
Χ
.-5
ο
 
αιώνα
 
π
.
Χ
.):
κατά
 
τους
 
τελευταίους
 
αιώνες
 
παρατηρείται 
µ
ια
 
αλλαγή
 
θεώρησης
 
της
 
θεραπευτικής
 
και 
 
οι 
 
θεοκρατικές
 
απόψεις
 
αντικαθίστανται 
 
από
 
φιλοσοφικές
 
αντιλήψεις
.
ΙΙ
.
Ιπποκρατική
(5
ος
-3
ος
 
πΧ
.
αιών
):
συ
µ
πίπτει 
µ
ε
 
το
 
απόγειο
 
του
 
ελληνικού
 
πολιτισ
µ
ού
 
ΙΙΙ
.
Αλεξανδρινή
 
ή
 
ελληνιστική
(3
ος
 
π
 
Χ
.
αιών
64
1
µ.
Χ
.).
Σ
αυτήν
 
εντάσσεται 
 
και 
 
η
 
ελληνο
-
ρω
µ
αϊκή
 
περίοδος
(
1
46
π
.
Χ
.,
που
 
υποτάχθηκε
 
η
 
Ελλάδα
 
στους
 
Ρω
µ
αίους
 
έως
 
το
395 µ.
Χ
.,
που
 
χωρίστηκε
 
το
 
ρω
µ
αϊκό
 
κράτος
 
σε
 
δυτικό
 
και 
 
ανατολικό
).
Για
 
τη
 
προϊπποκρατική
 
περίοδο
 
δεν
 
υπάρχουν
 
πολλές
 
συστη
µ
ατικές
 µ
αρτυρίες
,
αλλά
 
περιοριζό
µ
αστε
 
σε
 
έ
µµ
εσες
 
πληροφορίες
 
από
 
επιγραφές
,
αναθη
µ
ατικές
 
πλάκες
 
και 
 
από
µ
η
 
ιατρικά
 
έργα
,
όπως
 
τα
 
Ο
µ
ηρικά
 
και 
 
τα
 
Ορφικά
 
έπη
.
Στα
 
Ορφικά
 
έπη
(6
ος
 
π
.
Χ
.
αιών
)
αναφέρονται 
 
ο
 
κέδρος
,
το
 
ψύλλιον
(
Plantago
 
psyllium
- Plantaginaceae),
ο
 
κνίκος
(
Carthamus tinctorius
- Compositae),
η
 
αγχούσα
 (
Anchusa tinctoria
L. – Boraginaceae),
ο
µ
ανδραγόρας
,
η
 
ανε
µ
ώνη
 
κ 
.
ά
.
Στη
 
Θεογονία
 
του
 
Ησίοδου
(8
ος
 
π
 
Χ
.
αιών
)
υπάρχει 
 
η
 
πρώτη
 
γραπτή
 
αναφορά
 
για
 
την
µ
ήκωνα
.
Ήδη
 
από
 
τους
 
υστερο
µ
ινωικούς
 
χρόνους
 
ήταν
 
γνωστή
 
η
 
χρήση
 
του
 
οπίου
,
όπως
µ
αρτυρεί 
 
αγαλ 
µ
ατίδιο
,
που
 
ονο
µ
άσθηκε
«
η
 
θεά
 
των
µ
ηκώνων
»,
δεδο
µ
ένου
 
ότι 
 
φέρει 
 
στην
 
κεφαλή
 
τρεις
 
καρφίδες
 
ο
µ
οιώ
µ
ατα
 
των
 
κωδιών
.
Στα
 
Ο
µ
ηρικά
 
έπη
 
αναφέρονται 
 
αρκετά
 
φυτά
,
ό
µ
ως
µ
ε
 
ατελείς
 
περιγραφές
 
επειδή
 
πιθανότατα
 
ο
 
Ό
µ
ηρος
 
ήταν
 
τυφλός
.
Τα
«
ανδροφόνα
 
ή
 
θυ
µ
οφθόρα
 
φάρ
µ
ακα
»
ήταν
 
δηλητηριώδη
 
βότανα
µ
ε
 
τα
 
οποία
 
επάλειφαν
 
τα
 
βέλη
 
ή
 
δηλητηρίαζαν
 
την
 
τροφή
.
Τα
«
ήπια
 
ή
 
οδυνήφατα
 
φάρ
µ
ακα
»
ήταν
 
τα
 
παυσίπονα
.
Τα
«
λυγρά
 
ή
 
κακά
 
φάρ
µ
ακα
»
ήταν
 
αυτά
,
που
 
προκαλούσαν
 
α
µ
νησία
.
Πρόκειται 
 
για
 
δρόγες
µ
ε
 
αντιχολινεργική
 
δράση
 
και 
 
εντονότατη
 
ψυχοπληγική
 
επίδραση
.
΄Όπως
 
φαίνεται 
,
οι 
 
αρχαίοι 
 
Έλληνες
 
ήδη
 
από
 
την
 
προκλασσική
 
εποχή
 
γνώριζαν
 
την
 
επίδραση
 
επί 
 
του
 
ψυχισ
µ
ού
 
φυτών
µ
ε
 
αντιχολινεργικά
 
αλκαλοειδή
(
πχ 
.
τα
 
Σολανώδη
:
Datura
 
stramonium
,
Atropa belladonna
,
Hyoscyamus niger 
),
τα
 
οποία
 
προκαλούν
 
α
µ
νησία
 
και 
 
παραλήρη
µ
α
.
Στην
 
ραψωδία
 
κ΄
 
της
 
Οδύσσειας
 
αναφέρεται 
 
ότι 
 
η
 
Κίρκη
 
χρησι 
µ
οποιούσε
 
λυγρά
 
φάρ
µ
ακα
,
τα
 
οποία
 
έριχνε
 
κρυφά
 
σε
 
ένα
 
χυλώδες
 
ρόφη
µ
α
 «
τον
 
κυκεώνα
» (
από
 
Πρά
µ
νειο
 
οίνο
,
κριθάλευρο
 
και 
 
τρι 
µµ
ένο
 
τυρί 
 
αιγός
),
στο
 
οποίο
 
προσέθετε
 
και 
µ
έλι 
 
για
 
να
 
εξαλείψει 
 
την
 
πικρή
 
γεύση
 
των
 
φυτών
 
και 
 
το
 
προσέφερε
 
στους
 
συντρόφους
 
του
 
Οδυσσέα
.
 
 
Το
µ
ώλυ
(
από
 
το
 
ρή
µ
α
µ
ωλύω
=
αφανίζω
,
αδυνατίζω
,
παραλύω
)
ήταν
 
το
 
αντίδοτο
 
των
 
λυγρών
 
φαρ
µ
άκων
(
που
 
το
 
έδωσε
 
ο
 
Ερ
µ
ής
 
στον
 
Οδυσσέα
 
για
 
να
 
αποφύγει 
 
την
 
επίδρασή
 
τους
).
Είχε
µ
αύρη
 
ρίζα
 
και 
 
γαλακτόχροα
 
άνθη
,
η
 
δε
 
εξόρυξή
 
του
 
ήταν
 
δύσκολη
.
Πολλές
 
απόψεις
 
έχουν
 
διατυπωθεί 
 
σχετικά
µ
ε
 
την
 
ταυτότητα
 
του
 
φυτού
.
Κατά
 
τον
 
Θεόφραστο
 
ένα
 
ανάλογο
 
φυτό
µ
ε
 
το
µ
ώλυ
 
του
 
Ο
µ
ήρου
 
εφύετο
 
στην
 
Κυλλήνη
,
αλλά
 
η
 
εκρίζωσή
 
του
 
ήταν
 
εύκολη
.
Σύ
µ
φωνα
µ
ε
 
τον
Sprengel,
πρόκειται 
 
για
 
το
 
Allium nigrum
(
κρό
µµ
υον
 
το
µ
έλαν
),
ό
µ
ως
 
αυτό
 
έχει 
 
ρόδινα
 
άνθη
.
Το
µ
ώλυ
 
περιγράφεται 
 
και 
 
από
 
τον
 
∆ιοσκουρίδη
,
ο
 
οποίος
 
το
 
αναφέρει 
 
ως
 
αλεξιφάρ
µ
ακον
.
Ο
 
Πλίνιος
 
εσφαλ 
µ
ένα
 
θεώρησε
 
το
µ
ώλυ
 
ως
µ
ανδραγόρα
.
Κατά
 
τον
Matthiolus
ήταν
 
είδος
 
κρο
µµ
ύου
.
Άλλοι 
 
το
 
θεώρησαν
 
είδος
 
σκόροδου
(
Λιναίος
)
ή
 
το
 
ταύτισαν
µ
ε
 
τον
 µ
έλανα
 
ελλέβορο
,
ο
 
οποίος
 
έχει 
µ
αύρη
 
ρίζα
,
άσπρα
 
άνθη
,
εξορύσσεται 
 
δύσκολα
 
και 
 
φύεται 
 
στα
 
Ασιατικά
 
παράλια
.
Κατά
 
τον
 
καθ
.
Ε
µµ
ανουήλ 
 
τα
µ
ορφολογικά
 
στοιχεία
,
που
 
περιγράφει 
 
ο
 
Ό
µ
ηρος
 
για
 
το
µ
ώλυ
 
προσο
µ
οιάζουν
µ
ε
 
αυτά
 
της
 
Frittilaria
 
ή
 
της
 
Tulipa
.
Η
 
πιο
 
σωστή
 
άποψη
 
είναι 
 
να
 
αναζητηθεί 
 
η
 
ταυτότητα
 
του
 
φυτού
 
σε
 
κάποιο
 
αντιχολινεργικό
 
αντίδοτο
,
οπότε
 
πρέπει 
 
να
 
περιέχει 
 
αντιχολινεστεράση
(
πχ 
.
γαλανθα
µ
ίνη
,
που
 
θεραπεύει 
 
την
 
αντιχολινεργική
 
δηλητηρίαση
 
από
 
τα
 
αλκαλοειδή
 
του
 
τροπανίου
 
και 
 
υπάρχει 
 
σε
 
υψηλά
 
ποσοστά
 
στο
 
Galanthus nivalis
).
Ένα
 
άλλο
 
φυτό
,
που
 
αναφέρεται 
 
στην
 
δ΄
 
ραψωδία
 
της
 
Οδύσσειας
 
είναι 
 
το
 
νηπενθές
,
το
 
οποίο
 
αφενός
 
είχε
 
έντονη
 
φαρ
µ
ακοδυνα
µ
ική
 
δράση
 
σε
 
συνέργεια
µ
ε
 
το
 
κρασί 
 
και 
 
αφετέρου
 
ήταν
 
κατευναστικόν
 
και 
 
παυσίλυπον
.
Περιγράφεται 
 
ως
 
φάρ
µ
ακο
,
που
 
καταργούσε
 
την
 
συνειδησιακή
 
επαφή
 
προς
 
τα
 
εξωτερικά
 
ερεθίσ
µ
ατα
,
καθώς
 
και 
 
την
µ
νη
µ
ονική
 
ανάπλαση
 
των
 
γεγονότων
,
δεν
 
προκαλούσε
 
ό
µ
ως
 
σύγχυση
 
και 
 
ελάττωση
 
της
 
αντιλήψεως
 
των
 
ερεθισ
µ
άτων
.
Επο
µ
ένως
,
είχε
 
καταπραϋντική
 
επίδραση
 
επί 
 
ορισ
µ
ένων
 
σχη
µ
ατισ
µ
ών
 
του
 
ρινεγκεφαλικού
 
συστή
µ
ατος
,
συντελώντας
 
στη
µ
είωση
 
των
 
κατεχολα
µ
ινών
 
και 
 
της
 
ακετυλοχολίνης
 
και 
 
στην
 
αύξηση
 
της
 
σεροτονίνης
,
προκαλώντας
 
α
µ
νησία
.
Η
 
ταυτότητα
 
του
 
φυτού
,
όπως
 
και 
 
για
 
το
µ
ώλυ
,µ
έχρι 
 
σή
µ
ερα
 
δεν
 
είναι 
 
σαφώς
 
γνωστή
.
Ο
 
Θεόφραστος
 
ταυτίζει 
 
το
 
νηπενθές
 
του
 
Ο
µ
ήρου
µ
ε
 
το
 
χαιρώνειον
.
Κατά
 
τον
 
Πλίνιο
 
ήταν
 
το
 
ελένιο
(
Inula
 
helenium
L.). O
Πλούταρχος
 
και 
 
ο
 
Γαληνός
 
το
 
ταυτίζουν
µ
ε
 
το
 
βούγλωσσο
(
Anchusa
 
italica
Retz.).
Ορισ
µ
ένοι 
 
το
 
ταύτισαν
µ
ε
 
τον
µ
ανδραγόρα
,
άλλοι 
µ
ε
 
την
 
ινδική
 
κάνναβι 
 
και 
 
τέλος
µ
ε
 
το
 
όπιο
.
Επίσης
,
στον
 
Ό
µ
ηρο
 
αναφέρεται 
 
ένα
 
είδος
 
γάζας
 
η
 
ονο
µ
αζό
µ
ενη
 
σφενδόνη
 
από
 
καλοστρι 
µµ
ένο
µ
αλλί 
 
προβάτου
, µ
ε
 
την
 
οποία
 
περιέδεναν
 
τα
 
τραύ
µ
ατα
.
Η
 

Activity (19)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads
Nick Look liked this
Kostas Renios liked this
Nick Look liked this
nic1238 liked this
Saxry liked this
kartalos liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->