Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
3Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Behlul Danende

Behlul Danende

Ratings: (0)|Views: 218 |Likes:
Published by Mehmet Kayasar KAYA
Azerbaycan Türklerinin Halk Yaratıcılığı
Azerbaycan Türklerinin Halk Yaratıcılığı

More info:

Published by: Mehmet Kayasar KAYA on Mar 27, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/13/2014

pdf

text

original

 
Behlul Danende
 
Sahram
 
Bir pad
ş
ah öz veziri ile seyahete ç
ı
xm
ı
ş
d
ı
. Azgetdiler, çox getdiler, gelib bir yere ç
ı
xd
ı
lar. Gör-düler Behlul Danende yolun kenar 
ı
nda oturub,qar 
ş
ı
smda da üç topa torpax toplay
ı
bd
ı
. Vezir xeber ald
ı
:
 
-
 
Behlul, bu torpa
ğ
ı
ne üçün toplam
ı
san?Behlul cavab verdi:-
 
Bu torpaqlar 
ı
sahram.Vezir meettel qald
ı
,l öz özüne dedi: düzdünya hamisi torpaqd
ı
, göresen Behlul bu torpa
ğ
ı
 ne üçün sat
ı
r?
 
Ondan sordu:
 
-
 
Bu torpa
ğ
ı
n her topunu neçeye verirsen?Behlul dedi:-
 
On tümene.Vezir fikirle
ş
di
2
: torpa
ğ
m bir topunu ala-ca
ğ
am, görek ne olur.
 
Vezir on tümen verib, torpa
ğ
m bir topunuald
ı
.
 
Behlul torpa
ğ
ı
ona verende dedi:
 
- Apar, bu torqa
ğ
ı
varl
ı
, zalim adamlara etibar edenin ba
ş
ı
na tök.
 
Vezir öz özüne dedi: ikinci topan
ı
da ala-ca
ğ
am, görek onda ne deyecek.
 
Vezir on tümen verib ikinci topan
ı
da ald
ı
.Behlul dedi:
 
- Apar, nânecibden
3
borç pul alan
ı
n ba
ş
ı
na tök.Vezir gene bir 
ş
ey anlamad
ı
, üçüncü topa tor pa
ğ
ı
da ald
ı
.
 
Behlul dedi:
 
- Apar, her yetene etibar edib sirr verenin ba
ş
ı
na tök.
 
Vezir bu sözleri smamaq üçün evde gelib ar-vadma dedi:
 
- Arvad pad
ş
ah
ı
n bir besleme qoçu var, onuo
ğ
urlayacam*. Heç kese demezsen ha!
 
Arvad and içib dedi:
 
- Yax
ş
ı
edeceksen. Menim a
ğ
z
ı
mdan söz ç
ı
x-maz.
 
Vezir gece pad
ş
ah
ı
n qoçunu o
ğ
urlay
ı
b evinegetirdi. Pad
ş
ah çox axtard
ı
5
, qoçu tapmad
ı
6
, her yere soraq sald
ı
7
. Vezir de gece arvadmdan gizliba
ş
qa bir yere apard
ı
, bir böyük parça et al
ı
b evinegetürdi. Bi
ş
irib arvad
ı
ile yedi.
 
Vezir bir nânecip varl
ı
dan da yüz tümen borçald
ı
. Bir gün vezir arvad
ı
ile sava
ş
d
ı
. Arvad
ı
o saatdam
ı
n üstüne ç
ı
x
ı
b ba
ğ
ı
ra ba
ğ
ı
ra dedi:
 
- Köpek o
ğ
lu, bu da o deyil pad
ş
ah
ı
n qoçunuo
ğ
urlay
ı
b kesib yeyesen.
 
Pad
ş
ah bunu e
ş
idende emr etdi, veziri tutubdar a
ğ
ac
ı
n
ı
n dibine çekdiler. Onu asmaq isteyende,nânecib varl
ı
gelib pulunu istedi. Vezir pad
ş
ahadedi:
 
-
Ş
ah sa
ğ
olsun, bir sözüm var, qoy deyim,sonra öldürt.
 
Pad
ş
ah dedi:
 
-De!
 
Vezir Behlul'un dedi
ğ
i sözleri ona söyleyibdedi:
 
-
Ş
ah sa
ğ
olsun, men Behlul'un sözlerinismamaq isteyirdim. Qoç sa
ğ
salamatd
ı
r, ge-tirdebilersiniz.
 
Pad
ş
ah adam yollad
ı
, qoçu getirdiler. Pad
ş
ahveziri azad etdi. Vezir nânecib varl
ı
dan ald
ı
ğ
ı
 borcu da verdi, pad
ş
aha dedi:
 
- Men sene q
ı
rx il qulluq etmi
ş
em
8
, hemi
ş
e se-daqetli olmu
ş
am. Deme bir qoç qeder de q
ı
ymetimyoxmu
ş
. Behlul'un dediyi söz düz ç
ı
xd
ı
. Meni azadele.
 
Pad
ş
ah çox yalvard
ı
, vezir raz
ı
olmad
ı
. Ve-zirlikden ç
ı
x
ı
b öz evine getdi. O günden arvadmasir vermedi, heç bir varl
ı
dan borç almad
ı
, böyük,zalim adamlardan kenar gezdi
9
, onlara etibar et-medi.
 
Xeyir Verene Xeyir, Zerer Verene Zerer 
 
Pad
ş
ah ova ç
ı
xmaq isteyende Behlul ona berk-den gülür. Pad
ş
ah ona gezeplenir. Emir edir ki,onu öldürsünler. Kim öldürsün? Heç kim. Cellatda Behlul'u öldürmeyi boynuna götürmür 
10
. Bir arvad gizlice pad
ş
aha deyir:
 
- Men ona zeher verib öldürerem, heç kim debilmez.
 
Pad
ş
ah arvada aferin söyleyib, yalandan Beh-lul'a da:
 
- Seni öldürmedim, günah
ı
ndan keçdim, deyir.Pad
ş
ah ova gedir. Qad
ı
n zeherle un yo
ğ
urub üç
 
çörek bi
ş
irir. Çörekleri getirib Behlul'a verib deyir:
 
- Behlul, nezir etmi
ş
em
11
, al bu ya
ğ
l
ı
çörekleriyeyersen.
 
Behlul çörekleri al
ı
b deyir:
 
- Allah xevir verene xeyir versin, zerer vereni
 
belaya sals
ı
n.
 
Behlul çöreyi apar 
ı
b bir kenarda, ya
ş
ı
l orun üs-tüne qoyur. Bu zaman üç adam gelib ondan çörek isteyir. Behlul çörekleri onlara gösterib deyir:
 
-
 
Bir arvad nezir verib. Görün, zerer çek meseniz yeyin.-
 
Adam da çörekden zerer çeker mi? deyib, çöreyi yemeye ba
ş
lay
ı
rlar. Çox keçmir, her üçü part-lay
ı
b ölür.Behlul eve gelende çörek veren arvad ondansoru
ş
ur:
 
-
 
Behlul Divane çöreyi yedin mi?Behlul cavab verir:-
 
Yemedim, yediler, yatd
ı
lar.Gedib bax
ı
rlar ki, ölen adamlardan biri ar-vadm eri, biri qarda
ş
ı
, biri de qayn
ı
imi
ş
.
 
1.
ş
a
ş
ı
n 2.
ş
ündü 3. soysuz 4. çalaca
ğ
ı
m 5. arad
ı
6. bulamad
ı
7. haber yollad
ı
8. hizmet ettim 9. uzak durdu10. üstüne almaz 11. ada
ğ
ı
m var 
 
 
 
Hele Düzelmiyib
 
Bir gün Behlul Danende qarda
ş
ı
Xelife ile ge-dirdi. Gördüler ki, gö
ğ
den bir el uzand
ı
. Behlulonu gören kimi bar 
ı
na
ğ
ı
n
ı
qald
ı
rd
ı
, el hemen yoxoldu. Xelife bu i
ş
e teeccüb edib Behlul'dan xeber ald
ı
:
 
- Qarda
ş
bu
ş
irden meni agâh ele
1
, görüm o el
 
ne idi? Ne üçün senbarma
ğ
ı
n qald
ı
rd
ı
n, o yox oldu?
 
Behlul dedi:
 
- O, sahib-i zaman
ı
n eli idi. Dedi ki, dünya dü-zelibse gelim, men de barma
ğ
ı
m
ı
qald
ı
ı
b onadedim ki, zehmet çekib gelme, hele be
ş
den biri dedüzelmiyib. O da ç
ı
x
ı
b getdi.
 
Behlul'un Xeleti
 
Günlerin bir günü, Behlul'u pad
ş
ah
ı
n dü-zeltdiyi toy meclisine ça
ğ
ı
ı
rlar. Behlul qeb-ristanl
ı
ğ
a gedib iki kelle ç
ı
xar 
ı
r. Getirib kellelerini
ş
an qoyur. Evvel kellenin birine ox at
ı
r. Ox kel-leye deyib keçir. Behlul kelleni tullay
ı
2
, ikinciye oxat
ı
r. Ox kelleye deyir, içinde qahr. Behlul bu kel-leni götürüb toya gelir. Pad
ş
ah
ı
n adamlar 
ı
onu delihesab edib döyüb qovmaq isteyirler. Xelife izinvermiyib deyir:
 
- Qoy, bunun menas
ı
n
ı
öyrenek.
 
Xalife Behlul'dan xeber al
ı
r:
 
- Behlul, bu ne i
ş
di?Behlul deyir:
 
-
İ
ki kelle götürmü
ş
düm. Birine ox vurdum,deyib keçdi. Demek bu kelle sahibine her ne sözdeseydin, bu qula
ğ
ı
ndan vurub o birinden ç
ı
-xararm
ı
ş
. Ox ikinci kelleye deyib içinde qald
ı
. Bukelle sahibi çox a
ğ
ı
ll
ı
adam imi
ş
, her ne a
ğ
ı
ll
ı
sözolsa imi
ş
ba
ş
ı
nda saxlarm
ı
ş
.
 
Meclisde oturanlar Behlul'a aferin deyib ge-tirdiyi kelleni, en qiymetli xelet
3
hesab edirler.
 
Berekallah Üstad
ı
na
 
Ba
ğ
dad xelifesinin qarda
ş
ı
Behlul Danendesehrada gezende bir yolcuya rast geldi. Yolcu qa-ba
ğ
mda bir yüklü e
şş
ek gedirdi. Behlul bu ki
ş
idenxeber ald
ı
:
 
-
 
A ki
ş
i ne sat
ı
rsan?Ki
ş
i dedi:-
 
Ki
ş
mi
ş
sat
ı
ram.Behlul dedi:- Mene ki
ş
mi
ş
ver, evezinde
4
sene hikmet öy-redim.
 
Yolcu dedi:
 
- Men raz
ı
yam.
 
Yolcu Behlul'a bir qeder ki
ş
mi
ş
verdi. Behluldedi:
 
- Birinci, bir meclise gedende yerini tan
ı
, sonraotur.
 
Behlul yene bir az ki
ş
mi
ş
istedi ki, ikinci hik-meti öyretsin. Ki
ş
i bir iki ovuc ki
ş
mi
ş
verib dedi:
 
-
 
ikincisini öyret.Behlul dedi:-
 
Meclisde laz
ı
ms
ı
z söz dan
ı
ş
ma.Yolcu Behlul'un sözlerinden çox raz
ı
olub, onayene bir qeder ki
ş
mi
ş
verib dedi:
 
- Mene yene hikmet öyret.Behlul dedi:
 
- Meclisde bir 
ş
ey isteseler, e
ğ
er o
ş
ey sendeolsa, telesib
5
onu tez verme.
 
Bu sözleri Behlul yolcuya dedi, ald
ı
ğ
ı
ki
ş
mi
ş
igeri qaytard
ı
6, özü de yolçuynan bir yerde seheregetdi. Bazarda ki
ş
mi
ş
satd
ı
qdan sonra yolcunu
evine qonaq getirdi.
 
Hemin gece de Ba
ğ
dad xelifesinin evine uzaqyerden qonaq geldiyine göre, Behlul'u da ça-
ğ
ı
rtd
ı
rm
ı
ş
d
ı
. Behlul xelifeye cavab gönderdi ki, ge-lebilmerem, özümün de qona
ğ
ı
m var.
İ
kinci defeyene adam geldi, dedi:
 
Xelife meni gönderdi ki, get qarda
ş
ı
ma de, qo-na
ğ
ı
n
ı
da götürüb bize gelsin.
 
Behlul qona
ğ
ı
m da götürüp, xelifenin evinegetdi. Birinci defe qap
ı
dan içeri girende, Behlul qo-na
ğ
m
ı
qaba
ğ
a sald
ı
. Qonaq gördü ki, evde heç kesyoxdu. Düz gedib evin yuxar 
ı
ba
ş
ı
na oturdu. Bunugörende Behlul çox ac
ı
qland
ı
7
, amma ki
ş
iye bir sözdemedi. Özü lap qapmm a
ğ
z
ı
nda oturdu.
 
Beli
8
, aradan bir az keçdi. Xelife, vezir, vekil,böyük adamlar meclise dahil oldular. Her adamgelende qonaq bir az sürü
ş
9
a
ş
a
ğ
ı
, ax
ı
rda geliblap qap
ı
n
ı
n a
ğ
ı
z
ı
nda oturdu. Behlul bu i
ş
den lapdibcor oldu
10
.
 
Bir azdan sonra meclise xörek 
n
geldi. Xöreyinyan
ı
nda narine, turunç, ba
ş
qa meyveler de vard
ı
.Xörek yeyilib qurtarandan sonra meyve yemeyeba
ş
lad
ı
lar. Amma b
ı
çaq tap
ı
lmad
ı
ki, meyvelerisoyub yesinler. Qonaq yerinde oturabilmedi, aya
ğ
adurdu, tez cibinden b
ı
ça
ğ
ı
n
ı
ç
ı
xard
ı
.
 
B
ı
ça
ğ
ı
n destesi
12
çox bahal
ı
da
ş
-qa
ş
dan be-zenmi
ş
di. B
ı
çaq meclise qoyulan kimi ham
ı
n
ı
ngözü dü
ş
dü, elden ele gezdi, ax
ı
rda xelifenin elinekeçdi. Xelife b
ı
ça
ğ
ı
zorla almaq istedi. Ancaq bu i
ş
evezir raz
ı
olmad
ı
, dedi:
 
- Bu i
ş
sene yara
ş
maz, deyerler xelife zornan
ki
ş
inin b
ı
ça
ğ
ı
n
ı
ald
ı
. Buna bir hiyle gelmek laz
ı
md
ı
.
 
1. haberdar et 2. imat
ı
p atar 37Tiedîye 4:k~ar 
ş
ı
lîgmda SaceTeedlp
Ç.
geri verdT 7. öfkelendi, k 
ı
zd
ı
8. has
ı
l
ı
9Tkaydi 10utand
ı
11. yemek 12. sap
ı
 
 
 
Vezirler qona
ğ
m üstüne dü
ş
düler:
 
- Sen bu b
ı
ça
ğ
ı
haradan alm
ı
san? Yerini de.Xezinede çoxlu qiymetli
ş
eyler itib. Bu b
ı
çaq xe-lifede qalacaq. O biri
ş
eylerin de yerini demelisen.Demesen seni dar a
ğ
ac
ı
ndan asar 
ı
q.
 
Qonaq bu sözleri e
ş
inden kimi rengi sarald
ı
.Az qald
ı
ba
ğ
ı
çatlas
ı
n. Behlul qona
ğ
ı
vezirlerinelinden xilas edib
1
eve getirdi, ona dedi:
 
-
 
Men sene ne hikmet öyretmi
ş
dim? Sen onlara emel etmedin
2
, indi ba
ş
ı
na bu belalar geldi.Men sene nesihet eledim, sen qulaq asmad
ı
n. Gelsene bir hikmet de öyredim, belke özünü ölümdenqurtarabilesen. Seni dar a
ğ
ac
ı
n
ı
n dibine apar-d
ı
qlar 
ı
vaxt xelifeden dan
ı
ş
ma
ğ
a izin al. Söz alandan sonra üzünü camaata çevirib degilen:-
 
Ay camaat, siz de, bu meydana gelen vezir,vekil de bilsin ki, biz iki qarda
ş
idik. Nece ay bundan evvel qarda
ş
ı
m ticarete getmi
ş
di. Nece ayd
ı
ki,qarda
ş
ı
m ticaret seferinden qay
ı
d
ı
b
3
gelmemi
ş
dir.Men qarda
ş
ı
m
ı
axtarmaq
4
üçün sehralara
5
, me-
ş
elere
6
ş
düm. Bir gün bir me
ş
eye girdim, gör-düm qarda
ş
ı
m
ı
n meyiti
7
me
ş
ededi. Yaxm getdim,gördüm hemin b
ı
çaq qarda
ş
ı
mm üreyine sanc
ı
l
ı
b
8
.Meyiti basd
ı
ran
9
günden bu güne kimi hemin
10
b
ı
-ça
ğ
ı
cibimde gezdirerem, her meclisde ç
ı
xanb gös-terirem ki, görüm sahib duran olar m
ı
. Dünenax
ş
am xelifenin meclisinde oturmu
ş
dum. Yad
ı
ma
ş
dü ki, yene b
ı
ça
ğ
ı
ç
ı
xar 
ı
b meclisin adamlar 
ı
nagösterim, görüm sahib ç
ı
xan olar m
ı
. Xelife b
ı
ça
ğ
asahib ç
ı
xd
ı
.
İ
ndi siz de bilin ki, menim qarda
ş
ı
mmqatili xelife özüdür. Qarda
ş
ı
m
ı
öldürmekle üreyi so-yumay
ı
b, menim de dara çekilmeyimi emr eleyib.
 
Qonaq Behlul'un öyretdiyi sözlerin hamisinidar a
ğ
ac
ı
n
ı
n alt
ı
nda camaata dedi. Xelife bu sözlerie
ş
inden kimi gülümsedi, ustadma berekallah
11
deyib qona
ğ
ı
azad eledi.
 
Danende Divane Mesleheti
 
Bir nefer Behlul'un yanma gedib deyir:
 
- Behlul Danende, men ne eleyim ki, çox qa-zanc götürüm?
 
Behlul cavab verir:
 
- Get çoxlu demir al, bir eve y
ı
ğ
, üstüne debiraz su tök, sonra çox qazanc alarsan.
 
Ki
ş
i Behlul dediyi kimi eleyir. Bir müddetdensonra muharibe ba
ş
lay
ı
r. Demire ehtiyac art
ı
r. Ki
ş
idemiri baha qiymete sat
ı
b çox qazanc götürür.
 
Bir zaman gelib keçir, yene ki
ş
i Behlul'un ya-n
ı
na gedib deyir:
 
- Behlul Divane, men ne eleyim ki, çoxlu qa-zanc götürüm?
 
Behlul deyir:
 
- Get çoxlu so
ğ
an al, anbara y
ı
ğ
, üstüne de sutök.
 
Ki
ş
i Behlul'un dediyi kimi eleyir. Çoxlu so
ğ
anal
ı
b, anbar 
ı
doldurur, üstüne de su tökür. Bilr ilkeçir. So
ğ
an cücerib çürüyür.
 
Ki
ş
i gedib Behlul'a deyir:
 
- Birinci defe ele meslehet eledin
12
, çoxlu qa-zanc götürdüm. Bes ikinci defeki ne meslehet idi,meni cerimeye sald
ı
13
?
 
Behlul dedi:
 
- Birinci defe mene "Danende" dedin, men desene danende kimi meslehet eledim, qazanc görürdün.
İ
kinci defe mene "Divane" dedin, men desene divane mesleheti eledim.
 
\.
kurtar 
ı
p 2. uymad
ı
n, riayet etmedin 3. dönüp 4. aramak 5. çöllere 6. ormanlara 7. cesedi 8. saplanm
ı
ş
 9. cenazeyi demeden 10 ayn
ı
11. üstad
ı
n çok ya
ş
as
ı
n 12. ak 
ı
l verdin 13. zarara soktu
 

Activity (3)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->