Welcome to Scribd. Sign in or start your free trial to enjoy unlimited e-books, audiobooks & documents.Find out more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
MECLİS-İ ÜNS

MECLİS-İ ÜNS

Ratings: (0)|Views: 17|Likes:
Published by Mehmet Kayasar KAYA
Edebî Meclisler
Edebî Meclisler

More info:

Published by: Mehmet Kayasar KAYA on Mar 27, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/27/2011

pdf

text

original

 
 MECL
İ
S-
İ
ÜNS
 
"Meclis-i Üns" (Dostluk Meclisi) 1864'te
Ş
u
ş
â'da devrin tan
ı
nm
ı
ş
âlimlerinden say
ı
lan MirzeEbülkas
ı
m'
ı
n medresesinde te
ş
kil olunmu
ş
tu. Mec-iisin ilk kurucular 
ı
 
Ş
air Mirze Rehim Fena ve Hac
ı
 Abbas Agâh olmu
ş
tur.
İ
lk toplant
ı
lar da A
ğ
âh'mevinde geçirilmi
ş
ti. 1872'de Nâtevan'm iste
ğ
i üze-rine, meclis onun saray
ı
na ta
ş
ı
nm
ı
ş
ve o gündensonra "Meclis-i Üns" ad
ı
n
ı
alm
ı
ş
t
ı
r. Karaba
ğ
 
ş
a-irleri ile beraber güzel sanat adamlar 
ı
n
ı
n da ka-t
ı
ld
ı
ğ
ı
meclisin, otuzdan fazla üyesi olmu
ş
tur."Meclis-i Üns"
Ş
u
ş
a'daki di
ğ
er edebî meclisle -"Meclis-i
 
Fcrâmu
ş
an"la- s
ı
ı
ili
ş
kiler içerisinde fa-aliyetini sürdürmü
ş
tü. Lakin bu meclislerin tar-t
ı
ş
t
ı
ğ
ı
problemler de yok de
ğ
ildir.
 
"Meclis-i Üns"ün toplant
ı
lar 
ı
1897 y
ı
lma-Nâtevan'm ölümüne
 
kadar devam etmi
ş
ti.
 
İ
SMAYIL BEY DARU
Ğ
E,
1842
Ş
u
ş
a'da do
ğ
-
mu
ş
,
1891'de
vefat etmi
ş
tir.
Ş
u
ş
a
ş
ehrinin belediyeba
ş
kam oldu
ğ
undan,
ş
iirlerinde "Daru
ğ
e"
 
mah-las
ı
m kullanm
ı
ş
t
ı
r.
 
MEHEMMEDEL
İ
BEY ESEDULLA BEYO
Ğ
LU VEL
İ
ZÂDE-MEHFÎ,
1821de
Ş
u
ş
ada
do
ğ
du. Fars ve Rus dillerinde tahsil alm
ı
ş
,
Ş
u
ş
a,
Ş
a-man
ı
ve trevan'da devlet hizmetinde çal
ı
ş
m
ı
ş
t
ı
r."Ekinci" gazetesinde
ş
iirleri yay
ı
nlatm
ı
ş
t
ı
. 1892'devefat etmi
ş
tir.
 
HACI ABBAS AGÂH
Meclis-i Üns"ün ku-ru cular 
ı
ndand
ı
. Do
ğ
um tarihi belli de
ğ
ildir. Klâsik üslûbda Azerî Türkçesi'yle ve Farsça
ş
iirler yaz-m
ı
ş
t
ı
r. 1892'de
Ş
u
ş
a'da vefat etmi
ş
dir.
 
M
İ
RZE SÂDIK P
İ
RAN,
1811'de
Ş
u
ş
a'da do
ğ
-mu
ş
tur. Her iki meclisin de faaliyetine kat
ı
lm
ı
ş
t
ı
r.Firdevsî'nin "
Ş
ahnâme" destan
ı
n
ı
ba
ş
tan sona ez-
 
bere bilmesi ve
ş
iir meclislerinde güzel okumas
ı
yla
ş
öhret kazanm
ı
ş
t
ı
. Gençli
ğ
inde müzikle de u
ğ
-ra
ş
m
ı
ş
, hanendelik etmi
ş
tir. Eserlerinden az örnek kalm
ı
ş
t
ı
r. Mirze Sâd
ı
k 1892'de,
Ş
u
ş
a'da vefat et-mi
ş
tir.
 
MEHD
İ
QULU HAN VEFA,
Ş
aire Nâtevan'mHasay Han Usmiye'yle evlili
ğ
inden do
ğ
mu
ş
o
ğ
-ludur. 1856'da
Ş
u
ş
a'da do
ğ
mu
ş
tur.
Ş
u
ş
a'da ve Tif-lis'te Rus dilinde tahsil alm
ı
ş
, Rus ordusunun al-bay
ı
olmu
ş
tu. Azerî Türkçesi ve Farsça
ş
iirlerini"Vefa" mahlas
ı
yla yazm
ı
ş
t
ı
r. 1900'de Tiflis'te vefatetmi
ş
tir.
 
M
İ
R HESEN
,
Ş
aire Nâtevan'm ikinci e
ş
i SeyidHüseyn'den olma o
ğ
ludur. 1869'da
Ş
u
ş
a'da do
ğ
-mu
ş
, genç ya
ş
lar 
ı
nda, 1902'de vefat etmi
ş
tir. Farsve Rus dillerinde mükemmel e
ğ
itilmi
ş
tir.
 
M
İ
RZE ELESGER NÖVRES,
XIX yy.
Ş
u
ş
a'smm kültür hayat
ı
nda Önemli rol oynayan
ş
a-h
ı
slardan biriydi.
Ş
u
ş
a'daki her iki meclise de i
ş
-tirak etmi
ş
, üstelik dü
ğ
ün meclislerinin "padi
ş
ah
ı
"olarak isim yapm
ı
ş
t
ı
. 1836'da
Ş
u
ş
a'da do
ğ
mu
ş
, Rusve Fars dillerinde iyi tahsil görmü
ş
tü. Çocuklar içinyazd
ı
ğ
ı
"Pend-i Etfal" kitab
ı
, 1900'de Tiflis'te ya-y
ı
nlanm
ı
ş
t
ı
. Növres 1911'de
Ş
u
ş
a'da vefat etmi
ş
tir.
 
M
İ
RZE HESEN
 
YÜZBA
Ş
OV,
Köklü bir Ka-
 
raba
ğ
h aileden gelir. 1824'te
Ş
u
ş
a'da do
ğ
mu
ş
tur.Divan edebiyat
ı
n
ı
n bütün türlerinde eserleri vard
ı
r.
Ş
iirleri bir divan halinde toplanm
ı
ş
t
ı
r. Azerî Türk-çesi ve Fars dilinde yazd
ı
ğ
ı
 
ş
iirlerde Nizamînin,
 
Fuzûlî ve Nevâî'nin etkisi görünmektedir.Nevâî'nin etkisi alt
ı
nda
 
Ça
ğ
atay Türkçesi'yle ge-zeller ve mesneviler yazm
ı
ş
t
ı
r. Vlirze Hesen,1904'te
Ş
u
ş
a'de vefat etmi
ş
tir.
 
 
 
EBDÜSSEMED BEY Â
Şİ
G,
Karaba
ğ
han-l
ı
ğ
ı
n
ı
n kurucusu Penah Han Cevan
ş
ir'in nes-lindendir.
Ş
air Mehemmed Bey Â
ş
iq'in o
ğ
ludur.1845
te Ordubad'da do
ğ
mu
ş
, tahsili
ıı
i
Ş
u
ş
a'da al-m
ı
ş
t
ı
r. Her iki meclisin de faaliyetlerine kat
ı
lm
ı
ş
t
ı
r.Klâsik 
ş
iir üslûbu yan
ı
s
ı
ra halk 
ş
iiri türünde de
ş
i-irler yazm
ı
ş
t
ı
r. 1915'te,
Ş
u
ş
a'da vefat etmi
ş
tir.
 
İ
SKENDERBEY RÜSTEMBEYOV,
"Meclis iUns"ün faal üyelerinden ve devrinin aç
ı
k fikirli ay-d
ı
nlar 
ı
ndan biri olarak tan
ı
n
ı
rd
ı
. 1845'te
Ş
u
ş
a'dado
ğ
mu
ş
, 1918'de burada vefat etmi
ş
tir.
Ş
iirlerindeilme, e
ğ
itime, geli
ş
meye ve uygarl
ı
ğ
a davet çok kuvvetlidir. Eserleri halk 
ş
iiri üslûbundad
ı
r.
 
1834’te
 
Ş
u
ş
a'da do
ğ
an
MEMO BEY MEMAÎ,
 
"Meclis-i Üns"ün en faal üyelerinden biriydi. Zen-gin bir külliyat b
ı
rakarak gitmi
ş
tir. Rusya'ya, OrtaAsya'ya,
İ
ran ve Türkiye'ye seyahatlerim anlatan"Seyahetnâme" adl
ı
eserinin de oldu
ğ
u kay-naklarda belirtilmektedir. Memo bey Memaî1918'de,
Ş
u
ş
a'da vefat etmi
ş
tir.
 
M
İ
RZE REH
İ
M FENA,
"Meclis-i Üns"ün ku-rucular 
ı
ndan biriydi.
1841'de
Ş
u
ş
a'da do
ğ
du. Ba-bas
ı
Mirze Memmedba
ğ
ı
r, hanl
ı
ğ
ı
n maliye i
ş
lerinebakan görevlisiydi. Babas
ı
n
ı
n ölümünden sonra,1872'den ba
ş
layarak bu görevi Mirze Rehim Fenasürdürmü
ş
tü. Her iki dilde "Fena" ve "Â
ş
ik" mah-laslar 
ı
yla
ş
iirler yazm
ı
ş
t
ı
r. Fars dilinde "Tarih-iCedid-i Karaba
ğ
" ("Karaba
ğ
'm Yeni Tarihi") ese-rinin müellifidir.
 
1931'de Bakü'de vefat etmi
ş
tir.
 
BAKI
Ş
BEY SEBUR,
Kas
ı
mbey Zâkir'in to-runudur. 1863'te
Ş
u
ş
a'da do
ğ
mu
ş
, Rus or-taokulunda ve özel hocalardan tahsil alm
ı
ş
, Rus,,Arap, Fars dillerini mükemmel ö
ğ
renmi
ş
ti. Bir süre
Ş
u
ş
a'da ve Bakü'de devlet idarelerinde hizmetetmi
ş
, sonra Orta Asya'da -Ta
ş
kent'te- ya
ş
am
ı
ş
t
ı
.Salman Mümtaz'm yazd
ı
ğ
ı
na göre; Ta
ş
kent'te "Ma-arif ve medeniyyete de
ğ
erli yard
ı
mlarda bu-lunmu
ş
tur". 1931'de Ta
ş
kent'te vefat etmi
ş
tir.
 
HÜSEYN A
Ğ
A CAVAN
Ş
ÎR,
1856
T
da
Ş
u
ş
a'dado
ğ
du. "Neva" mahlas
ı
yla
ş
iirler yazan, generalCeferkulu A
ğ
a'nm torunuydu. "Meclis-i Üns"ün
İş
-tirakçilerindendir. Bilinmeyen sebeplerden dolay
ı
 hapsolunmu
ş
, Sibirya'ya gönderilmi
ş
tir. Si-birya'dan "Meclis-i Üns"e
ş
iirler yaz
ı
p gön-dermi
ş
tir.
Ş
u
ş
a'daki
ş
air dostlar 
ı
onun bu
ş
iirlerineetkili nazireler yazm
ı
ş
t
ı
r. Vefat tarihi belli de
ğ
ildir.
 
MEHEMMED A
Ğ
A MÜCTEH
İ
RZÂDE,
 
1875'te
Ş
u
ş
a'da do
ğ
du. Mollahanede mükemmeltahsil ald
ı
. Karaba
ğ
 
ş
airlerinin hayat
ı
hakk 
ı
nda bil-giler ve onlar 
ı
n eserlerinden örnekler toplayarak "Riyaz'ül- Â
ş
ikin" ad
ı
ile 1910'da
İ
stanbul'da ya-y
ı
nlatm
ı
ş
t
ı
r. 1956'da Bakü'de vefat etmi
ş
tir.
 
Kaynakça:
Mehemmed A
ğ
a Müctehidzâde.Riyaz'ül Â
ş
ikin,
İ
stanbul, 1910; Firudinbey Köçerli.Azerbaycan Edebiyat
ı
, c.II, Bak 
ı
, 1978; Feyzulla Ka-s
ı
mzâde. XIX esr Azerbaycan Edebiyat
ı
Tarihi,Bakj, 1974; Poetik Meclisler, Bak 
ı
, 1987.
 
İ
SMAYILBEY DARÛ
Ğ
A
 
(Poetik 
 
Meclisler, Bak 
ı
-1987) s.172)
 
Kûyi da
ş
ı
na
 
vurub ba
ş
ı
m
ı
elvan etdim,Can
ı
m
ı
 
ş
övq ile canan
ı
ma qurban etdim,
 
Zülfünü bâd-i sebâ bunca peri
ş
an etmi
ş
,Âh ile cem'iyyeti xelgi peri
ş
an etdim.
 
Apanb könlümü bilmem hara pünhân etdi,Tapmad
ı
m
ş
ânesifet zülfünü her yan etdim.
 
Bulmad
ı
m derdime derman et
ı
bbada dexi,Yo
ğ
urub derd ü qemin derdime derman etdim.
 
Yetmedi derdime ol dâdresim kûyinde,Bunca Darû
ğ
asifet nâle vü efgân etdim.
 
Sevgilinin köyünün, semtinin ta
ş
ma ba
ş
ı
m
ı
 
vurupkana boyad
ı
m. Can
ı
m
ı
 
ş
evk ile canan
ı
ma kurbanettim.
 
Seher yeli zülfünü böyle peri
ş
an etmi
ş
. Ah u figanile ahaliyi peri
ş
an ettim.
 
Götürüp gönlümü nereye gizledi, bilmem. Zülfünütaral
ı
bulmad
ı
m, onu taranm
ı
ş
hale getirmedim,darmada
ğ
ı
n
ı
k ettim.
 
Derdime derman
ı
doktorlarda dahi bulamad
ı
m.Senin derdini, gam
ı
n
ı
yo
ğ
urup derdime dermanettim.
 
O ihsan edici, e
ş
i
ğ
inde dilenci gibi ne kadar a
ğ
-lay
ı
p s
ı
zlad
ı
ysam da derdimle ilgilenmedi.
 
 
MEHEMMEDEL
İ
BEY MEXFÎ
(s. 175)
 
Metlebim kûyinde dîdâr-i camâhnd
ı
r senin,Zindegânhqdan qerez ancaq visalindir senin.
 
Çe
ş
me-yi heyvândan sönmez bu kördüm yang
ı
s
ı
,Arizû-yi xâtirim âb-i zülâlmdir senin.
 
Gel mezar 
ı
m üste, servim, bir qedem bas sineme,Bu ser ü ten xâk-i pay
ı
n, pâyimâhnd
ı
r senin.
 
Ehl-i ü
şş
âqm salâmat olma
ğ
ı
mümkün müdür?Her q
ı
ya baxd
ı
qda can almaq xeyâlmd
ı
r senin.
 
Qa
ş
larm tâ
ğ
m qoyub mehrâba meyi etmez könül,Secdegâh
ı
m e
ş
q ara ol kec hilâlindir senin.
 
Söhbet-i xelq-i cahân yan
ı
mda bir efsânedir,Metlebim
ş
ekker 
ş
iken,
ş
îrin meqâlmd
ı
r senin.
 
Dâne-yi enqurdur dü
ş
ş
müdür gülfam arâ,Leblerinde yoxsa ol hindû-yi xâl
ı
nd
ı
r senin.
 
Urmt
ı
san, ey meh, dcyirler, dem kamâl-i hüsnden,Bu mü
ş
exxes oldu, nöqsan ü zevalindir senin.
 
Geî-gel, ey arâm-i can, can vermeyim oldu eyân,Mexfi-yi dilxeste mü
ş
tâq-i cemâlindir senin.
 
Benim arzum, semtinde senin güzel yüzünü gör-mektir. Ya
ş
amaktan maksat, sadece sana ka-vu
ş
makt
ı
r.
 
Bu gönlümün yang
ı
n
ı
hayat çe
ş
mesi söndüremez.Gönlümün arzusu senin hayat suyu gibi olan du-daklar 
ı
nd
ı
r.
 
Ey selvi boylum, mezar 
ı
m
ı
n üstüne gelip aya
ğ
ı
n
ı
 sineme bir bas. Bu ba
ş
, bu beden senin aya
ğ
ı
n
ı
ntopra
ğ
ı
, çi
ğ
nenmi
ş
idir.
 
A
ş
ı
klar 
ı
n kurtulmas
ı
mümkün mü? Ne yana bak-san, can almak dü
ş
üncesindesin.
 
Gönül, senin ka
ş
lar 
ı
n
ı
n kemerini b
ı
rak 
ı
p mihrabayönelmez. A
ş
k içinde benim secde yerim seninhilal gibi ka
ş
lar 
ı
nd
ı
r.
 
Cihan halk 
ı
n
ı
n sohbeti, nazar 
ı
mda dedikodudanibarettir. Benim arzum yan
ı
nda tatl
ı
lar 
ı
n sözü ol-mayan
ş
irin veciz sözlerindir.
 
Gül renkli a
ğ
z
ı
ndaki üzüm tanesi midir? Yoksa osenin dudaklar 
ı
nda ki siyah ben midir?
 
Ey ay yüzlüm mükemmel güzellikten bah-setmi
ş
sin. Bunu a
ş
ikâr etmen, senin kendi kendiniküçültmen, vok etmendir.
 
Ey can bezeyen, can süsü gel, al can
ı
m
ı
; gönül has-tas
ı
n
ı
n s
ı
rr 
ı
n
ı
n yüzüne duyulan i
ş
tiyak oldu
ğ
u bi-lindi, gel
 
(s. 176)
 
Köksüm üste çekilen yâr oxunun yâresidir,Sineme bir de bir ox vursa, onun çâresidir.
 
Gözlerimden tökülen qanl
ı
siri
ş
kimdi, deme,Laxta-laxta gelir e
ş
k içre ciyer pâresidir.
 
Yâr-
ı
bîmâr e
ş
idib, can
ı
m
ı
qurbân demi
ş
em,Nece qurbân demeyim, gözlerimin qâresidir.
 
Görüb ol
ş
ûx meni zümre-yi ü
şş
aqi ârâ,Sordu, bu hans
ı
perinin bele bîçâresidir?
 
Verse ol âriz-i gülnârma â
ş
ı
q can
ı
n
ı
,Yeridir, hüsnün ezbes ki, bu keffâresidir.
 
Yâr 
ı
n ol qemzelerinden hezer eyle, ey dil,Qemzesi can
ı
m
ı
z
ı
n qâtil~i xûnxâresidir.
 
Deme, bîhûde bu Mexfi dolan
ı
r sehran
ı
,O da elbette, gözüm, bir gözel âvâresidir.
 
ğ
sümdeki sevgilinin okunun yaras
ı
d
ı
r. Bu yarayine onun vuraca
ğ
ı
bir ok ile kapan
ı
r.
 
Gözlerimden dökülen kanl
ı
gozya
ş
ı
md
ı
r. Ci
ğ
er pa-resi gözya
ş
ı
içinde parça parça gelir, deme.
 
Sevgiliyi hasta duyup, can
ı
m
ı
kurban, demi
ş
im.Nas
ı
l can
ı
m
ı
kurban etmeyeyim, o benim göz-lerimin karas
ı
d
ı
r.
 
O
ş
uh sevgili â
ş
ı
klar zümresi içinde beni görünce,bu hangi perinin biçaresidir, diye sordu.
 
Â
ş
ı
k, sevgilinin nar çiçe
ğ
i gibi olan yana
ğ
ı
na can
ı
n
ı
 verse yeridir. Bu güzelli
ğ
in kefaretidir, kar 
ş
ı
l
ı
ğ
ı
d
ı
r.
 
Ey gönül, yârin gamzelerinden sak 
ı
n. Onun gam-zesi can
ı
m
ı
z
ı
n kanl
ı
katilidir.
 
Bu Mehfi, avare avare çölde dola
ş
ı
r, deme. Gözüm,elbet o da bir güzelin avaresidir.
 

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->