Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.
See Premium Plans
 
Tehnički važni metali, vodik 
 TEHNIČKI VAŽNI METALIŽELJEZO
Željezo
-
prijelazni metal (d-blok)
-
8.skupina - TRIJADA ŽELJEZA
-
najrasprostanjeniji metal u Zemljinoj kori
-
po postanku je : telurno i meteorno
-
rude 
: hematit Fe
2
O
3
limonit Fe
2
O
3
. H
2
Omagnetit Fe
3
O
4
( FeO . Fe
2
O
3
)siderit FeCO
3
pirit FeS
2
-
biogeni element :- u sastavu hemoglobina u krvi čovjeka- sudjeluje u prijenosu kisika
-
temperatura taljenja 
t
t
= 1 535°C
-
temperatura vrenja 
t
v
= 2 700°C
-
gustoća = 7,9 gcm
-3
-
koeficient elektronegativnosti je 1,8
-
srebrnobijeli materijal, kovak, feromagnetičan
-
kristalna struktura ovisi o temperaturi (alotropske modifikacije željeza)
907°C 1 401°Cα γ δ(N=2) (N=4) (N=2)-
el. konf.
; Fe
0
( Ar ) 3d
6
4s
2
Fe
2+
( Ar ) 3d
6
Fe
3+
( Ar ) 3d
5
-
željezo:
- postojano na suhom zraku i vodi u kojoj nemakisika- u vlažnom zraku korodira ( stvara se hrđa ) 
- HRĐA
:hidratizirani željezo (III)oksid formuleFe
2
O
3
. X H
2
O( količina vode nije stalna )- porozna, mekana , ljušti se- ne štiti površinu od daljne korozije- ne reagira s vodom-
reagira s većinom nemetala (pri umjerenim temp.)
kisikom, ugljikom, sumporom, klorom, fosforom idr. Fe (s) + S (s) FeS (s) – željezosulfid 
-
ne reagira s konc. HNO
3
i H
2
SO
4
,
jer se stvaraneproziranzaštitni sloj oksida Fe
2
O
3
-
željezo se pasivizira
-
reagira sa konc. HCl i razr. HCl., H
2
SO
4
Fe (s) + 2 H
3
O
+
(aq) + 2 Cl
-
(aq) Fe
2+
(aq) + 2 Cl
-
(aq) +2H
2
O(l) + H
2
(g)skraćeno : Fe(s) + 2 HCl(aq) FeCl
2
(aq) + H
2
(g)
Željezo
Ar
3d64s2 Fe2+
Ar
3d6
Fe3+
Ar
3d5_ S obzirom na zastupljenost metala u Zemljinoj kori, željezo je nadrugom mjestu, a uzevši u obzir sveelemente, željezo je na cetvrtom mjestu.Tablica. Sastav Zemljine koreDobivanje Fe:
redukcijom željezovih oksida koksom u visokoj pe
c
i.
C + O2
CO2CO2 + C
2CO2C + O2
2CO razvija se temperatura do 1600
CKOKS ZRAK Fe2O3 + 3CO
Fe(sirovo) + 3 CO2 Sirovo željezo sadrži: C, S, P, Si i Mnbijelo lijevano Fe -(4%C) / sivo lijevano Fe
Grotleni plin
: CO, CO2, N2, H2, CH4Alotropske modifikacije Fe: 1.
-Fe
do 907
C prostorno centr, kocka2
.
-Fe
907
C - 1401
C plošno centr. kocka3.
-Fe
1401
C - 1539
C prostorno centr. kockac
elik 
- legura Fe i C (do 1,7%)
amalgam -
legura žive - (Ag / Hg-plomba za zube)
PROIZVODNJA ŽELJEZA:
-najvažnije rude :
limonit i hematit 
-zbog primjesa u rudama dodajemo talioničke dodatke
a)
vapnenac CaCO
3
= ako su primjese kisele : SiO
2
i glina
b)
silicijev dioksid SiO
2
= ako su primjese bazične : MgCO
3
i CaCO
3
-
proizvodnja se odvija u visokim pećima
-puni se kroz GROTLO – gornji otvor – sloj koksa + sloj rude sa talioničkim dodacimaI. koks izgara s vrućim zrakom u ugljik(IV)oksidC (s) + O
2
(g) CO
2
(g)
 
Tehnički važni metali, vodik II.
CO
2
se reducira u CO prolaskom kroz sloj koksaCO
2
(g) + C (s) 2 CO (g)III. nastali CO je redukcijsko sredstvo za željezne rudeFe
2
O
3
(s) + 3 CO (g) Fe (l) + 3 CO
2
(g)
-
na vrhu izlazi
GROTLENI PLIN
koji se koristi za zagrijavanje zraka kojise uvodi uvisoku peć- iznad željeza pliva
TROSKA
–koja štiti željezo od ponovne oksidacije- ne baca se , nego se koristi kao materijalu izgradnji cesta, za proizvodnju portlandcementa i kao izolacijski materijal ugrađevinarstvu
-
rastaljeno željezo na dnu izlazi iz peći
-
dobiveno željezo je SIROVO ŽELJEZO
:- sadrži Mn, Si, S, P i dr.- oko 4% ugljika- vrlo je krto i može seoblikovati
ČELIK -
slitina željeza s 0,05 do 1,7 % ugljika- najmoderniji način dobivanja čelika – u elektropećima- Eiffelov toranj – sagrađen 1889.g. u Parizu – visok 300 m , težak 9700 t 
ČELIK 
premanamjeni
-
 
konstrukcijski ( w(C) < 0,5 % C
-
alatni ( w(C)=0,5 do 1,7%C
-
specijalnipremasastavu
UGLJIKOVI 
– mekani (0,65%)- žilavi (0,85-0,95%)- tvrdi (1,4-1,7%)LEGIRANI – nikleni- vrlo žilavi- manganovi - otporni- kromovi – povećavaju otpornost,tvrdoću- silicijevi – otporni na kemikalije- krom, nikal – čvrsti i tvrdi
-
čelik proizveden recikliranjem olupina automobila, lokomotiva i tračnicaje 
ČELIK ZA SUTRA ; ZA BUDUĆNOST......ZADACI :
1.Kristalna struktura jedne modifikacije željeza je volumno centrirana kocka.Izračunaj duljinu stranice u e.ć. ako je polumjer iona željeza 124 pm. ( R:286 pm)2.Gustoća željeza je 7.8 gcm
-3
. Izračunaj :
a)
masu željezne ploče volumena 1dm
3
b)
broj atoma Fe u toj ploči ( R : a) m(Fe) =7.8kg b)N(Fe)=8,4 . 10
25
)3.a) Prikaži raspored elektrona u 3d-orbitalama dvovalentnog i trovaletnogionaFe
2+
i Fe
3+
!b)Koji spojevi željeza su postojaniji ? Zašto?( Fe
3+
, jer imaju max. nesparenih elektrona u d-orbitalama )4.Poredaj po rastućem položaju atom Fe i njegove ione?5.Zašto se Fe ne otapa u konc. HNO
3
i H
2
SO
4
? 6.a)Kako nastaje bijelo sirovo željezo ? ( naglim hlađenjem sirovog, i sadržiugljik uobliku cementita FeC
3
).b)Zašto se upotrebljava? ( za proizvodnju čelika).7. Fe
3
O
4
(s) + CO (g) 3 FeO (s) + CO
2
(g)
a)
Δ
r
H
0
= ?b) egzotermna/endotermnac) povišenjem temp. u kojem smjeru teče reakcija8. Fe (s) + 2 HCl (aq) FeCl
2
(aq) + H
2
(g)a) na uzorak željeza mase 0,6 g dodano je 100 ml HCl množinskekonc.0,25 moldm
-3
. Izračunaj množinu reaktanta u suvišku? (R:n(HCl)=0,003mol)
b)
kako bismo dokazali da je nastao FeCl
2
ili FeCl
3
?- dodatkom KMnO
4
nastaje reakcija s FeCl
2
, a s FeCl
3
nemareakcije.9.Fe
2
O
3
(s) + 3 CO (g) 2 Fe (s) + 3 CO
2
(g)____________________________________________________ I. C (s) + O
2
(g) CO
2
(g) ∆
r
H
0
=-393,5kJmol
-1
II. C (s) + 1/2 O
2
(g) CO (g) ∆
r
H
0
= -110.5kJmol
-1
 
 
Tehnički važni metali, vodik 
III. 2 Fe ( s) + 3/2 O
2
(g) Fe
2
O
3
(s) ∆
r
H
0
= -824,2kJmol
-1
 
a)
izračunaj promjenu reakcije primjenom Hessovog zakona,b) odredi da li je reakcija spontana ili nije ?∆
r
H
0
= - 24,8 kJmol
-1
BAKAR
-
iza srebra najbolji vodič topline i elektriciteta
-
primjena : - ind. kablova, uređaji u elektroindustriji
-
poznat : 4 000.g.pr.Kr. – BAKRENO DOBA 
-
prijelazni metal : 11.skupini (PSE) 
-
malim količinama je samorodan ( 2 stabilna izotopa :
63
Cu i
65
Cu )
-
rude :- HALKOPIRIT CuFeS
2
- HALKOZIN Cu
2
S- KUPRIT Cu
2
O
-
temperatura taljenja : 1 083°C
-
temperatura vrenja : 2 300°C
-
gustoća = 8,9 gcm
-3
-
koeficient elektronegativnosti = 1,9
-
mekan, žilav, rastezljiv materijal
-
el. konfiguracija Cu
0
( Ar ) 4s
2
3d
9 
Cu
2+
(Ar) 3d
9
Cu
+
(Ar) 3d
10
-
oksidacijski brojevi : I i II1. - u vodenoj otopini stabilni su samo dvovalentni ioni 2 Cu
+
(aq) Cu
2+
(aq ) + Cu
0
(aq )2. - bakar zagrijavamo na zraku (600°C) nastaje CuO –crniprah2 Cu (s) + O
2
(g) 2 CuO (s)3. -
bakar ne reagira s konc. HCl
4. - bakar reagira s konc. HNO
3
., H
2
SO
 
4
i razr. HNO
3
Cu (s) + 4 HNO
3
(konc.) Cu(NO
3
)
2
(aq ) + 2 NO
2
(g) + 2 H
2
O (l)3 Cu(s) + 8 HNO
3
(aq) 3 Cu(NO
3
)
2
(aq) + 2 NO (g) + 4 H
2
O(l)Cu (s) + 2 H
2
SO
4
(konc.) CuSO
4
(aq) + SO
2
(g) + 2 H
2
O (l)
-
iz zasićene otopine CuSO
4
kristalizira CuSO
4
. 5 H
2
O
-
modra galica koja ima fungicidno djelovanje
DOBIVANJE BAKRA
I.
–
iz oksidne rude dobiva se redukcijom pomoću koksa pri visokojtemperaturi
Cu
2
O + C 2 Cu + CO
II. - može se dobiti iz halkopirita ( prženjem na zraku )
Search
Search History:
Searching...
Result 00 of 00
00 results for result for
  • p.
    • Notes
    Load more