Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
1_Objedinjeno Odnosi S i EU

1_Objedinjeno Odnosi S i EU

Ratings: (0)|Views: 455|Likes:
Published by Bleda1

More info:

Published by: Bleda1 on Apr 14, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/23/2013

pdf

text

original

 
Docent dr Tanja MiščevićFakultet političkih naukaOdnosi Srbije i Evropske unije – da li je moglo brže?
Hronologija odnosa izmedju Repbulike Srbije i Evropske unije, koja pokrivaperiod od trideset i pet godina, puna je uspeha i padova, kreiranja novih instrumenatakako za saradnju tako i za sankcije. Interesantno je da od tih početaka, što je sredina 60ihgodina prošlog veka, Srbija prolazi kroz tri državne strukture do svoje samostalnosti2006. godine (SFRJ, SR Jugoslavija i državna zajednica SCG), a tadašnje tri Zajednicedanas postaju složeni oblik ekonomske integracije i političke saradnje 27 evropskihdržava. Tako su odnosi pored nužnog medjusobnog uskladjivanja dva partnera, zapravomnogo više bili definisani unutrašnjim razvojem dogadjaja u svakom od njih.Najviši stepen su odnosi dostigli krajem 80-ih godina, kada se smatralo da ćeupravo SFRJ imati prva medju socijalističkim državama status pridružene države. Nažalost, samo par godina kasnije su se stvari drastično promenile, pa je današnja Srbija usituaciji da tek pokuša da stvori uslove za postizanje onog statusa koji je imala pre dvedecenije.
1. Osnova za razvoj odnosa – SFRJ i tri Evropske zajednice
Uspostavljanje odnosa izmedju SFRJ (a u oviru Federacije i sa jednom od njenihtadašnjih Republika – Srbijom) i tri Evropske zajednice
1
započinje 2.12.1967. godine,zaključivanjem Dekleracije o odnosima - prvim aktom koji je Zajednica u svojojdotadašnjoj dvadesetogodišnjoj praksi zaključila sa nekom državom socijalističkoguredjenja. Naime, Dekleracijom o odnosima SFRJ i Evropske ekonomske zajednice(EEC) utvrdjuju se političke postavke budućeg odnosa izmedju Jugoslavije i evropskeregionalne integracije, utvrdjivanjem okvira za buduće modalitete ekonomskih odnosa.Ovu političku izjavu vrlo brzo praktično ostvaruju dva trgovinska sporazumaJugoslavije sa EEC, 1970. i 1973. godine – reč je o sporazumima kojima SFRJ dobijastatus najvećeg povlašćenja, sa recipročnim koncesijama i biva uključena u sistem opštešeme preferencijala. Reč je o nepreferencijalnim trgovinskim sporazumima velikogpolitičkog značaja, jer se preko njihovog zaključivanja pokazuje politički interesuspostavljanja bližih ekonomskih veza izmedju Evropskih zajednica i SFRJ, u dobaveoma oštrih blokovskih podela koje su tada odlikovale medjunarodne odnose u Evropi.Svakako najznačajniji, kako ekonomski tako i politički,
2
 momenat uspostavljanja irazvoja odnosa jeste Sporazum o saradnji izmedju SFRJ i EEC, potpisan u Beogradu 2.
1
Prva od tri zajednice, Evropska zajednica za ugalj i čelik (ECSC) formirana je Pariskim ugovorom iz1951. godine i predstavlja prvi pokušaj nadnacionalnog integrisanja šest država Zapadne Evrope. Uspehovog vida povezivanja država u veoma uskoj oblasti, naterao je iste države da pokušaju da stvoreodbrambenu i političku zajednicu, ali neuspešno. Zbog toga je sledeći korak bio stvaranje dve noveZajednice 1957. godine, kada nastaju Evropska ekonomska zajednica (EEC) i Euroatom (EAEC), gde suobeležja nadnacionalnosti bila mnogo manje zastupljena.
 
aprila 1980. godine.
3
Sporazumom, koji se bazira na davanju preferencijalnog statusaJugoslaviji, otvaraju se brojne mogućnosti za privrednu saradnju izmedju ugovornihpartnera i regulišu robna razmena, finansijska i industrijska saradnja, poljoprivreda,saobraćaj, turizam, naučno-tehnička saradnja, kao i saradnja u socijalnoj oblasti. Osnovnicilj jeste "...produbljavanje ekonomske saradnje, pomoć ekonomskom razvoju SFRJ, uzistovremeno jačanje, produbljavanje i diversifikaciju privredne, finansijske i trgovinskesaradnje", kako je utvrdjeno Preambulom ovog Sporazuma.Što se trgovine tiče, kao neophodan cilj utvrdjeno je unapredjenje medjusobnerazmene ugovornica; radi ostvarenja ovog zadatka predvidja se ukidanje carina,kvantitativnih ograničenja (i mera istog dejstva) za odredjene robe, u tri faze po tačnoutvrdjenom kalendaru. S druge strane, smanjenje carine za uvoz poljoprivrednihproizvoda iz SFRJ na tržište Zajednice se utvrdjuje za svaki proizvod pojedinačno.Sporazumom o saradnji osniva se mešoviti Savet za saradnju sa zadatkom daostvaruje ciljeve koji su utvrdjeni sporazumom, pravom donošenja odluka obavezujućihza ugovornice (koje moraju preduzimati mere za njihovo izvršenje), kao i pravom dadonose rezolucije, preporuke, mišljenja o svim pitanjima vezanim za ostvarivanjesporazuma. Savet za saradnju, kao jedini organ predvidjen za implementaciju sporazumao saradnji izmedju SFRJ i EC ima veoma široko polje delovanja, kada je reč o saradnji naostvarivanju rezultata ovog Sporazuma. Osnovno sredstvo njegovog ostvarivanja jesukonsultacije predstavnika vlade SFRJ, predstavnika EC i vlada njenih država članica;odluke su donošene na osnovu zajedničke saglasnosti ugovornica, koje se obavljaju uslučaju da se jave problemi u procesu sprovodjenja Sporazuma, a posebno kada je reč otrgovinskoj razmeni izmedju ugovornica.Iste godine je SFRJ sa Evropskom zajednicom za ugalj i čelik (ECSC) i njenimdržavama članicama zaključila Sporazum koji reguliše onu oblast saradnje koja jeobuhvaćena nadležnostima ECSC, i specifičnim zahtevima proizvodnje i trgovineproizvodima crne metalurgije. Cilj ovog sporazuma jeste da "...unapredi razmenuizmedju strana ugovornica, vodeći računa o stepenu njihovog razvoja i potrebi da seosigura bolja ravnoteža medjusobne trgovinske razmene, radi poboljšanja uslova pristupajugoslovenskih proizvoda na tržište Zajednice."
4
Ovim Sporazumom se utvrdjuje da seproizvodi poreklom iz SFRJ koji spadaju u nadležnost ECSC, mogu uvoziti u Zajednicubez kvantitativnih ograničenja (i mera istog efekta), oslobodjeni od carine i drugih taksiza najveći broj proizvoda, izuzimajući tzv. osetljive proizvode. Liberalizacija trgovine zarobe iz EC koje se uvoze u SFRJ se odvija u etapama, od kojih je Sporazumom utvrdjenosamo trajanje prve faze od pet godina.Povlastice koje je Jugoslavija uživala kao korisnik preferencijala od strane EC suse povećale stupanjem na snagu Sporazuma o saradnji SFRJ i ECSC, jer se preferencijališire i na proizvode crne metalurgije koji u skladu sa ovim Sporazumom podležu sistemu"plafona".
5
2
Argument političkom značaju ovih sporazuma jeste i činjenica da sporazume ove sadržine druge državeCentralne i Istočne Evrope zaključuju sa EC tek krajem 80-ih i početkom 90-ih godina.
3
Zakon o ratifikaciji Sporazuma SFRJ i EEC 
, Službeni list SFRJ, Medjunarodni ugovori, 2/1983, str. 15-81.
4
 
Sporazum izmedju SFRJ, s jedne strane i država članica Evropske zajednice za ugalj i čelik i ECSC, sdruge strane
, član 2. Zakon o ratifikaciji Sporazuma, Službeni list SFRJ, Medjunarodni ugovori, 1/1983,str. 3.
5
Sporazum u obliku razmene pisama kojim se odredjuju izvesni modaliteti korištenja Opštom šemompreferencijala nakon stupanja na snagu Sporazuma izmedju država članica ECSC i ECSC, s jedne strane, i
2
 
Zasnovana na preferencijalnom ugovornom odnosu, kao i na povlasticama koje sedobijaju kako preko Sporazuma o saradnji, tako i kroz korištenje Opšte shemepreferencijala, SFRJ je svoju trgovinsku razmenu i saradnju osamdesetih godina usmerilaupravo na EEC i njene države članice.
6
Naime, od ukupnog izvoza i uvoza SFRJ u ovojdeceniji, više od jedne trećine se odnosi na Zajednicu i njene članice, što potvrdjuje dvepretpostavke: prvo, SFRJ jeste usmerila svoju privrednu saradnju na EC, i drugo, i samaZajednica je veoma zainteresovana za učešće proizvoda iz Jugoslavije na svomunutrašnjem tržištu.Da je EC imala interes da razvija saradnju sa SFRJ pokazuje i nivo finansijske itehničke pomoći, koja je predvidjena Sporazumom iz 1980. godine, i koja se utvrdjujeProtokolima o finansijskoj saradnji. Potpisana su tri protokola o ovoj vrsti pomoći koju jeEC davala Jugoslaviji:- prvi je zaključen 1980. godine, a stupio je na snagu 1982. godine,- 1982. godine dogovoren je drugi finansijski protokol, koji je tek 1988. godinestupio na snagu, i- 1991. zaključen je treći protokol o finansijskoj pomoći, koji nikada nije stupio nasnagu (jer je za stupanje na snagu ovih protokola bila potrebna ratifikacija od straneSFRJ i država članica EC, što su one, zbog otpočinjanja sukoba na teritorijiJugoslavije odbile da učine).Protokolima o finansijskoj saradnji predvidjeno je učešće Zajednice u finansiranjuprojekata koji za cilj imaju unapredjenje privrednog razvoja SFRJ, posebno onih oblastikoje su od zajedničkog interesa za Jugoslaviju i za Zajednicu. Sredstva koja seProtokolima predvidjaju mogla su biti dodeljena u obliku zajmova, a direktno ih jeodobrava iz svojih fondova Evropska investiciona banka (EIB), u skladu sa uslovima kojisu utvrdjeni njenim Statutom. Projekti koji su smatrani najpogodnijim za finansiranje jesusaobraćajni infrastrukturni projekti, posebno transjugoslovenski autoput. Jedan deosredstava namenjen je finansiranju investicionih projekata, a za zajmove u ovoj oblastimogle su da konkurišu jugoslovenske banke. Uslovi, dužina roka otplate zajmova, kao ivisina kamata, utvrdjivani su dogovorom izmedju EIB i korisnika sredstava, na osnovuekonomskih i finansijskih karakteristika projekata, uz istovremeno praćenje cena kapitalana tržištima kapitala. Postojala je mogućnost i sufinansiranja, u kome su mogleučestvovati jugoslovenske banke i kreditni organi, i/ili institucije država članicaZajednice, trećih država i medjunarodnih finansijskih institucija. Na osnovu ovakouredjenje finansijske saradnje, Jugoslavija je u trenutku svog raspada (1992. godine)mogla da konkuriše za zajmove iz fonda EIB u visini od 550 miliona ECU (koliko jepredvidjeno Drugim protokolom o finansijskoj saradnji izmedju SFRJ i EEC).
7
SFRJ, s druge strane
, zaključen je 26.06.1983. godine u Briselu. Zakon o ratifikaciji, Službeni list SFRJ,Medjunarodni ugovori, br. 10/1985, str. 367.
6
Rezultati ove usmerenosti na EC se najbolje mogu videti kroz ekonomske pokazatelje za period najboljesaradnje izmedju SFRJ i evropske integracije, a to je 1987. godina. Ukupan obim razmene naše zemlje sasvetom u 1987. godini iznosio je 25 milijardi $, dok je obim razmene samo sa evropskim državama iznosio75% od ukupne razmene (18,5 milijardi $). Od tog procenta, 43,8% (ili 10,8 milijardi $) predstavljatrgovina sa svim zemljama Zapadne Evrope, a 36,4% (9,11 milijadu $) je bio obim trgovine samo saEvropskom zajednicom i njenim državama članicama. Podaci prema: Gavro Cerović,
Politika i pravciunapredjenja statusa i položaj Jugoslavije
, Medjunarodni problemi, str. 341-342.
7
Zakon o ratifikaciji Drugog protokola o finansijskoj saradnji
, Službeni list SFRJ, Medjunarodni ugovori,br. 1/1988, str. 3-7.
3

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->