Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Yusuf Akçura ve Din

Yusuf Akçura ve Din

Ratings: (0)|Views: 75 |Likes:
Published by neo-kerata

More info:

Published by: neo-kerata on Apr 18, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/01/2013

pdf

text

original

 
Yusuf Akçura ve Din
Dr. Fatih M. Sancaktar
 
 ATATÜRK ARATIRMA MERKEZ DERGS, Say 61, Cilt: XXI, Mart 2005 
 
ÖZET
 Bilindii gibi, lâik düünce 19. yüzyldan beri Türk aydnlar üzerinde etkiliolmutur. Bu çalma da, Türk düünce hayatnda önemli bir yere sahip olan YusuAkçura¶nn lâiklik düüncesi incelemektedir. Ancak, özellikle bu çalmaninceledii Yusuf Akçura¶nn ayn zamanda Türk milliyetçiliinin mihenk talarndan biri olmas konunun önemini arttrmaktadr. Zira, Türk milliyetçilerininlâiklik anlay, daha dorusu dine baknn sergilenmesi, Türkiye¶de lâiklik yaklamlarn ortaya konulmasna yardmc olacaktr. Bu amaçla, bu çalmadöncelikle Yusuf Akçura¶nn lâiklik düüncesinin anlalmas için onun yaamnddinin yeri ve slâm dinine bak izah edilerek, daha sonra onun lâiklik anlayincelenmitir.Anahtar Kelimeler Yusuf Akçura, Lâiklik, slâm Dini, Türk Milliyetçilii,
YUSUF AKÇURA AND RELIGION
 
ABSTRACT
 It is known that laicism has been influencing Turkish intellectuals as from the 19thcentruy. So this article examines laicism idea of Yusuf Akçura, who has got aimportant place and position in the Türkish idea lifetime. On the other hand, Yusuf Akçura is known as one of important touchstones of Turkish nationalism. Thi point arises the importance of this article. This is because this article partlyexplores Turkish nationalist¶ religion and laicism appraoches in Turkey. Therefore,this article firstly shows Yusuf Akçura¶s appraoch of Islam Religion and the placeof the religion Islam in his life in order to understand the laicism idea of YusuAkçura, and secondly explains his laicism understanding.Key WordsYusuf Akçura, Laicism, Islam Religion, Turkish Nationalism, Ottoman SeconConstitutional and Republic of Turkey
Giri
 Yusuf Akçura¶nn din ve özellikle slâm dini hakkndaki görülerine girmedenönce, dinin onun yaamnda nasl bir yer kazandn, hangi düünce vedüünürlerden etkilendiini görmek faydal olacaktr. Zira, düüncelerin bulunulanzamandan, sosyal yaamdan, kiilerin kendi hayatndaki süreçten ve iletiiiçerisinde bulunduu düünürlerden etkilendii gerçei göz ard edilemez.
 
Yusuf Akçura¶nn Çocukluk ve Gençlik Çalarnda Dinin Yeri
 Türk milliyetçiliinin önemli temsilcilerinden olan Yusuf Akçura, dikkate deer düünürler yetitirerek bütün Türk dünyasn etkileyen Kazan Türklerinden olup,1876 ylnda Simbir ehrinde domutur. Henüz iki yanda iken babasnkaybetmitir 
1
. Yusuf Akçura, kendisi ³pek ciddi´ olarak görmese de, dini yönü ar  basan ilk eitimini, Rusya¶dan ayrlmadan önce Lohafka¶da mahalle imam vilkokul öretmeninden almtr 
2
. Dinî arlkl bu eitimini, annesi ile birlikte 1883ylnda geldii stanbul¶da dinî bilgileri ve yazmay öreten Mahmut Paa Camiiyanndaki ilkokulda, bir süre sonra da Kara Hafz ilkokuluna giderek sürdürmütür.Bu okulda ³nna fetahna´ suresini okurken hocasndan yedii tokad hiçunutmamtr 
3
. Ancak, Yusuf Akçura ileriki yllarda ifade edecei üzere, buokullarda eitim adna ³hemen hiç bir ey´ verilmemesine ramen, çocuklara biideal, hedef ve emel vermede ³uursuz´ bir ekilde de olsa büyük bir baarsalandn ifade etmektedir. Ona göre, bu ideal çocuklar Müslüman yapmakt
4
.O, bu ilkokul yllar srasnda annesinin hastalanmas üzerine, Bursa kaplcalarnagitmek zorunda kalmtr. Bursa¶daki ikameti esnasnda, teravih namaz için gittiUlu Camii¶nin görüntüsü kendisinde ³unutulmaz intibalar´ brakmtr 
5
.Bursa¶dan stanbul¶a döndükten sonra Yusuf Paa semtine tanan Yusuf Akçura,kz ve erkek çocuklarn ayr ayr bölümlerde okuduu ve yeni usulde tedrisatnyapld bu semtin ilkokuluna kayt yaptrmtr. O, dini eitimin arlkl olduuilkokullarndan sonra gittii yeni usuldeki bu okulun üzerinde yapaca deiimifark edecek, o dönem eitiminin yansmas olan ikililiin tesirlerini hissedecektir Zira, ileride, bu okulda derslerdeki düzen ve disipline ramen, örencide itaat,nizam ve terbiyenin dier ilkokullardan daha kötü olduunu ifade edecektir. Hatta,erkek örencilerin uzaktaki kz örencilere kar terbiyesizce tavrlar kendisinartm
6
, ayrca manasn bilmese de, kötü söz ve küfürleri bu okuldaörenmitir 
7
.Yusuf Akçura, annesinin, üvey babas olacak olan Dastanl Osman Efendi ilevlenmesinin ardndan, 9 yanda Koca Mustafa Paa Askeri Rütiye¶sine kayyaptrmtr. Dinî bilgilerle birlikte, lisan ve fen bilimleri okutulan bu okul daYusuf Akçura¶y derinden etkilemitir. Her eyden önce, okuldaki hocalarn menfitavrlar ve metotsuz eitimleri kendisinde olumsuz bir tesir brakmtr. Dier taraftan, bu okulda dinî konulara merak sarm, hatta Rum ve Ermeni örencilerldin ve Hristiyanlk üzerinde tartmalara girimitir 
8
. Daha sonra yazd bir makalesinde, stanbul¶da gördüü bu eitim sistemini eletiren, bu eitiminörencilere gerekli ve güçlü bir ³dinî, millî, vatanî´ ve dier herhangi bir idealialamaktan uzak olduunu
9
ifade eden Yusuf Akçura¶ya göre, OsmanlDevleti¶ndeki Rütiye ve dadî okullarnda ³mütenaks, mütesadim fikirlerinitanzim edecek hepsinin fevkinde vazh ve parlak bir gaye-i emel gösterip talebeyiona doru sevk edecek muayyen ve kati bir ahlak, bir terbiye yoktur. btidaiyedentâli mektebe geçen çocuk dalgalar arasnda kalm, yelkensiz, dümensiz bir tekneye döner, bir tarafa yürüyemez, bir eye kuvvetle inanamaz, hatta manevi bir eyi sevemez´ haldedir 
10
.Rütiye Mektebi¶nde okurken, 1889 ylnda doduu ve akrabalarnn bulunduuKazan¶a annesi ile birlikte seyahate çkan Yusuf Akçura¶y, Rus Devleti tarafndazorla Hristiyanlk propagandasna ve eitimine tabi tutulan Türklerin durumu
 
derinden etkilemitir. Bu durum, onun kalbinde unutulmaz yaralar açt gibi, Rusadn her duyuunda bu insanlarn hali aklna gelmitir 
11
. Hatta, bu seyahatsrasnda okuduu bir kitapta Rus Devleti¶nin himayesinde olan Kasm HanlDevleti¶ne mensup baz Hanlarn Hristiyan olduunu görmesi, Ruslara karduyduu nefreti arttrmtr 
12
. Dier taraftan, Yusuf Akçura, bu seyahat vastasylaRusya¶daki akrabalarn, Türklerin bulunduu bölgeleri gezme ve tiyatro, operayada giderek Bat kültürünü nispeten tanma frsat bulmutur 
13
.1890 ylnda stanbul¶a dönen Yusuf Akçura, tekrar askerî rütiyenin üçüncüsnfna devam etmi, 1892 ylnda rütiyeyi tamamlayarak Harbiye¶ye kabuledilmitir. Harbiye¶deki eitimi srasnda bir kez ceza alan Yusuf Akçura, 1896ylnda bu okulu da bitirerek Erkan- Harb (Kurmay) snflarna ayrlm ise de,Avrupa¶da bulunan Jön-Türkler ile iliki içerisinde bulunduu iddiasyla bir kaç aysonra tutuklanmtr 
14
.Bu tutuklanma srasnda, II. Abdülhamit devrinde bir çok asker ve aydn kiininmaruz kald üzere, merutiyetçi ve Jön-Türklük suçlaryla itham edilen YusuAkçura, arkada Ahmet Ferit (Tek) ile birlikte 1898¶de Trablusgarb¶a sürgüngönderilmitir. Bir süre sonra Trablusgarb¶dan, yine Ahmet Ferit Bey ile beraber kaykla Tunus¶a, oradan da Paris¶e kaçmaya muvaffak olmutur. Paris¶te Jön-Türk çevrelerinden Ahmet Rza Beyin muhitine dahil olmu ve bu arada üç yl eitigörecei Paris Siyasî Bilimler Enstitüsü¶ne girmitir.Paris¶te hem eitimini sürdüren, hem de konferans, tiyatro ve operalara gidereParis¶in, dolaysyla bir çok Osmanl aydnn kitaplarda gördükleri Bat¶nnkültürel ortamn teneffüs eden Yusuf Akçura¶y sabah erkenden kalkara³namazn klan´ biri olarak görmekteyiz
15
. Yine, Paris¶te iken siyaset dndafelsefe, sosyoloji, tarih konularyla yakndan ilgilenen Yusuf Akçura, 1903¶de³Osmanl mparatorluu Müesseseleri Üzerine bir Tecrübe´ adl bitirme tezi ileitimini tamamlam, Ahmet Rza Beyin çkard ³ura-i Ümmet´
16
ve³Meveret´ gazetelerinde düüncelerini aks ettirme imkân bulmutur 
17
.II. Abdülhamit dönemindeki bir çok aydn gibi, kaçak ve rejim kart olmassebebiyle Osmanl topraklarna giremeyen Yusuf Akçura, Paris¶den Kazan¶geçerek, Rusya Müslümanlar adl bir partinin etkinliklerinde ön saflarda bulunmutur. Ancak O, bu hareketlerinden memnun olmayan Rus idaresitarafndan tutuklanarak, Kazan Vilâyet Hapishanesi¶ne atlmtr 
18
. Çok skntlgeçtii anlalan bu hapis hayat srasnda, bir cuma günü imamn vaazn³ehemmiyetle, tevazu´ ile dinlerken, nirah suresinin manasndan hareketle, kendiruh dünyasn anlatan u cümleleri sarf etmitir; ³Bu benim için fazla yüksek küçük, pek küçük içtihadmn, beeriyetin en büyük inklâblarndan birinin failinehitab buyurulan kelimât- kudsiye ile teselli olunmas beni utandryor. Mamafih bu elfaz- lahiyye¶nin istimanda, tarif-i na-kabil bir zevk-i semavi duyuyorum.Amenna ve saddakna! Feinna maal-µusri yusran. nna maal-µusri yusran´
19
. Dier taraftan 1904 ylnda Rusya da bulunduu srada kendisinin bütün Türk Aydnlartarafndan tannmasna vesile olacak mehur makalesi ³Üç Tarz- Siyaset´i ³Türk´gazetesine göndererek, yaynlama frsat bulmutur 
20
.
Etkilendii Çevreler ve Düünürler
 

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->