Welcome to Scribd. Sign in or start your free trial to enjoy unlimited e-books, audiobooks & documents.Find out more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Gps

Gps

Ratings:
(0)
|Views: 329|Likes:
Published by Fuat TİMUR
Sn Ahmet ÇELENOĞLU tarafından hazırlanmış bir e-kitap'tır. Yazarın Denizcilikle ilgili yazılarına www.tekneuzmani.com adlı sitesinden ulaşabilirsiniz.
Sn Ahmet ÇELENOĞLU tarafından hazırlanmış bir e-kitap'tır. Yazarın Denizcilikle ilgili yazılarına www.tekneuzmani.com adlı sitesinden ulaşabilirsiniz.

More info:

Published by: Fuat TİMUR on Apr 18, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/18/2011

pdf

text

original

 
DENİZCİLER için GPS
Ahmet Çelenoğlu
 
 GPS'in Geçmişi
1970 yılında ABD hava kuvvetlerinde çok amaçlı bir navigasyon sistemi kurmasını istendi.Kongrenin maliyetleri yüksek bulması nedeni ile sistemin askeri amaçlar dışında dakullanılabilmesi kararlaştırıldı. Böylece NAVSTAR GPS (Navigation
S
atelite
T
iming
A
nd
anging
G
lobal
P
ositioning
S
ystem – Uydu zamanlama ve mesafelendirme Navigasyonu Küreselkonumlama sistemi) ortaya çıktı. “Küresel konumlandırma sistemi” Türkçe'de kullanılmaktaysa dasistem yaygın olarak GPS olarak bilindiğinden bu kısaltılmış isim ile anmaya devam edeceğiz.1978 -1985 yıllarında Block I uyduları atıldı. Bu dönemde GPS hala deneyseldi ve yeryüzününküçük bir bölümünde günün belirli saatlerinde kullanılabiliyordu. 1989 yılından 1997 yılına kadar Block II uyduları atıldı, daha sonra daha yeni modeller devreye girdi ve daha yeni modeller üzerinde çalışmalar devam ediyor.Ordu GPS sisteminden faydalanarak büyük hassasiyetle konum belirlerken, sivil kullanımınhassasiyeti daha düşüktür. Başlangıçta selective availibility (SA) denilen sinyallerin hassasiyetiniazaltan sistem, sivillerin 100 metreye kadar hatalar ile konum belirlemesini sağlıyordu. ABD SahilGüvenlik teşkilatı bu hatayı azaltabilmek için DGPS olarak adlandırılan Differential GPS sisteminioluşturdu. Sistem kurulan kara istasyonları ile uydu sinyallerini alıyor, kendi konumları sabitolduğu için SA ile oluşan hatayı belirliyor ve bunu telsiz vasıtası ile DGPS özelliği olan cihazlarayayıyordu. Böylece daha hassas olarak konum belirlenebiliyordu. Bu uygulama ABD sahillerinde başaltıldı ve başka ülkeler de benzer istasyonlar kurdular.2000 yılında ise SA, ABD Başkanının emri ile kaldırıldı. Bu sayede GPS alıcılarının yer belirlemehataları 10 - 15 metrelere indi. Aslında GPS uyduları iki değişik frekansta yayın yapmaktadır.1521MHz üzerinden yapılan ve L1 olarak adlandırılan, sivil yayınlar bizim kullanabildiğimizyayınlardır. Ordunun kullanımı için ise ek olarak L2 denilen ve 1227 Mhz'de çalışan ikinci bir yayındaha vardır.Bu yayın L1 yayınına göre çok daha uzun ve detaylı bir pseudorandom sinyal gönderir.Yani Ordunun kullandığı GPS cihazları çok daha hassas yer belirleyebilir. Uydularda iki atomik saat bulunur. Atomik saatler 1000 yılda 1 saniyeden daha az hata ile çalışırlar, yine de yer istasyonlarıdoğru zamanı bularak gerektiğinde uyduların saatlerini düzeltirler.Uydular dünya çevresinde Ekvator ile 55 derece yapacak bir yörüngede dönerler. Bu yörüngeyInclined Polar Orbit (Kaydırılmış Kutupsal yörünge) adı verilir. Kullanılan toplam 24 GPS uydusuvardır, 11.000 deniz mili uzakta dönerler. Uydulardan biri arızalandığında yedekteki uydulardan birionun yerine görev yapmaya başlar. Benzer bir sistem Rusya tarafından da devreye sokulmuştur.GLONASS (Global'naya Navigationnaya Sputnikovaya Sistema) değişik yörüngelerde dönen dahaaz sayıda uydudan oluşur. Başka ülkelerin de benzer sistemleri vardır. Özel işlemler için bilimadamları tarafından bu değişik konumlandırma sistemleri bir arada kullanılsa da denizcilerinkullandığı sistem GPS'tir.Sistem dünyanın değişik yerlerine yerleştirilmiş yer istasyonları tarafından kontrol edilmektedir. Bu bilgilerin değiştirilmesi ise Colorado ABD'de bulunan merkezi komuta merkezi tarafından yapılır vedünyanın başka yerlerindeki uydu iletişim noktaları aracılığı ile iletilir.
 
GPS Nasıl Çalışır
Temel olarak her GPS uydusunun yolladığı sinyal içinde zaman ve mevki vardır. Her uydu ben buradayım, sinyali saat ..... gönderdim mesajı yollar. GPS alıcısı mesajın kendisine ulaştığı zamana bakarak sinyalin ne kadar zamanda kendisine ulaştığını hesaplar. Sinyalin hızı ışık hızına eşitolduğundan bu süre oldukça kısadır. Süreye bakarak uydudan ne kadar uzakta olduğumuzu bulur.Tek bir uydu olsaydı uydudan mesafemizi belirlediğimizde uydu çevresinde o yarıçapta bir küreninyüzeyinde olmamız gerekirdi. Denizcilik açısından işler biraz daha kolaydır. O kürenin üzerindeolduğumuzu bilirsek ve ikinci bir küre olan dünyamız üzerinde de olduğumuzu bildiğimize göreyerimiz iki kürenin kesiştiği daire üzerindedir. Yani bir daire üzerindeyiz demektir. İkinci bir uydudan da benzer sinyal değerlendirildiğinde birinci daireyi kesen ikinci bir daire çıkar. Kesişmeiki noktada olacağına göre bu iki noktadan birinde olmamız gerekir. Üçüncü bir uydu sinyali ilehangi noktada olduğumuz kesinleşir.Sistemin çalışma prensibi budur. Ancak atmosferik koşullar uydu sinyallerinin hzını değiştirir. Bunedenle üç daire tek bir noktada kesişmez ve bir üçgen oluşturur. GPS cihazımız beş genellikle 12uydudan aldığı sinyalleri değerlendirir ve bulunduğumuz noktayı belirler. Yani oniki daireninkesiştiği noktalara göre en doğru yer belirlemesini yapar. Bu nokta genellikle gerçek noktadan enfazla 10-15 metre sapar. Cihazlar aslında en iyi sonuç aldıkları uydu ile çalışırlar, bir uydununyerinin değişmesi nedeni ile yetersiz kalması veya tekne üzerindeki bir cismin örneğin direğinarkasında kalması nedeni ile o uydu devreden çıkarılır ve başka uydu kullanılır.GPS alıcısının yer belirleyebilmesi için uydudan gelen “ben buradayım” mesajını alıp geçen süreyiölçmesi gerekir. Nano saniyelerle ölçülecek bu zaman aralığı için çok hassas bir saatinin olmasıgerekir. Bu tür hassasiyette bir saat ise atom saatidir ve alıcı içine sığmaz. Bu nedenle oldukçahassas olsa da GPS saati uydulardan gelen sinyallerle zamanı sürekli olarak doğru tutar.Çalışma prensibine baktığımızda GPS yer belirlemesinin sekstant ile yer belirleme sistemi ileyaklaşık aynı olduğunu görürüz. Sekstantla yer belirlemede doğal gök cisimlerinin açılarınıölçerek, ölçtüğümüz zaman nerede olduklarına cetvellerden bakıyoruz ve yaklaşık yerimize görenoktayı işaretliyebiliyoruz. GPS sistemi bu ölçümleri çok daha hassas ve birden çok uydu ile yaptığıiçin yer belirlemede çok daha hassas oluyor.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->