ENDOKRİN SİSTEMİ HASTALIKLARI
Endokrin sistemin temel fonksiyonu vücudumuzda metabolizma, büyüme-gelişme ve cinselolgunlaşma (erişkinlik) gibi fizyololojik olguları kontrol eden hormonların üretildiği belli başlı bezelerin tamamını içerir.Endokrin sistemi oluşturan bezeler anatomik olarak merkezi sinir sistemi, tiroid ve paratiroid bezleri, gonadlar (erkeklerde testis ve kadınlarda yumurtalıklar), pankreas, böbreküstü bezleri ve timustur.
Timus Bezi
:
Göğüs boşluğunda kalbin üst kısmında bulunur. Çocukluk evresinde büyüktür,fakat gençlik çağının başlamasından sonra küçülür.Çocukluk çağında çalışan bu bez ergenlik döneminden itibaren körelir. Bu nedenle büyümede ve eşeysel olgunluğa erişmede etkili olduğudüşünülmektedir.
Hormonlar,endokrin bezler tarafından salgılanır ve hedef organlara kan yoluyla giderek gerekli etkiyi gösterirler. Hormonlar aşırı miktarda salgılandıklarında
glandülerhiperfonksiyon,
az salgılandıklarında
hipofonksiyondan
söz edilir.Bir hormonun hipo yadahiperfonksiyonu, diğer bezleride etkiler.Endokrin sistem, sinir sistemi ve immun sistem ile karşılıklı bir ilişki içinde olup fonksiyonlarınıgerçekleştirirken birlikte çalışırlar.İnsan vücudundaki düzenleme ve denetim olaylarını sağlayan en önemli merkez beynintabanında bulunan
hipotalamustur.
Hipatalamus bütün iç organlarla ve beynin diğer bölgeleriyle sinirsel bağlar kurmuş durumdadır.
Endokrin Bezler :
•
Hipofiz bezi-Hipotalamus
•
Tiroid bezi
•
Paratiroid bezi
•
Böbrek üstü bezleri
•
Pankreas
•
Gonadlar-cinsiyet bezleri
•
Diğerleri
–
Böbrekler
–
Timus bezi
–
Kalp
–
Sindirim kanalıENDOKRİN SİSTEMİ HASTALIKLARINDA GENEL TEŞHİS YÖNTEMLERİHormonal dengesizliklerin teşhisinde;
•
Kandaki hormon değerlerine bakılır.
•
İdrarda görülen,böbreklerle atılan hormon miktarının tesbiti,
•
Uyarıcı ve baskılayıcı hormon testleri,
•
Tomografi,Nükleer manyetik rezorans,ultrasonografi ve direkt grafiler,
•
Glikoz yükleme testi
•
Biyopsi. 1
I.HİPOFİZ BEZİ HASTALIKLARI
Hipofiz Bezi,
kafatasının tabanında bulunan sella tursika üzerinde yer alır ve hipofizer saplahipotalamusa bağlanır.
Hipofiz bezi
,
ön lop
epitel hücrelerden (adenohipofiz),
arka lop ise
sinirhücrelerinden
(nörohipofiz)
meydana gelmiştir. Hipofiz küçük bir bez olmasına rağmen diğer endokrin bezlerin hakimi olarak bilinir.
Hipofiz Ön Lobundan Salgılanan Hormonlara. STH (Somatotropin = Büyüme Hormonu)
;
Uzun kemiklerin boyca uzamasını sağlar,kasların büyümesini kontrol eder.Protein, sentezini artırır, yağ ve karbonhidrat metabolizmasını etkiler.Büyüme çağında fazla salınması devliğe (jigantizm), az salınması cüceliğe (nanizm=dwarfizm) nedenolur.
25 yaşından sonra çok salgılanacak olursa el, ayak, burun ve yüzde uzama görülür.
b. Gonadotropinler (Üreme Hormonları) :
•
FSH (Folikül Uyarıcı Hormon) :
Dişilerde ovaryumdaki folikülleri uyararak yumurtaolgunlaşmasını etkiler. Erkeklerde spermlerin üretilmesini (spermatogenez) ve testosteronsalgılanmasını kontrol eder.
•
LH (Lüteinleştirici Hormon) :
Dişilerde ovulasyonu (yumurtanın ovaryumdanyumurta kanalına atılması) ve sarı cisim denilen hormon salgılayan yapının oluşmasınısağlar. Erkeklerde Leydig hücrelerinin testosteron hormonu salgılamasını uyarır.
•
LTH (Luteotropik hormon = Prolaktin) :
Gebelik sırasında ve doğumdan sonra süt bezlerinin gelişmesini, sütün memeden akmasını ve annelik duygusunun oluşmasınısağlar. LTH ayrıca yumurtalıktaki sarı cismin sağlam kalmasını da sağlar.
c. TSH (Tiroit Uyarıcı Hormon = Tirotropin) :
Tiroid bezini uyararak Tiroksin hormonununsalınmasını sağlar.
d. ACTH (Adrenokortikotropik Hormon) :
Böbrek üstü bezlerini uyararak Aldosteron veKortizol hormonlarının salgısını kontrol eder.
e. MSH (Melanosit Uyarıcı Hormon) :
Melanin pigmentinin oluşumunu kontrol eder. Bu pigment derinin bronzlaşmasında etkilidir.
Hipofiz Arka Lob Hormonlarıa. Vazopressin(Antidiüretik Hormon = ADH):
Kan damarları duvarlarındaki düz kaslarıetkileyerek bu kasların kasılmasını ve dolayısıyla kan basıncının yükselmesini sağlar. Böbrek hücrelerini etkileyerek idrar tüplerinden suyun geri emilmesini sağlar.
b. Oksitosin :
Düz kasların kasılmasını uyararak özellikle doğumda rahim kasılmalarını artırır,doğumu kolaylaştırır. Ayrıca sütün dışarı verilmesine yardımcı olur.
1.DİABETES İNSİPUTUSDiabetes insiputus,ADH
(Antidiüretik Hormon )eksikliğine bağlı olarak ortaya çıkanhastalıktır.
Belirti ve bulgular:
1.
Polidipsi
(çok su içme )günde 4-20 litre.2.
Poliüri
(çok idrara çıkma )günde 18 litre çıkabilir.
3.Gece idrara çıkma(noktüri),iştahsızlık,kilo kaybı,yorgunluk.
Tedavi
:Sentetik ADH verilir.
2
2. AKROMEGALİ
Akromegali, büyüme hormonunun aşırı üretilmesi sonucu ortaya çıkan kronik bir hastalıktır.Büyüme hormonu, sanıldığı gibi ergenlik bitimiyle durmaz,aksine salgılanmaya devameder.Ancak uzun kemiklerin uzaması durur. Çünkü, erişkin çağda uzun kemiklerin epifizlerikapanır.Böylece büyüme öteki dokularda devam eder.Büyüme hormonun fazla salgılanması,erişkin dönemde ortaya çıkarsa kemikler uzamaz;ancak yumşak dokularda fazlalaşma ve kemiklerde kalınlaşmaya neden olur ve gelişen bu tabloya
Akromegali
denir.
Etyolojisi:
Vakaların çoğunda büyüme hormonunun aşırı üretilmesine sebep olan iyi huylu(benign) bir hipofiz tümörü vardır. Nadir bir hastalık olan akromegali, sıklıkla orta yaşlı kişilerdegörülür. Hipofiz tümörlerinin çoğu kendiliğinden ortaya çıkar, herhangi bir genetik geçiş bulunmaz.A
kromegali Belirtileri
Akromegali hem fiziksel görünüşü hem de genel sağlığı etkileyebilir. Fiziksel görünüştemeydana gelen değişiklikler yıllar içinde oluşabileceği gibi hemen göze çarpmayabilir.Akromegali’nin erken evrede ortaya çıkan bazı belirti ve bulgularının yanlışlıkla yaşlanmayaveya başka hastalıklara bağlı olduğu düşünülebilir.
•
Büyüme çağını tamamlamış, yani artık boy uzaması durmuş kimselerde veya daha ileriyaşlarda iskeletin bilhassa çıkıntılı kısımlarının (alın, elmacık kemikleri, burun, çene, dil,dudaklar, dirsek, diz, el ve ayak parmak ve eklemleri gibi) büyüme. Kaba yüz görünümüBurun iki kat büyür Alt çene öne doğru(1-1,5 cm)uzar.
•
Karaciğer ve böbreklerde büyüme vardır.
•
Adet kesilmesi (amenore) ve libidonun kaybolması başlıca semptomlardır.
•
Seste kalınlaşma
•
Terleme Baş ağrısı Görme bozuklukları
•
Kas güçsüzlüğü / yorgunluk .Eklem ağrısı
•
Uyku apnesi (solunumun geçici olarak durması)
•
Ciltte kalınlaşma, yağlanma, sivilcelenme
JİGANTİZM (Devlik)
Akromegali gibi jigantizm de büyüme hormonunun aşırı salgılanmasından meydanagelir. Bu iki hastalık arasındaki fark yaştır. Jigantizm gelişme çağındaki kişilerde yani gençlerdeortaya çıkar. Nadiren görülen bu hastalık akromegaliye çok benzer. Ancak jigantizmde büyümehızlanır ve erişkinlikte aşırı uzun boy ortaya çıkar.
Nedenleri,Görülme sıklığı,Risk faktörleri
Tıpkı akromegalideki gibi jigantizm ( devlik ) in de oluşma nedeni, büyüme hormonusalgılayan hücrelerde oluşan bir tümördür.
Belirtiler
Eğer bu hastalık boy uzaması durmadan önce başlarsa, boy da normalden fazla uzar.Hatta bu durumdaki hastalar tedavi edilirse, ilerde çirkin, çıkıntılı yerleri belirgin durum ortaya3
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Recommended
More From This User
Notes
Load more
