Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
3Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
bilimsel metodoloji

bilimsel metodoloji

Ratings: (0)|Views: 1,295|Likes:
Published by Murat Cokakli

More info:

Categories:Types, Reviews
Published by: Murat Cokakli on Apr 24, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/14/2012

pdf

text

original

 
BİLİMSEL METODOLOJİNİN SORGULANMASIMurat ÇOKAKLI
 
BİLİMSEL METODOLOJİNİN SORGULANMASI
Bilim (science) kelimesi Latince “
 scire
(bilmek)” kelimesinden köken alır. Bir kişiher ne kadar 
kararlılık, yetki, inanç, sezgi
veya
bilim
yoluyla
bilebilse
de, bilimin metodu (yada bilimsel metod)
intersubjective certification”
nosyonu ile farkr. Bilimselaraştırmaların doğru içeriği, diğer araştırmacılar tarafından da ulaşılabilir olmalıdır. Hunt’ındeyimiyle “
Scientific knowledge thus rests on the bedrock of empirical testability
”. Deneyselolarak test edilebilir olma ve bu deneylerin tekrarlanabilirliği, bir fenomeni çalışan farklıaraştırmacıların objektif gözlemlerinin karşılaştırılmasına bağlıdır.Bilimsel metod, yeni bir bilgi edinmek veya varolan bir bilgiyi doğrulamak ya dadüzenlemek için kullanılan teknikler bütünüdür. Gözlenebilir, test edilebilir ve ölçülebilir kanıtları toplama ve bunları özel nedensellik prensiplerine uygulama ilkeleri bilimsel metoduntemelini oluşturur. Her ne kadar farklı alanlar arasında uygulama açısından farklılıklar  bulunsa da, bilimsel metodolojiyi diğer bilgi geliştirme metodlarından ayırt eden başlıcaözellikler bulunmaktadır. Bilimsel araştırmacılar, doğal bir fenomenin açıklanmaiçinspesifik hipotezler ileri sürerler ve bu önermelerin doğruluğunu test etmek için deneyselçalışmalar tasarlarlar. Bu adımlar, ilerleyen dönemde daha fazla oranda geçerli olan önermeler oluşturmak için sürekli tekrarlanır. Araştırmanın daha geniş bölgelerini kapsayan teoriler ise,koherent bir yapıda daha fazla spesifik hipotezin birbirine bağlanmasını sağlar. Sonuçta bu,yeni hipotezlerin olumuna yardım ettiği gibi, hipotez gruplarının genel bir kabaoturtularak daha geniş bir anlamlandırmanın oluşumunu da sağlar. Bilimsel metodolojinintüm alanlar için ortak olan bir diğer özelliği de sonuçların yorumlanmasındaki yan tutmayıönlemek için “objektif” olunması gerektiğidir. Bir diğer temel beklenti de, bütün verinin vemetodolojinin dökümante edilmesi gereğidir. Böylece diğer bilim adamlarının aynı sonuçlaraulaşacak şekilde çalışmaları tekrar edebilmesine olanak tanınır. Ayrıca bu durum verileringüvenilirliğinin istatistiksel ölçümüne de olanak tanır.Farklı disiplinler tarafından kullanılan temel bilimsel metodoloji aşağıdaki şekildeözetlenebilir. Bu özellikler hemen hemen tüm bilim alanları için geçerli olmakla birlikte, bazınoktalarda çük anlaşmazklar olabilmektedir. Bu faklılıklar üzerinde daha sonradurulacaktır.Bilimsel metod şu temel özellikleri kapsar:
Gözlem (Observation):
Bilimsel araştırmanın temel bir özelliğidir.
Tanımlama (Description):
Bilgi güvenilir olmalıdır, tekrarlanabilir olmalıdır, aynızamanda da geçerli olmalıdır (araştırmayla ilgili).
Önerme (Prediction):
zlemler geçmte, zde ya da gelecekteyapıldığında geçerli olabilecek bir bilgi ortaya konmalıdır.
Kontrol:
Deneysel yan tutma risklerini dengelemek ya da kontrol etmek içinmümkün olduğu ve uygun olduğu kadar olasılık sınırları içerisinde bulundurulmalıdır.
Yanlışlanabilirlik (Falsifiability):
Farklı araştırmacılar tarafından tekrarlanandeneyler yapılmasına ihtiyaç duyan kademeli bir süreçtir. Bu ihtiyaç şu sonucu doğurur: “
 All 
 
hypothesis and theories are in principle subject to disproof.”
Sürekli büyüyen bilginin bir sonucu olarak, hipotez ya da teorinin güven sınırları artacaktır.
Nedensel açıklama (Causal Explanation):
Bilimsel metod üzerinde çalışan birçok  bilim adamı ve teorisyenin üzerinde tartışmalı olduğu bir konu nedensellik kavramının bilimiçin zorunlu olmadığı, ancak iyi tanımlanmış özel koşullarda zorunlu olduğudur. Bu koşullar altında aşağıdaki gereksinimler bilimsel anlayış için önemli kabul edilir:
Nedenlerin tanımlanması (Identification of causes)
Olayların bağlamlandırılması (Covariation of events):
hipoteze dökülennedenler, gözlenen etkilerle korele olmalıdır.
Zaman-sıra ilişkisi (Time-Order Relationship):
Hipoteze dökülen nedenler zaman içerisinde gözlenen etkileri takip etmelidir.Sosyal bilimler için, verilen bu metodoloji doğal bilimler için olduğu kadar geçerliolmayabilir. Sosyal bilimlerde, yeni hipotezlerin test edilmesinde ve doğrulanmasında,yukarıda verilen temel elementlerin değerlendirilmesi için daha az oranda matematiksel veistatistiksel modeller kullanılır. Yine de, “hipotez-doğrulama-yeni hipotez geliştirme”döngüsü temel döngüye oldukça benzer.Kısaca, bilimsel bir metodun en önemli elementlerini şunlar kapsar:
Karakterizasyonlar (gözlemler, ölçümler, sayısal veriler)
Hipotezler (gözlemlerin ve ölçümlerin teorik veya hipotetik açıklamaları)
Önermeler (hipotez ve teoriden mantıksal tümevarımı da içeren düşünceler)
Deneyler (yukarıdakilerin hepsinin test edilmesi)Bilimsel metodolojinin belki de en önemli aşaması gözlemdir. Gözlem elementlerihem koşulsuz olarak yapılan gözlemleri (bir teori oluşmadan önce), hem de bir deneysonucunda çıkan gözlemleri kapsar. Imre Lakatos ve Thomas Kuhn, gözlemin “
theory laden
karakteri üzerinde yoğun olarak çalışmışlardır. Kuhn’a göre, bilim adamlabir deneytasarlamadan ve yapmadan önce akıllarında bir teoriye sahiptir ve ampirik gözlemler yapmak için “teoriden ölçümlere giden rota” kesinlikle geri çevrilemez. Bu perspektife göre, testedilen bir teorideki gidişat teorinin kendi doğası tarafından belirlenir. Kuhn’a göre “bir uzmantarafından uygulanmadığı sürece, bir teori, varolan başka meslek grupları tarafından testedilebilir olarak görülmez.Bilimsel metodun her bir elementi, muhtemel hatalar için “peer review” sürecinetabidir. Bu aktiviteler tüm bilim adamları için geçerli olmamakla birlikte, daha çok deneysel bilimciler (fizik, kimya,…) için uygulanır.Bilimsel metod bir reçete değildir. Zeka, hayal gücü ve yaratıcılık gerektirir. Bununda ötesinde bilimsel metod, sürekli olarak daha kullanışlı, daha doğru, daha kapsammodeller ve metodlar geliştiren bir döngü içerisindedir. Örneğin Einstein, özel ve genelgörelilik teorilerini geliştirdiğinde, Newton’un “Principiasını kesinlikle reddetmemiş vedikkate almazlık yapmamıştır. Einstein’ın teorileri, Newton’un teorilerinin gözden geçirilmesive genişletilmesidir.

Activity (3)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads
Merve Karuc liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->