High Quality
Open the downloaded document, and select print from the file menu (PDF reader required).
Ο
µ
ήρου
Οδύσσεια
Οι
24
Ραψωδίες
της
Οδύσσειας
1. -
α
-
Αθηνάς
παραίνεσις
προς
Τηλέ
µ
αχον
.
Μνηστήρων
ευωχία
I2. -
β
-
Ιθακησίων
εκκλησία
.
Τηλε
µ
άχου
αποδη
µ
ία
II3. -
γ
-
Τα
εν
Πύλω
III4. -
δ
-
Τα
εν
Λακεδαί
µ
ονι
IV 5. -
ε
-
Οδυσσέως
σχεδία
V 6. -
ζ
- O
δυσσέως
άφιξις
εις
Φαίακας
VI7. -
η
- O
δυσσέως
είσοδος
προς
A
λκίνοον
VII8. -
θ
- O
δυσσέως
σύστασις
προς
Φαίακας
VIII9. -
ι
-
Αλκίνου
απόλογοι
.
Κυκλώπεια
IX 10. -
κ
-
Τα
περί
Αιόλου
και
Λαιστρυγόνων
και
Κίρκης
X 11. -
λ
-
Νέκυια
XI12. - µ -
Σειρήνες
,
Σκύλλα
,
Χάρυβδις
,
βόες
Ηλίου
XII13. -
ν
- O
δυσσέως
απόπλους
παρά
Φαιάκων
και
άφιξις
εις
Ιθάκην
XIII14. -
ξ
- O
δυσσέως
προς
Εύ
µ
αιον
ο
µ
ιλία
XIV 15. -
ο
-
Τηλε
µ
άχου
προς
Εύ
µ
αιον
άφιξις
XV 16. -
π
-
Τηλε
µ
άχου
αναγνωρισ
µ
ός
Οδυσσέως
XVI17. -
ρ
-
Τηλε
µ
άχου
επάνοδος
εις
Ιθάκην
XVII18. -
σ
- O
δυσσέως
και
Ίρου
πυγ
µ
ή
XVIII19. -
τ
- O
δυσσέως
και
Πηνελόπης
ο
µ
ιλία
.
Τα
νίπτρα
XIX 20. -
υ
-
Τα
προ
της
µ
νηστηροφονίας
XX 21. -
φ
-
Τόξου
θέσις
XXI22. -
χ
-
Μνηστηροφονία
XXII23. -
ψ
- O
δυσσέως
υπό
Πηνελόπης
αναγνωρισ
µ
ός
XXIII24. -
ω
-
Σπονδαί
XXIV
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Ιωάννη
Θ
.
Κακριδή
Την
ώρα
που
παρουσιάζω
τη
µ
ετάφραση
της
Οδύσσειας
µ
ια
µ
εγάλη
ευθύνη
νιώθω
να
φεύγει
από
πάνω
µ
ου
,
την
ίδια
στιγ
µ
ή
ό
µ
ως
µ
ια
καινούργια
,
το
ίδιο
βαριά
,
να
µ
ε
κυκλώνει
.
Ο
Νίκος
Καζαντζάκης
τελείωσε
την
πρώτη
γραφή
της
µ
ετάφρασης
της
Ιλιάδας
στις
27
του
Οχτώβρη
του
1942.
Από
την
άλλη
κιόλας
µ
έρα
καταπιάστηκε
να
µ
εταφράζει
την
Οδύσσεια
.
Σε
δυο
µ
έσα
µ
ήνες
είχε
έτοι
µ
ες
και
τις
εικοσιτέσσερεις
ραψωδίες
σε
πρώτο
σχέδιο
!
Τώρα
ερχόταν
η
δικιά
µ
ου
η
σειρά
να
επεξεργαστώ
το
κεί
µ
ενο
του
συνεργάτη
µ
ου
και
να
ετοι
µ
άσω
τη
δεύτερη
γραφή
'
την
τρίτη
θα
την
έκανε
πάλι
ο
Καζαντζάκης
.
Τη
µ
έθοδο
της
διαδοχικής
χωριστής
επεξεργασίας
την
είχα
µ
ε
εφαρ
µ
όσει
και
στην
Ιλιάδα
.
Αρχικά
την
είχε
επιβάλει
η
απόσταση
που
χώριζε
τους
δυο
συνεργάτες
—
ο
ένας
στη
Γαλλία
,
ο
άλλος
στην
Ελλάδα
,
γρήγορα
ό
µ
ως
ο
τρόπος
αυτός
της
δουλειάς
αποδείχτηκε
πολύ
αποδοτικός
.
Μόνο
στο
τέλος
σχεδιάζα
µ
ε
να
συζητήσου
µ
ε
µ
αζί
όσα
προβλή
µ
ατα
θα
είχαν
µ
είνει
στο
µ
εταξύ
άλυτα
.
Το
ίδιο
είχα
µ
ε
κάνει
και
στην
πρώτη
µ
ας
συνεργασία
.
Η
Οδύσσεια
χρειάστηκε
ωστόσο
να
περι
µ
ένει
χρόνια
πολλά
,
ως
που
να
έρθει
η
σειρά
της
'
γιατί
η
Ιλιάδα
µ
ας
εκδόθηκε
µ
όλις
το
Σεπτέ
µ
βρη
του
1955,
ύστερα
από
δεκατεσσάρων
χρόνων
δούλε
µ
α
και
ξαναδούλε
µ
α
.
Α
µ
έσως
έπειτα
από
την
έκδοση
της
Ιλιάδας
ο
Καζαντζάκης
αρχίζει
να
φανερώνει
έντονα
την
ανησυχία
του
, µ
ήπως
δεν
προφτάσου
µ
ε
να
τελειώσου
µ
ε
την
Οδύσσεια
.
Η
υγεία
του
έχει
κλονιστεί
και
το
ξέρει
.
Όσο
κι
αν
η
περηφάνεια
του
κρητικού
τον
ε
µ
ποδίζει
να
µ
ιλήσει
καθαρά
για
θάνατο
,
την
αγωνία
του
µ
ήπως
«µ
πού
µ
ε
στον
Παράδεισο
µ
ε
το
ένα
µ
όνο
πόδι
»
τη
φανερώνει
κάθε
γρά
µµ
α
του
της
εποχής
εκείνης
: «
Κάνε
γρήγορα
,
ζω
ακό
µ
α
, µ
α
µ
ην
το
ξεχνάς
,
δε
θα
ζω
πάντα
'
και
που
θα
βρεις
άλλον
τόσο
βολικό
συνεργάτη
και
εργάτη
;»(15-9-1956)
Μα
ο
δικός
του
ο
συνεργάτης
δεν
µ
πορεί
να
δουλέψει
όσο
γρήγορα
θέλει
ο
Καζαντζάκης
'
γιατί
δεν
είναι
σαν
εκείνον
ελεύθερος
να
διαθέσει
τις
ώρες
του
,
όπως
του
αρέσει
.
Έχει
πάντα
έγνοιες
πολλές
:
πανεπιστη
µ
ιακή
διδασκαλία
,
συνεδρίες
και
εξετάσεις
ατέλειωτες
,
ταξίδια
στο
εξωτερικό
'
έχει
ακό
µ
α
να
δη
µ
οσιέψει
βιβλία
και
µ
ελέτες
,
που
χρόνια
περί
µ
εναν
να
πάρουν
την
οριστική
τους
µ
ορφή
'
ούτε
και
την
αντοχή
του
φίλου
του
έχει
.
Μόλις
στο
τέλος
του
1956
κατορθώνει
να
του
στείλει
δουλε
µ
ένες
δυο
ραψωδίες
.
Ο
Καζαντζάκης
δείχνει
ευχαριστη
µ
ένος
από
τη
δεύτερη
αυτή
γραφή
: «
τελείωσα
τα
δυο
γρά
µµ
ατα
,
ε
και
ζ
,
και
περι
µ
ένω
καινούργια
.
∆εν
έκα
µ
α
πολλές
µ
εταβολές
'
καταντάει
να
µ
η
µ'
έχεις
πια
ανάγκη
.
Ο
στίχος
σου
είναι
σωστός
και
η
γλώσσα
πλούσια
». (9-1-1957)
Ακολουθεί
το
µ
οιραίο
ταξίδι
στην
από
µ
ακρη
Ανατολή
και
ο
πικρός
θάνατος
του
Καζαντζάκη
τον
Οχτώβρη
του
1957
στη
Γερ
µ
ανία
.
Και
απο
µ
ένω
µ
ε
τη
βαριά
τύψη
πως
δεν
έκανα
τ
'
α
µ
πόρετα
µ
πορετά
να
προχωρήσω
στην
επεξεργασία
της
Οδύσσειας
µ
έσα
στα
χρόνια
που
βρισκόταν
ακό
µ
α
εκείνος
στη
ζωή
.
Και
πόση
θα
ήταν
αλήθεια
η
χαρά
του
να
ξεφυλλίσει
και
την
Οδύσσεια
τυπω
µ
ένη
!
Ούτε
και
που
θα
δίνα
µ
ε
τέλος
στη
συνεργασία
µ
ας
άλλωστε
:
σχεδιάζα
µ
ε
α
µ
έσως
έπειτα
να
καταπιαστού
µ
ε
µ
ε
τον
Πίνδαρο
,µ
πορεί
και
µ
ε
το
Θουκυδίδη
. . .
Από
τη
µ
έρα
που
µ
ας
έλειψε
ο
Καζαντζάκης
ως
σή
µ
ερα
µ
ια
στάθηκε
η
µ
εγάλη
µ
ου
έγνοια
:
να
τελειώσω
τη
µ
ετάφραση
, µ
ονάχος
µ
ου
πια
.
Έτσι
θα
ξαλάφρωνα
από
το
βάρος
της
ευθύνης
να
αφήσω
ανεκπλήρωτο
το
όνειρο
του
συντρόφου
µ
ου
,
να
µ
εταφράσου
µ
ε
ολόκληρο
τον
Ό
µ
ηρο
.
Από
εδώ
ό
µ
ως
ξεκινάει
η
καινούργια
µ
ου
ευθύνη
: µ
ια
και
έλειψε
η
πολύτι
µ
η
συ
µ
βολή
του
Καζαντζάκη
,
από
που
πήρα
το
κουράγιο
να
τον
παρουσίασω
συνεργάτη
µ
ου
;
Είχα
το
δικαίω
µ
α
να
βάλω
το
µ
εγάλο
του
όνο
µ
α
δίπλα
στο
δικό
µ
ου
;
Στα
οχτώ
χρόνια
που
πέρασαν
δούλεψα
τη
µ
ετάφραση
της
Οδύσσειας
στίχο
µ
ε
στίχο
πέντε
φορές
.
Από
το
πρώτο
πρόχειρο
σχέδιο
που
µ
ου
είχε
εκείνος
στείλει
στα
1942
πολύ
λίγοι
στίχοι
από
µ
ειναν
αναλλοίωτοι
στην
οριστική
διατύπωση
του
κει
µ
ένου
.
Από
το
δρό
µ
ο
ό
µ
ως
που
είχα
µ
ε
µ
αζί
ανοίξει
στη
µ
ετάφραση
της
Ιλιάδας
δε
νο
µ
ίζω
πως
ξεστράτισα
,
γιατί
πιστεύω
πως
είναι
ο
µ
όνος
σωστός
.*)
∆εν
υπάρχει
α
µ
φιβολία
:
αν
ο
Καζαντζάκης
ζούσε
και
φτάνα
µ
ε
µ
αζί
στο
τέρ
µ
α
,
η
µ
ετάφραση
θα
είχε
άλλη
, µ
πορεί
και
δέκα
φορές
καλύτερη
µ
ορφή
.
Ποιος
να
παραβγεί
µ
αζί
του
στη
γνώση
της
νεοελληνικής
,
στη
γλωσσοπλαστική
δύνα
µ
η
,
στην
ποιητική
ευαισθησία
;
Καθώς
ό
µ
ως
βρισκό
µ
αστε
στη
δούλεψη
του
Ο
µ
ήρου
τόσα
χρόνια
µ
αζί
,
τώρα
που
βρέθηκα
µ
ονάχος
ζε
µ
ένος
στο
χρέος
,
έχω
τον
εγωισ
µ
ό
να
πιστεύω
πως
δεν
πρόδωκα
τον
κοινό
µ
ας
αγώνα
—
ούτε
τον
Ό
µ
ηρο
µ
ας
.
∆ιαφορετικός
είναι
ο
αγέρας
της
Οδύσσειας
γι
'
αυτόν
που
έρχεται
από
την
Ιλιάδα
.
Στην
Οδύσσεια
τον
τρωικό
πόλε
µ
ο
οι
ήρωες
δεν
τον
ζουν
σαν
καθη
µ
ερινή
οδυνηρή
πραγ
µ
ατικότητα
,
τον
ζουν
σα
θύ
µ
ηση
µ
όνο
.
∆ε
βρισκό
µ
αστε
πια
στης
Τροίας
το
κάστρο
και
τον
κά
µ
πο
-
εδώ
η
σκηνή
όλο
και
αλλάζει
:
τα
ταξίδια
του
Τηλέ
µ
αχου
και
οι
παραδαρ
µ
οί
του
Οδυσσέα
µ
ας
οδηγούν
σε
πλήθος
θάλασσες
και
χώρες
,
άλλες
πραγ
µ
ατικές
,
άλλες
µ
υθικές
.
Και
στην
Οδύσσεια
παρα
µ
ονεύουν
τον
ήρωα
ο
κίντυνος
και
ο
θάνατος
'
τι
κοινό
ό
µ
ως
έχει
ο
άθλιος
χα
µ
ός
των
συντρόφων
του
Οδυσσέα
από
τον
Πολύφη
µ
ο
ή
από
τη
Σκύλλα
µ
ε
τον
τι
µ
η
µ
ένο
σκοτω
µ
ό
ενός
ήρωα
από
το
κοντάρι
του
αντί
µ
αχου
στον
τρωικό
κά
µ
πο
;
Και
οι
ειρηνικές
σκηνές
της
Οδύσσειας
δε
θυ
µ
ίζουν
καθόλου
τις
αντίστοιχες
της
Ιλιάδας
:
δεν
έχει
κανείς
παρά
να
παραβάλει
τη
συνάντηση
του
Έκτορα
και
της
Αντρο
µ
άχης
µ
ε
τη
συνάντηση
του
Οδυσσέα
και
της
Πηνελόπης
.
Ακό
µ
α
το
παρα
µ
ύθι
,
που
του
είχαν
λίγο
πολύ
κλειστεί
οι
πόρτες
στην
Ίλιάδα
,
εδώ
δεν
αφήνει
ευκαιρία
να
µ
ην
ξεπροβάλει
:
στο
µ
ονό
µ
ατο
ανθρωποφάγο
τέρας
,
στον
«
Κανέναν
»
του
Οδυσσέα
,
στα
θα
µ
ατουργά
βοτάνια
της
Πολυδά
µ
νας
και
του
Ερ
µ
ή
,
στις
µ
αγικές
τέχνες
της
Κίρκης
,
στο
ταξίδι
του
Κάτω
Κόσ
µ
ου
.
Αυτόν
τον
διαφορετικόν
αγέρα
δεν
είναι
µ
όνο
το
περιεχό
µ
ενο
,
είναι
και
η
µ
ορφή
που
τον
δη
µ
ιουργεί
ως
ένα
βαθ
µ
ό
.
Βέβαια
,
και
η
γλώσσα
και
το
µ
έτρο
κρατιούνται
στην
Οδύσσεια
ίδια
µ
ε
της
Ιλιάδας
,
και
ό
µ
ως
κάτι
έχει
και
εδώ
Add a Comment