Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more ➡
Download
Standard view
Full view
of .
Add note
Save to My Library
Sync to mobile
Look up keyword
Like this
2Activity
×
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Erdem TOKUŞ, İLETİŞİM TİPLERİ

Erdem TOKUŞ, İLETİŞİM TİPLERİ

Ratings: (0)|Views: 876|Likes:
Erdem TOKUŞ, İLETİŞİM TİPLERİ, TKS AKADEMİ KARİYER OKULU
Erdem TOKUŞ, İLETİŞİM TİPLERİ, TKS AKADEMİ KARİYER OKULU

More info:

Published by: Mehmet Erdem Tokuş™ on Jul 15, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See More
See less

11/10/2012

pdf

text

original

 
İŞİ
L
İ
K VE
İ
LET
İŞİ
M T
İ
PLER 
İ
Çetin Murat Hazar 
*
ÖZET 
 Bu çal 
ı
 ş
mada ki
 ş
ilik, fiziksel, toplumsal ve ruhsal özelliklerine göre ele al 
ı
nmakta ve ki
 ş
ilik ileileti
 ş
im tipleri aras
ı
nda ili
 ş
kiler kurulmaktad 
ı
r. Kal 
ı
ı
mla çevresel faktörlerin bir sonucu olarak beliren ki
 ş
ilik bireye özgü duygu, dü
 ş
ünce vedavran
ı
 ş
lar 
ı
n örgütlenip bütünle
 ş
mesi olarak görülmektedir. Ki
 ş
ili
 ğ 
in fiziksel özellere göre belir-lendi
 ğ 
i,
ı
 sal 
ı
k, uzunluk, zay
ı
 fl 
ı
k,
 ş
i
 ş
manl 
ı
k, güzellik, çirkinlik, saç, göz, ten rengi, mimik ve jest  gibi beden özelliklerine göre ki
 ş
ili
 ğ 
in ortaya ç
ı
kt 
ı
 ğ 
ı
konusu Hipokrat’tan beri tart 
ı
 ş
ı
lmaktad 
ı
r. Ancak günümüzde toplumsal ve ruhsal özelliklere göre ki
 ş
ilik tiplemeleri olu
 ş
turulmaktad 
ı
r. Bun-lar aras
ı
nda, Freud’un psikoanalitik yakla
 ş
ı
m
ı
 , Jung, Adler, Horney ve Erikson’un neo-analitik  yakla
 ş
ı
m
ı
 , Pavlov, Galton, Tyron ve Gottesman’ 
ı
n biyolojik yakla
 ş
ı
m
ı
 , Pavlov, Miller ve Donald’ 
ı
n davran
ı
 ş
ç
ı
yakla
 ş
ı
m
ı
 , Kelly, Rotter ve Bandura’n
ı
n bili
 ş
 sel yakla
 ş
ı
m
ı
 , Allport, Murrayve McDougall’ 
ı
n özellikçi yakla
 ş
ı
m
ı
 , Fromm ve Rogers’ 
ı
n hümanist yakla
 ş
ı
m
ı
ile Murray veSullivan’ 
ı
n etkile
 ş
imci yakla
 ş
ı
m
ı
ön plana ç
ı
kmaktad 
ı
r. Biyolojik ve özellik yakla
 ş
ı
mlar 
ı
içinde yer alan Eysenck’in oturmu
 ş
-içedönük, oturmu
 ş
-
ı
 ş
adönük, uçar 
ı
-içedönük, uçar 
ı
-d 
ı
 ş
adönük tiplemeleri çerçevesinde, kendi kendine ileti
 ş
im, ki
 ş
i-ler aras
ı
ileti
 ş
im ve kitle ileti
 ş
imi gibi ileti
 ş
im tiplerinin farkl 
ı
tercih ve kullan
ı
mlar 
ı
ortaya ç
ı
k-maktad 
ı
.
 Anahtar sözcükler 
 
: Ki
 ş
ilik, ileti
 ş
im, ileti
 ş
im tipleri
PERSONALITY AND TYPE OF COMMUNICATION
 ABSTRACT 
 In this study, the personality is dealed with physical, social and psychological characteristics and is made connections with communication types.Comprised as a result of genetic and environmental factors personality is defined as integrity of  senses, considerations and behaviors, which are special to individual. It has been discussed whether personality depends on physical traits such as weight, height, beauty, ugliness, color of hair, eye, skin, mimics and gestures since Hypocrites. However, personality types have been con- stituted recently according to social and psychological traits. Among these, psychoanalytic ap- proach of Freud, neo-analytic approach of Horney and Erikson, biological approach of Pavlov,Galton, Tyron and Gottesman, behavioral approach of Pavlov, Miller and Donald, cognitive ap- proach of Kelly, Rotter and Bandura, traits approach of Allport, Murray and McDougall, hu-manistic approach of Fromm and Rogers and interaction approach of Murray and Sullivan havecome forth.Within the framework of stable-introverted, stable-extraverted, unstable-introverted, unstable-extraverted types of Eysenck which are among biologic and traits approaches, different prefer-ences and usages of communication types such as intrapersonal communication, inter personal communication, mass communication appear. Keywords: Personality, communications, type of communication.
 
*
Dr., Gazi Üniversitesi
İ
leti
ş
im Fakültesi
G
İ
İŞ
Ki
ş
ilik, kal
ı
t
ı
mla d
ı
ş
faktörlerin bir sonucuolarak görülmektedir. Ki
ş
ili
ğ
i, bireyin iç ve d
ı
ş
çevresiyle kurdu
ğ
u, di
ğ
er bireylerden ay
ı
rtedici, tutarl
ı
ve yap
ı
la
ş
m
ı
ş
bir ili
ş
ki biçimiolarak tan
ı
mlamak (Cücelo
ğ
lu 1993:404) ola-nakl
ı
d
ı
r. Kültürel olaylar 
ı
n benzerlik ve ayr 
ı
-l
ı
klar 
ı
n
ı
toplumdaki ki
ş
ilik tipinin olu
ş
mas
ı
ndaana etken olarak görenlere göre ise, ki
ş
ilik, bireye özgü duygu, dü
ş
ünce ve davran
ı
ş
lar 
ı
nörgütlenip
 
 bütünle
ş
mesidir 
 
(Güvenç 1984:347)Carrel ise, daha pragmatik bir tan
ı
m yaparak,ki
ş
ili
ğ
i insan
ı
n ta kendisi olarak 
 
ele al
ı
r. Her 
 
Selçuk 
İ
leti
ş
im 4, 2, 2006126 birimize küçüklü
ğ
ümüzü, aleladeli
ğ
imizi, gü-cümüzü veren odur. (Carrel 1973:154)Psikolojide uzun süre,Ki
ş
ilik özellikleri Davran
ı
ş
(varsay
ı
lan) (gözlenen)modeli hakimiyetini sürdürmü
ş
tür. Ancak,1960’larda, Mischel, Marlowe ve Gergen’inki
ş
ilik ve ahlaki özellikler aras
ı
ndaki tutarl
ı
l
ı
-
ğ
ı
n beklenenden dü
ş
ük boyutlarda oldu
ğ
unu vede
ğ
i
ş
kenli
ğ
in yüksek tezahür etti
ğ
ini buldukla-
ı
nda,Ki
ş
ilik özellikleri(varsay
ı
lan)Davran
ı
ş
(Gözlenen)Ortamsal etkiler (etkile
ş
im)modeline geçilmi
ş
tir. Dolay
ı
s
ı
yla ki
ş
ilik özel-liklerinin tek tek de
ğ
il de birbirleriyle etkile
ş
imhalinde bir bütün olarak davran
ı
ş
ı
etkiledi
ğ
iileri sürülmektedir. (Ka
ğ
ı
ı
 ba
ş
ı
1977:78)
F
İ
Z
İ
KSEL VE TOPLUMSAL-RUHSALÖZELL
İ
KLERE GÖRE K 
İŞİ
L
İ
19. yüzy
ı
l
ı
n sonlar 
ı
nda, ki
ş
ilik özelliklerininirade d
ı
ş
ı
ı
ğ
a vurulmas
ı
, bedensel özellikleredayal
ı
olarak, “kafan
ı
n fiziksel biçiminden yolaç
ı
ı
larak karakterin okunmas
ı
” anlam
ı
na gelenFrenoloji ve yine fiziksel özelliklere göre gele-ce
ğ
in suçlular 
ı
n
ı
n ortaya ç
ı
kar 
ı
lmas
ı
ndaBertillon ölçümlerine gerek duyulmu
ş
tur (Sennett 1996:41-42).Ayn
ı
dönemlerde ki
ş
ili
ğ
i çevre etkilerinden ba
ğ
ı
ms
ı
z olarak bireyin kendi benli
ğ
inin belir-ledi
ğ
i görü
ş
ü de (Freudcu yakla
ş
ı
m) etkinlik kazanm
ı
ş
t
ı
r. Çevresel etkileri ba
ş
at ö
ğ
e olarak ele alan görü
ş
ler ise ruhsal ve toplumsal yap
ı
yagöre ki
ş
ili
ğ
in ortaya ç
ı
kt
ı
ğ
ı
n
ı
ileri sürmü
ş
tür.
1.
 
Fiziki Özelliklere Göre Ki
ş
ilik 
Carrel, eski hekimlerin pek hakl
ı
olarak te
ş
hisve tahminlerinde fiziksel yap
ı
ya önem verdik-lerini, görmesini bilen biri için her insan
ı
nyüzünden onun beden ve ruh tarifinin okunaca-
ğ
ı
n
ı
(Carrel 1973:84) belirtmektedir.
ı
sal
ı
k, uzunluk, zay
ı
fl
ı
k,
ş
i
ş
manl
ı
k, güzellik,çirkinlik, saç, göz, ten rengi, yürüyü
ş
, oturu
ş
,mimik, jest gibi bedensel özelliklere göre çev-renin gösterdi
ğ
i ilgi, tepki, ili
ş
ki kurma iste
ğ
ifarkl
ı
l
ı
klar göstermektedir.
İ
nsanlar 
ı
n bu tep-kilere verdikleri cevaplar uzun süreli ve benzer nitelikli olursa, de
ğ
i
ş
ik ki
ş
ilik yap
ı
lar 
ı
n
ı
n o-lu
ş
mas
ı
gündeme gelmektedir (Köknel 1986:82-83). Dolay
ı
s
ı
yla
ş
öyle veya böyle fizikselözellikler ki
ş
ilik özelliklerini etkilemektedir.Buna iyi bir örnek olarak Doberman köpeklerigösterilebilir. Dobermanlar kendileriyle ayn
ı
s
ı
n
ı
fa girdikleri kurt köpekleriyle ayn
ı
davran
ı
ş
kal
ı
 plar 
ı
na sahip bulunmaktad
ı
rlar. Ancak görünü
ş
lerinden dolay
ı
, bu köpeklerle sahiple-rinin d
ı
ş
ı
nda yak 
ı
n ili
ş
ki içine girilmemekte,sevgi gösterilmemekte, onlardan genelliklekorkulmaktad
ı
r. Böylece Dobermanlar, Kurtköpeklerinde olmayacak derecede bir sald
ı
r-ganl
ı
k göstermektedirler.Modern t
ı
 bb
ı
n babas
ı
olarak kabul edilenHipokrat’
ı
n ki
ş
ilik kavram
ı
, onun ö
ğ
rencisiolan Empedokles’in ortaya koydu
ğ
u 4 element(hava, su, ate
ş
ve toprak) teorisine uygun ola-rak 4 temel mizaca bölünmektedir (Hall ve ark.1985:379). Bu bölümleme, insan vücudundakikan, balgam, sar 
ı
ve siyah safra olmak üzere 4s
ı
v
ı
ya (ki bunlar kalp, beyin, karaci
ğ
er ve dala-
ğ
a kar 
ş
ı
l
ı
k gelmektedir) dayanmaktad
ı
r. Tipleriöfkeli, s
ı
cak kanl
ı
, hüzünlü ve so
ğ
ukkanl
ı
ola-rak bölümleyen Hipokrat, s
ı
cakkanl
ı
ve öfkeliki
ş
ili
ğ
in, kolayca heyecanlanan, ilgileri çabuk de
ğ
i
ş
ebilenlerden kurulu oldu
ğ
unu ileri sür-mektedir. Öfkeli tipin ilgisi zay
ı
f, ikincinin iseh
ı
zl
ı
d
ı
r. Buna kar 
ş
ı
l
ı
k so
ğ
ukkanl
ı
ve hüzünlümizaçlar ilgilerinin sürekli olmas
ı
ama yava
ş
yava
ş
uyar 
ı
lmas
ı
ile ortaya ç
ı
kmaktad
ı
r. So-
ğ
ukkanl
ı
olanlar 
ı
n ilgileri zay
ı
f, hüzünlülerinkiise
ş
iddetlidir (Öfkeli= ate
ş
= sar 
ı
safra= s
ı
cak ve kuru, h
ı
zl
ı
ve kuvvetli. S
ı
cakkanl
ı
= hava=kan= s
ı
cak ve nemli, h
ı
zl
ı
ve zay
ı
f. So
ğ
ukkan-l
ı
= su= balgam= so
ğ
uk ve nemli, yava
ş
vezay
ı
f. Hüzünlü= toprak= kara safra so
ğ
uk vekuru, a
ğ
ı
r ve kuvvetli.) (Fromm 1995:71)Ayn
ı
 
ş
ekilde Galen de, Hipokrat
ı
n vücut s
ı
v
ı
la-
ı
na dayanan dörtlü s
ı
n
ı
fland
ı
rmas
ı
n
ı
kabuleder. Öncelikle, kan bollu
ğ
u nedeniyle ne
ş
elive canl
ı
olan sagvinik tipe referans yapar.
 
Ki
ş
ilik ve
İ
leti
ş
im Tipleri (125-140)127Sonra a
ş
ı
ı
balgamdan etkilenen ve sakin, ra-hat, iyimser olan flegmatik tip, fazla safra s
ı
-v
ı
lar 
ı
ndan etkilenen ve hüzünlü olan melanko-lik tip gelir. En sonra ise, enerjik kolerik tipgelmektedir.
Tablo 1. Dü
ş
ünürlere Göre Beden Yap
ı
lar
ı
ve Ki
ş
ilik TipleriARA
Ş
TIRMACIÖNE
İ
LENT
İ
P 1ÖNER 
İ
LENT
İ
P 2ÖNER 
İ
LENT
İ
P 3ÖNER 
İ
LENT
İ
P 4H
İ
POKRAT
ÖfkeliMelankolikS
ı
cakkanl
ı
So
ğ
ukkanl
ı
GALEN
KolerikMelankolikFlegmatikSagvini
ROSTAN VEARKADA
Ş
LARI
DijestifRespiratuaSerebralMüsküler 
V
İ
OLA
Mikro-SplanknikMakro-Splanknik 
S
İ
GAUD VE AUL
İ
FFE
DijestifRespiratuarMüskülerSerebral
DAVENPORT
SlenderMediumFleshy
GALANT
StenosomMesosomMegalosom
D
İ
TULLIO
BrevilignesLongilignes
KRETSCHMER 
PiknikAstenikAtletikDisplasti
SHELDON
Viserotonik/Ekdomorf Serebrotonik/Ektomorf Somatotonik/Mezomorf 18. yüzy
ı
la kadar varl
ı
ğ
ı
n
ı
sürdüren Hipokratve Galen’in tiple
ş
tirmeleri, her ne kadar günü-müzde çok ciddiye al
ı
nmasa da, önerdikleritiplerin kelime anlamlar 
ı
na bak 
ı
ld
ı
ğ
ı
nda(Sanguinicus = mutlu, iyimser, kan renginde,Phlegm = so
ğ
uk kanl
ı
l
ı
k, balgam) uzun y
ı
llar ne kadar etkili oldu
ğ
unu göstermektedir.Ortaça
ğ
da, insan fizyonomi okulunu kuranGiambattista della Porta, insan davran
ı
ş
lar 
ı
ileyüz özellikleri aras
ı
ndaki ili
ş
kileri incelemi
ş
tir.Bir suçlu tipolojisi de ç
ı
karan Porta’ya göre,h
ı
rs
ı
z, geni
ş
dudakl
ı
ve sert bak 
ı
ş
l
ı
d
ı
r. (Timur Demirta
ş
, www.kriminoloji.com)19. yüzy
ı
l
ı
n ba
ş
lar 
ı
nda, Gall ve Spurzheim’
ı
nfrenolojiyi geli
ş
tirmeleriyle birlikte, ki
ş
ilikleilgili çe
ş
itli özellik ve fonksiyonlar 
ı
n beyinde belirli merkezler kanal
ı
yla geli
ş
ti
ğ
i ileri sürül-
ş
tür. Ya
ş
am
ı
n
ı
n 20 y
ı
l
ı
n
ı
ak 
ı
l hastalar 
ı
vemahkumlar aras
ı
nda, onlar 
ı
n kafataslar 
ı
n
ı
n
ş
eklini çizerek geçiren Gall, a) beyin dü
ş
ünce-nin merkezidir, b) beynin farkl
ı
bölgeleri, de
ğ
i-
ş
ik davran
ı
ş
lar 
ı
yönlendirir, c) beynin dahaönemli k 
ı
s
ı
mlar 
ı
nisbi olarak daha küçüktür, d)kafatas
ı
beyin korteksini kaplar ve kafatas
ı
ndae
ş
anlaml
ı
ç
ı
ı
nt
ı
lar olur yarg
ı
lar 
ı
na varm
ı
ş
t
ı
r.Gall, beyindeki merkezlerin kafatas
ı
na etkiyap
ı
 p orada bir tak 
ı
m ç
ı
ı
nt
ı
ve girintilere yolaçaca
ğ
ı
n
ı
, kafatas
ı
ndaki ç
ı
ı
nt
ı
, düzlük veyagirintinin incelenmesiyle ki
ş
ilik özelliklerinin bulunabilece
ğ
ini iddia ederek, kafatas
ı
n
ı
n arka
ı
sm
ı
nda belirli bir ç
ı
ı
nt
ı
s
ı
olanlar 
ı
n maddizevklere dü
ş
kün, al
ı
nlar 
ı
n
ı
n yukar 
ı
ı
sm
ı
ç
ı
-
ı
nt
ı
l
ı
olanlar 
ı
n ise mal ve mülkiyet arzular 
ı
n
ı
nkuvvetli oldu
ğ
unu vurgulamaktad
ı
r (Timur Demirta
ş
, www.kriminoloji.com).Yine 19. yüzy
ı
l
ı
n ba
ş
lar 
ı
nda Rostan’
ı
n da için-de bulundu
ğ
u birkaç Frans
ı
z yazar ki
ş
ilik tipolojisini Dijestif, Respiratuar Serebral veMüsküler almak üzere üçe ay
ı
ı
rlar.
İ
talyan hukukçu Lombroso ise, ki
ş
ilerin beden-sel yap
ı
lar 
ı
na göre suça ne derecede e
ğ
imliolduklar 
ı
n
ı
ve kal
ı
t
ı
msal olarak bu e
ğ
iliminaileden çocu
ğ
a geçti
ğ
ini iddia etmektedir. As-kerlik yapt
ı
ğ
ı
s
ı
radaki gözlemlerinden yolaç
ı
karak, devaml
ı
suç i
ş
leyen ki
ş
ilerin bedenyap
ı
lar 
ı
n
ı
n normal insanlardan farkl
ı
oldu
ğ
unuileri sürmü
ş
tür. Ona göre, tepesi yass
ı
küçük kafal
ı
, elmac
ı
k kemikleri ç
ı
ı
k ve goril tipielleri olanlar (ki günümüzdeki çizgi filmlerdede suçlu ve kötü adam tipi böyle canland
ı
ı
l
ı
r)suç i
ş
lemeye do
ğ
u
ş
tan yatk 
ı
nd
ı
rlar (Ankay1992:28).Ferri’nin do
ğ
u
ş
tan suçlu teorisi olarak isimlen-dirdi
ğ
i
ş
ünceye göre, suçlular suçlu olma-yanlardan kafatas
ı
n
ı
n küçüklü
ğ
ü, kollar 
ı
n u-zunlu
ğ
u, a
ğ
ı
lara kar 
ş
ı
duyars
ı
zl
ı
k ve solakl
ı
gibi farkl
ı
birtak 
ı
m belirtiler ta
ş
ı
maktad
ı
r. Ka-tiller: kafataslar 
ı
dar, elmac
ı
k kemikler d
ı
ş
ar 
ı
ç
ı
ı
kt
ı
r,
ı
rza geçenler: gözleri e
ğ
ri ve birbirleri-ne yak 
ı
n, çeneleri uzundur, h
ı
rs
ı
zlar: gözleri

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->