Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.
See Premium Plans
 
เล่าเรื อง: 'สื อใหม่' เปิดพื ้นที การเมืองและขอเสนอตองหาม 'นครปาตานี'
1
 ฐิตินบ โกมลนิมิ ศูนย์เฝ้าระวัสถานการณ์ภาคใต ชุมชนเสมือนจริง (virtual community) กลายเป็นพื นที ่ความสัมพันธ์ของผู  คนรูปแบบหนึ ่ง ทำใหเกิดการ เปลี ่ยนแปลงอัตลักษณ์และสรางพื นที ่สาธารณะ เป็นทั งพื นที ่ ไกลเกลี ่ยความขัดแยง หรืออีกทางหนึ ่งอาจเป็นพื นที ่สราง ความขัดแยงได(แพร ศิริศักดิ ดำเกิง, 2551) และหากจะใชพื นที ่ชุมชนเสมือนจริงเป็นสวนหนึ ่ง เป็นขอตอ หรือพื นที ่ เชื ่อมโดยซอนทับขนานไปกับ "ชุมชนจริง" ในพื นที ่จังหวัดชายแดนใต ใหเป็น "พื นที ่ทางการเมือง" หรืออีกพื นที ่ สาธารณะในการเผยขอเสนอบางประการใหนำไปสู การสานเสวนาระหวางคู ขัดแยงหลักไดหรือไมกเป็นเรื ่องทาทาย และนาสนใจมิ ใชนอย
สื อใหม่กับความรุนแรงชายแดนใต
กอนเกิดเหตุความรุนแรงชายแดนใตป2547 (อิ ่มจิต เลิศพงศ์สมบัติ,2544) เคยสำรวจทัศนคติตอเทคโนโลยี การสื ่อสารอินเตอร์เนตใน 3 จังหวัดชายแดนใต: ปตตานียะลา นราธิวาส พบวา กลุ มผู  นำทางความคิดสวนใหญ  (ไดแกผู  นำชุมชน ผู  นำศาสนา และกลุ มสตรี) ไมรู  จักและไมเคยใชสื ่ออินเตอร์เนต ทราบแตเพียงวาเป็น "สื ่อไมดี" ชักนำ อันตรายมาสู เยาวชน ทั งเรื ่องการคุกคามทางเพศ เป็นแหลงรวมสื ่อลามกอนาจารที ่ขัดตอหลักศาสนา และการติด เกมส์ออนไลน์ทำใหเสียการเวลาเรียน ซึ ่งแตกตางอยางมากจากกล ุมเยาวชนที ่มีประสบการณ์การใชมากอน คิดวา อินเตอร์เนตเป็นสิ ่งจำเป็นใชสืบคนขอมูลเพื ่อการเรียนรู  และทำกิจกรรมชุมชน เป็นสื ่อประชาสัมพันธ์ ในพื นที ่รวมทั ง เป็นแหลงติดตอสื ่อสารระหวางชุมชนกับผู  บริหารชุมชน หนวยงานรั ฐได หลัง4 มกราคม 2547 ที ่นับเป็นจุดเริ ่มตนมิติ ใหมของความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใตเหตุการณ์  “ความไมสงบ”เกิดขึ นอยางตอเนื ่องทั งการ ซุ มยิง โจมตีระเบิด และการรบกวนโดยวิธีตางๆ สรางการสูญเสียชีวิต นองเลือด และบาดเจบจำนวนมาก ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใตรายงานสถานการณ์7 ป(ระหวางมกราคม 2547-2554) มีเหตุการณ์รุนแรง 10,585 เหตุการณ์มีผู  เสียชีวิตรวม 4,572 ราย บาดเจบรวม 7,404 ราย รวมทั งนำ  ไปสู การไม ไววางใจระหวางคนในชุมชนเดียวกัน สรางรอยแผลบาดลึกเกินกวาจะเยียวยาระหวางคนไทยพุทธและ มลายูมุสลิมในพื นที ่ ขนานไปกับพื นที ่ความรุนแรงดังกลาว พื นที ่สื ่อกเป็นพื นที ่สงครามขาวสารจากทุกฝายอีกระนาบหนึ ่ง กลาว เฉพาะในโลกอินเตอร์เนต (เอกรินทร์ตวนศิริ, 2552) ระบุวา ใน Youtube มีการปลอยคลิปเหตุการณ์รุนแรงภาพการ ตัดหัว ภาพชาวบานที ่ถูกกระทำในเหตุการณ์ตากใบ กรือเซะ ที ่นาสนใจบางคลิปจงใจดัดแปลงภาพ เสียง หรือการ บรรยายตางๆ เพื ่อใหตรงเป้าประสงค์ที ่จะนำเสนอ เชน การบรรยายประวัติศาสตร์ปาตานีที ่ดูและฟงเป็นภาษาอังกฤษ มลายูและไทยไดหรือที ่ทันสมัยกวานั นไดมีการสรางแอนนิเมชั ่นเป็นรูปทานฮัจญีสุหรง บางคลิปเป็นรูปคลายโต๊ะครู กลาวถึงประวัติศาสตร์ปาตานีหรือ "การตอสู  เพื ่อปาตานี" แนนอนวา เรื ่องราวเหลานี เราจะไมเหนปรากฎในพื นที ่ ทางการเมืองในชีวิตประจำวันของคนมลายูมุสลิมในพื นที ่ดานฝายรั ฐ และทหารเองกเปดเวบไซต์จำนวนไมนอยเพื ่อ อธิบาย โตแยง ตอบโตและทำประชาสัมพันธ์เชิงจิตวิทยาไปพรอมกันอีกทางหนึ ่งดวย  ในแงนี แลว 'สื ่อ' กยิ ่งตกเป็นจำเลยวาเป็นสวนสำคัญในการขยายความรุนแรงถูกใชเป็นเครื ่องมือสราง
1
บทความปรับปรุงหลังจากนำเสนอในเวทีวิชาการสาธารณะเพื ่อพัฒนาคำถามวิจัย "ออนไลน์ศึกษา" เมื ่อวันที ่29พฤศจิกายน 2553จัดโดย  โครงการปริญญาเอก คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ทาพระจันทร์รวมกับเครือขายพลเมืองเนต (Thai Netizen)
Online study 1/7
 
อาณาจักรแหงความกลัวจากผู  กอความรุนแรงจากทุกฝาย จนกระทั ่ง ป2548เกิดการปฏิรูปสื ่อครั งสำคัญอยางเงียบๆ และปกหมุดหมายแนวคิด "สื ่อสันติภาพ" ไวเมื ่อสมาคมนักขาวนักหนังสือพิมพ์แหงประเทศไทย รวมกับเครือขายภาค ประชาสังคมจำนวนหนึ ่ง ผลักดันจนเกิด "ศูนย์ขาวอิศรา": โต๊ะขาวภาคใตนำเสนอขาวสารเชิงลึกที ่พยายามอธิบายตน เหตุความรุนแรงและเสนอวิถีวัฒนธรรมอัตลักษณ์ของผู  คนในพื นที ่ ใหสังคมวงกวางฟงอยางเขาใจ ผาน www.isranews.orgและความนาสนใจของของปฏิรูปสื ่อครั งนี กคือการนำเวบไซต์ /new media เขามาเชื ่อมโลก มลายูมุสลิมจังหวัดชายแดนใต ใหสังคมไทยและสังคมโลกไดรับรู  ตอเนื ่องจนถึงปจจุบัน จากนั นกมีการนำไปขยายผล เพื ่อสรางสมดุลย์ขาวสารความรุนแรงในพื นที ่สื ่อประเภทตางๆ ทั งหนังสือพิมพ์วิทยุชุมชนในพื นที ่และการถูกนำไป อางอิงตอโดยสำนักขาวตางประเทศทั ่วโลก ตอมา ปลายป2549 กเกิดศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต(Deep South Watch) มหาวิทยาลัยสงขลา นครินทร์วิทยาเขตปตตานีเป็นองค์กรประสานงานเครือขายภาคประชาสังคมและวิชาการทั งในและนอกพื นที ่จังหวัด ชายแดนภาคใตภารกิจสำคัญ คือ สรางกระบวนการเรียนรู  ความขัดแยงและความรุนแรงในชายแดนภาคใต โดยใช ขอมูลและการคิดคนหาเหตุผลเพื ่ออธิบายปรากฏการณ์จากมิติตางๆ พรอมทั งทำหนาที ่เตือนภัยตอสังคม โดยมีเป้า หมายเพื ่อทำใหความขัดแยงและความรุนแรงที ่เกิดขึ นกลายเป็นพื นที ่สาธารณะในการเรียนรู  ของสังคม พรอมทั งให สื ่อมวลชน นักวิชาการ นักพัฒนาเอกชน ขาราชการ และประชาชนทั ่วไปชวยกันเฝ้ามองปญหาและเขาใจปญหาผาน กระบวนการเรียนรู  รวมกัน เดิมศูนย์เฝ้าระวังฯ ทำรายงานวิเคราะห์สถานการณ์ตามวาระและเหตุการณ์สำคัญ เนนขับเคลื ่อนสังคมผาน สื ่อสารมวลชนทั งหนังสือพิมพ์และโทรทัศน์ซึ ่งเป็น ‘สื ่อกระแสหลัก’ หรือ ‘สื ่อแนวดิ ่ง’ จากสวนกลางเป็นหลัก ใช ประเดนเป็นตัวเปดพื นที ่ ใหเกิดบทสนทนากับสังคมวงกวางและผู  กำหนดนโยบายสาธารณะที ่เกี ่ยวของ ทวาความยืด เยื อของสถานการณ์ยิ ่งยาวนาน มีผลใหความรุนแรงในจังหวัดชายแดนใตกลายเป็น ‘เคียงขาวการเมือง’ ประหนึ ่ง 'เหตุการณ์รุนแรงปกติ' ระยะหลัง จึงตองออกแบบการสื ่อสารสาธารณะใหมโดยวิเคราะห์ประเดน กำหนดกลุ มเป้า หมาย และเลือกใชสื ่อแตละประเภทใหสอดคลองกับกลุ มเป้าหมาย คู กับการสรางกระบวนการมีสวนรวมไปในตัว รวม ทั งเปดกวางในการสรางความรู  จากการทำงานของภาคประชาสังคมและเครือขายใหหลากหลายมากขึ น กลาวอีกแง หนึ ่งกคือ เป็นการวางยุทธศาสตร์ทำงานเชิงรุกใน ‘แนวราบ’ (กับสื ่อประเภทตางๆ ในชุมชนและนิวมีเดีย) เพื ่อ ประสานกับสื ่อแนวดิ ่งในชวงจังหวะที ่เหมาะสม  โดยระยะ 4-5 ปหลังความรุนแรงรอบใหมนี นิวมีเดียเกิดขึ นในจังหวัดชายแดนใต ไมนอย อาทิสำนักขาวอา มาน, กลุ มบุหงารายา, southern peace media group ฯลฯ ที ่อาจจะกลายเป็นขบวนการเคลื ่อนไหวทางสังคมที ่นา สนใจในอนาคตไดเพราะ "เวบไซต์เปดโอกาสใหคนทำสื ่อซึ ่งอาจไมมีประสบการณ์จากที ่เราเคยคิดวาการทำงานสื ่อ เป็นเรื ่องไกลตัว สื ่อใหมทำใหคนรู  สึกใกลชิดกับมันและเริ ่มตนทำสื ่อเองไดและเชื ่อวาสามารถพัฒนาเป็นมืออาชีพใน อนาคตไดที ่สำคัญสื ่อใหมยังทำใหเราเป็นอิสระจากแรงบีบตางๆ ที ่สื ่อกระแสหลักตองเผชิญ ทำใหเราสามารถนำเสียง ที ่ ไมเคยถูกรับฟงออกไปขางนอกไดดวย" มาหามะสาบรีเจ๊ะเลาะ นักขาวพลเมือง จากกลุ มพีช มีเดีย ระบุ ไว ใน (รายงานการประชุมเครือขายสื ่อภาคประชาสังคมชายแดนใต, 2553) อยางไรกตาม คนผลิตสื ่อใหม ในพื นที ่นี มีมากกจริง แตการเขาถึงขอมูลกอยู  ในระดับต่ ำเชนกัน เพราะการเปด รับสื ่อหรือการเขาถึงขอมูลขาวสารของคนปตตานียะลา นราธิวาส และ 4อำเภอในจังหวัดสงขลา สำรวจโดยสถาน ความขัดแยงและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใตมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์วิทยาเขตปตตานีเดือน มิถุนายน2553 พบวา ประชาชนรับรู  สื ่อจากโทรทัศน์เป็นอันดับแรก รองลงมาคือวิทยุสื ่อจากมัสยิด คนในชุมชน รานน ำชา คุยกับเพื ่อน หอกระจายขาว ตามลำดับ กลาวคือ เนนเสพสื ่อในชุมชนเป็นหลัก
Online study 2/7
 
ภาพที ่1 :การรับรู  สื ่อชายของคนปตตานียะละ นราธิวาส และ 4 อำเภอในจังหวัดสงขลา
ที ่มา: สถานความขัดแยงและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใตมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์วิทยาเขตปตตานีมิถุนายน2553
ดังนั น การคาดหวังใหนิวมีเดีย "เปดพื นที ่ ใหเสียงตาง" เพื ่อเคลื ่อนสังคมชายแดนใตจนนำไปสู การเปลี ่ยนแปลง  ในระดับที ่เรียกวา "เป็นความหวัง" นั น ยังตองติดตามกันไปอีกพอสมควร เพราะ "โครงสรางสื ่อกรับอิทธิพลมาจาก  โครงสรางสังคมหลัก ดังนั นสื ่อทองถิ ่นจึงเกิดยาก เพราะทุกอยางตองมาจากสวนกลาง ถาสวนกลางไมเอาดวย สื ่อทอง ถิ ่นหรือสื ่อทางเลือกกทำอะไรไม ไดอาจมี โอกาสในการนำเสนอขาวแต ไมมีพลังพอที ่จะทำใหเกิดความเปลี ่ยนแปลง ทุก สิ ่งทุกอยางไปรวมอยู ที ่คนหรือความเป็นศูนย์กลางอยางเดียว” ปกรณ์พึ ่งเนตร บรรณาธิการโต๊ะขาวภาคใตสถาบัน ขาวอิศรา (2553)
เร มตนพูดเรื อง 'ตองหาม': นครปาตานี
ความรุนแรงที ่ชายแดนใตวางตัวเองอยู บนปญหาของความไมลงรอยระหวางอำนาจของศูนย์กลางและพื นที ่ ชายขอบ ในมุมของรั ฐประชาชาติ ไทย/สยาม นี ่คือการปกป้องอำนาจเหนือดินแดนและผู  คนอยางถึงที ่สุด มุ งมั ่นตอ ตาน “การแบงแยกดินแดน” ไมวาจะดวยวิธีการนานาประการ ในทางตรงกันขาม เครือขายของผู  กอการที ่เคลื ่อนไหว  ใตดินและใชความรุนแรงเขาตอรองมองปฏิบัติการของตนเองเป็น “การตอสู  ” ที ่ตองการปลดปลอย “ปาตานี” ออก จากการยึดครองของเจาอาณานิคม โดยมีเหตุผลในทางประวัติศาสตร์ชาติพันธุ ์และศาสนารองรับอยางหนักแนน ดวยเหตุนี พวกเขากำลัง “กู  เอกราช” หาใชเป็นการ “แบงแยกดินแดน” ไม(ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต, 2554) แงนี เอง ความระหวางบรรทัดของความรุนแรงชายแดนใต7ปที ่ผานมา บอกเราประการหนึ ่งวา รั ฐไม สามารถอยู  ไดภายใตความไมมั ่นคงของประชาชน และถึงเวลาตองคลี ่คลายมายาคติทางการเมืองการปกครองไดแลว เชน การปกครองรวมศูนย์อำนาจที ่เอยอางถึงประชาธิปไตยโดยเกี ่ยวของกับดินแดน
 
ถึงเวลา
พูดเรื องตองหาม
ที ่เคยเชื ่อ วากระทบกระเทือนตอความมั ่นคงของรั ฐ ฉันทนา บรรพศิริ โชติหวันแกว ระบุวา “...ตองคลี ่คลายมายาคติตางๆ เมื ่อ ความมั ่นคงของรั ฐมีความหมายใหมคำถามสำคัญคือ ทำไมตองแกที ่การเมืองการปกครอง เพราะความรุนแรงเป็น อาการของปญหา การใชกำลังพิสูจน์แลววาไม ใชคำตอบ ความขัดแยงกับปญหาชาติพันธุ ์ศาสนา และประวัติศาสตร์ 
Online study 3/7
Search
Search History:
Searching...
Result 00 of 00
00 results for result for
  • p.
    • Notes
    Load more