Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
NURETTİN TOPÇU'NUN TASAVVUF DÜŞÜNCESİ

NURETTİN TOPÇU'NUN TASAVVUF DÜŞÜNCESİ

Ratings: (0)|Views: 79|Likes:
Published by ihramcizade

More info:

Categories:Topics, Art & Design
Published by: ihramcizade on Jul 22, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/24/2012

pdf

text

original

 
 
NURETT
İ
N
 
TOPÇU'NUN
 
TASAVVUF
 
Ş
ÜNCES
İ ‐
Mustafa
 
Kara
 
Tasavvuf 
 
ile
 
mistisizmin
 
baz
ı
 
farkl
ı
 
yönlerine
 
i
ş
aret
 
etmek
 
için
 
birincisinin
 
müntesiplerine
 
dervi
ş
ikincisinin
 
temsilcilerine
 
ise
 
daha
 
çok
 
mistik
 
ad
ı
 
verilmektedir.
 
Topçu
 
için
 
dostlar
ı
 
bu
 
iki
 
kelimeyi
 
de
 
kullanm
ı
ş
lard
ı
r.
 
Kaplan
 
onu
 
"ça
ğ
da
ş
bir
 
mistik"
 
ş
eklinde
 
takdim
 
ederken,
 
Tarlan
 
ona
 
"arif 
 
dervi
ş
"
 
unvan
ı
n
ı
 
vermi
ş
tir.
 
Gerçekten
 
dervi
ş
Nurettin'in
 
dervi
ş
li
ğ
i
 
Fransa'da
 
doktor'a
 
çal
ı
ş
mas
ı
 
yapt
ı
ğ
ı
 
y
ı
llarda
 
ba
ş
lam
ı
ş
t
ı
r.
 
Gördü
ğ
ü
 
felsefe
psikoloji
 
tahsili
 
ve
 
görü
ş
ğ
ü
 
insanlar,
 
onun
 
mizac
ı
nda
 
örtülü
 
olarak
 
mevcut
 
olan
 
dervi
ş
me
ş
repli
ğ
ini
 
yava
ş
yava
ş
ortaya
 
ç
ı
karm
ı
ş
t
ı
r.
 
Ba
ğ
land
ı
ğ
ı
 
ilk
ş
ah
ı
s
 
Maurice
 
Blondel'dir.
 
Hareket
 
(action)
 
felsefesinin
 
kurucusu
 
kabul
 
edilen
 
bu
 
mistik
 
filozof 
ş
öyle
 
diyordu:
 
"Din
 
esas
 
itibariyle
 
mistiktir".
 
O
İ
lâhi
 
varl
ı
ğ
a
 
duyularla
 
ve
 
ak
ı
lla
 
ula
ş
ı
lamayaca
ğ
ı
n
ı
 
ancak
 
kalp
 
ve
 
irade
 
yolu
 
ile
 
ula
ş
ı
labilece
ğ
ini
 
kabul
 
ediyordu.
 
(Bergson,
 
53)
 
"...
 
Bu
 
hale
 
ula
ş
mak
 
isteyen
 
ruh
 
günahlardan
 
temizleniyor,
 
kendinden
 
geçiyor,
 
dünya
 
cemiyetlerini
 
ve
 
fena
 
libas
ı
n
ı
 
terkediyor.
 
Bütün
 
bunlara
 
temizlenme
 
(purification)
 
deniliyor.
 
Böylece
 
kalp
 
benli
ğ
inden
 
bo
ş
ald
ı
ktan
 
sonra
 
Allah'a
 
ait
 
bir
ş
ey
 
oluyor
 
ve
 
iki
 
a
ş
k
 
o
 
zaman
 
birle
ş
iyorlar"
 
(Bergson,
 
55).
 
Tan
ı
ş
t
ı
ğ
ı
 
ikinci
 
mistik,
 
filozof 
 
Henri
 
Bergson'dur
 
(ÖL
 
1940).
 
Dinleri
 
statik
 
ve
 
dinamik
 
olarak
 
ikiye
 
ay
ı
ran
 
Bergson,
 
birinciyi
 
sitenin
 
dini,
 
cemiyetin
 
dini
 
ve
 
kapal
ı
 
din
 
olarak
 
ı
klarken
 
ikincisi
 
için
ş
öyle
 
ş
ünmektedir:
 
"Bu
 
insanl
ı
ğ
ı
n
 
dinidir,
 
ı
k
 
dindir.
 
Dinamik
 
din
 
mistisizm
 
esas
ı
na
 
dayan
ı
r.
 
Gerçek
 
mistisizm
 
müstesna
 
bir
 
hal
 
ve
 
az
 
bulunan
 
bir
 
cevherdir.
 
O'na
 
göre
 
Yunan
 
da
 
ve
 
Hind'de
 
tam
 
bir
 
mistisizm
 
görülememi
ş
tir.
 
Çünkü
 
tam
 
bir
 
mistisizm,
 
hareket,
 
yarat
ı
c
ı
l
ı
k
 
ve
 
a
ş
kt
ı
r.
 
Bu
 
ise
 
H
ı
ristiyan
 
ve
İ
slâm
 
dinine
 
has
 
bir
 
durumdur."
 
Filozof 
 
devam
 
ediyor:
 
"Mistisizmin
 
gayesi,
 
a
ş
k
 
içinde
 
kainatta
 
birlik
 
(unite
 
cosmigue)
 
yaratmakt
ı
r.
 
Ancak
 
mistik
 
temas
 
sayesinde
 
Allah'la
 
birle
ş
en
 
insan
 
iradesi
 
insanlar
 
aras
ı
nda
 
evrensel
 
a
ş
k
ı
 
yarannaya
 
kabiliyetlidir"
 
(Bergson,
 
103
109).
 
Henri
 
Bergson
 
felsefe
mistisizm
 
ili
ş
kileri
 
konusunda
 
ise
ş
unlar
ı
 
söylüyor:
 
"S
ı
rt
ı
n
ı
 
ilme
 
dayayan
 
felsefî 
 
sezginin
 
derinle
ş
tirilmesi
 
mistik
 
sezgi
 
sayesinde
 
kabil
 
olmaktad
ı
r.
 
Mistikler,
 
üzerinde
 
ba
ş
ka
 
insanlar
ı
n
 
yürüyebilece
ğ
i
 
yolu
 
açt
ı
lar.
 
Bu
 
hareketleriyle
 
filozofa,
 
hayat
ı
n
 
nereden
 
geldi
ğ
ini
 
ve
 
nereye
 
gitti
ğ
ini
 
yine
 
onlar
 
gösterdiler"
 
(Bergson,
 
110).
 
Bu
 
iki
 
Bat
ı
'I
ı
ya
 
bir
 
de
 
ilim
 
adam
ı
 
Louis
 
Massignon
 
ilave
 
olunca
 
üçlü
 
sacaya
ğ
ı
 
tamamlanm
ı
ş
t
ı
r,
 
Topçu'nun
 
mistik
 
muhtevadan
İ
slâm
 
tasavvufuna
 
yönelmesinde
 
bu
 
üçüncü
ş
ahs
ı
n
 
büyük
 
hissesi
 
olsa
 
gerektir.
 
Topçu
 
kendisine
 
Türkçe
 
ö
ğ
retirken
 
fikir
 
ve
 
tesbitlerinden
 
istifade
 
etmi
ş
tir.
 
Tasavvufî 
 
ş
ünce,
 
özellikle
 
Hallac
ı
 
Mansur
 
ile
 
ilgili
 
çok
 
geni
ş
ara
ş
t
ı
rmalar
ı
n
 
sahibi
 
olan
 
Massignon
ş
öyle
 
diyordu:
 
"
İ
slâm
 
mistisizmi
 
hem
 
kayna
ğ
ı
nda
 
hem
 
de
 
ilerleme
 
ça
ğ
ı
nda
 
mütemadiyen
 
ezber
 
okunan,
 
üzerinde
 
derin
 
derin
 
ş
ünülen
 
ve
 
tatbik
 
edilen
 
Kur'ân
ı
 
Kerim'den
 
do
ğ
mu
ş
tur".
 
"
İ
nsan
 
ruhu
 
ile
 
kendi
 
yarat
ı
c
ı
s
ı
 
aras
ı
nda
 
söz
 
konusu
 
olan
 
birle
ş
me
 
Kur'ân'
ı
n
 
ruhuna
 
yabanc
ı
 
de
ğ
ildir"
 
(Mevlâna,
 
23).
 
"
İ
slâm
 
mistisizminin
 
H
ı
ristiyan
 
ve
 
Hind
 
mistisizminin
 
kopyas
ı
 
oldu
ğ
u
 
tezini
 
L.
 
Massignon
 
reddetti"
 
(Bergson,
 
56
58).
 
O'NA
 
GÖRE
 
KAYNAK
 
KUR'ÂN'DIR.
 
Topçu
 
birtak
ı
m
 
felsefî 
ş
üphelerle
 
Türkiye'ye
 
döndükten
 
sonra
 
(1934)
 
"Kur'ân'dan
 
kaynaklanan"
 
bu
 
ş
ünce
 
sistemini
 
yak
ı
ndan
 
tan
ı
mak
 
istedi.
 
Kader
 
onun
 
kar
ş
ı
s
ı
na
 
mür
ş
id
 
olarak
 
Hasib
 
Efendi
 
ve
 
Abdülaziz
 
Bekkine
'yi
 
ç
ı
kard
ı
.
İ
lim
 
adam
ı
 
olarak
 
da
 
Celâl
 
Hoca
 
ile
 
tan
ı
ş
ı
nca
 
sacaya
ğ
ı
 
yine
 
tamamlanm
ı
ş
oldu.
 
Gençlik
 
y
ı
llar
ı
nda
 
cuma
 
günleri
 
Karagümrük
 
Rifaî 
 
dergâh
ı
ndaki
 
sohbetlere
 
kat
ı
lan
 
Celâl
 
Hoca'n
ı
n
 
hat
ı
ralar
ı
ndan
 
onun
 
fena
 
fi'r
resül
 
halini
 
tam
 
olarak
 
ya
ş
ayan
 
bir
 
ki
ş
i
 
oldu
ğ
u
 
anla
ş
ı
lmaktad
ı
r.
 
Özellikle
 
Abdülaziz
 
Efendi
 
ile
 
olan
 
ve
 
bazen
 
sabahlara
 
kadar
 
süren
 
sohbetler
 
yoluyla
 
Topçu'nun
 
içindeki
 
istifhamlar
 
yok
 
olmu
ş
.
 
Bunlar
ı
n
 
yerine
 
gönül
 
dünyas
ı
n
ı
n
 
doyumu
 
olmayan
 
uçsuz
 
bucaks
ı
z
 
mevhibeleri
 
geçmi
ş
tir.
 
O
 
günlerden
 
itibaren
 
insan
e
ş
ya
hakikat
 
konular
ı
,
 
ilim,
 
felsefe,
 
hikmet
 
meseleleri,
 
hürmet,
 
merhamet,
 
hizmet,
 
mertebeleri,
 
nihayet
 
ı
zd
ı
rap,
 
a
ş
k
 
ve
 
vuslat
 
ne
ş
veleri
 
bütün
 
ı
kl
ı
ğ
ı
 
ile
 
duyulur
 
ve
 
ya
ş
an
ı
r
 
hale
 
gelmi
ş
tir.
 
.
 
 
Topçu,
 
dervi
ş
lere
 
has
 
olan
 
tecrübe
 
ve
 
marifeti
 
bizzat
 
duymu
ş
ve
 
ya
ş
am
ı
ş
olmas
ı
na
 
ra
ğ
men,
 
gönül
 
âleminin
 
cazibe
 
ve
 
çekicili
ğ
ine
 
kap
ı
larak
 
hiçbir
 
zaman
 
hayattan
 
kaçmam
ı
ş
,
 
aksine
 
ömrünün
 
sonuna
 
kadar
 
bu
 
me
ş
reb
 
ve
 
ne
ş
veyi
 
di
ğ
er
 
insanlara
 
aktarman
ı
n
 
yollar
ı
n
ı
 
aram
ı
ş
t
ı
r.
 Ş
öhret
 
ve
 
alk
ı
ş
afetini
 
ayaklar
ı
n
ı
n
 
alt
ı
na
 
alarak,
 
ruh
 
dünyas
ı
n
ı
n
 
derinlikleri
 
kadar
 
sosyal
 
hayattaki
 
sefaletleri
 
de
 
kendine
 
dert
 
edinmi
ş
,
 
bunlar
ı
n
 
halli
 
için
 
gayret
 
göstermi
ş
tir.
 
Bundan
 
ba
ş
ka
 
o
 
tasavvurî 
 
ş
ünceyi
 
müstakil
 
bir
 
sistem
 
olarak
 
de
ğ
il,
 
onu
 
iktisattan
 
sanata,
 
tarihten
 
felsefeye,
 
psikolojiden
 
sosyolojiye,
 
dinden
 
maarife
 
kadar
 
uzanan
 
geni
ş
bir
 
saha
 
içinde
 
ele
 
alm
ı
ş
t
ı
r.
 
Loncalar
 
kadar
 
Dede
 
Efendiye,
 
Malazgirt
 
kadar
 
Mevlâna'ya
 
hizmet
 
kadar
 
çileye,
 
vecd
 
kadar
 
mektebe
 
a
ğ
ı
rl
ı
k
 
vermi
ş
tir.
 
K
ı
saca
 
o
 
tasavvuf!
 
ş
ünceyi
 
klasik
 
terimlerle
 
nakletmenin
 
ötesinde
 
ona
 
ça
ğ
da
ş
izahlar
 
getirmi
ş
,
 
yeni
 
mesuliyetler
 
ve
 
yeni
 
hedefler
 
göstermi
ş
tir.
 
Bu
 
incelemede
 
10
 
temel
 
ı
st
ı
lah
 
çerçevesinde
 
onun
 
tasavvufî 
 
ş
ünce
 
ve
 
me
ş
rebine
 
ı
kl
ı
k
 
getirilmeye
 
çal
ı
ş
ı
lacakt
ı
r.
 
Bu
 
ı
st
ı
lahlar
ş
unlard
ı
r:
 
1.
 
Tasavvuf 
 
2.
 
Mür
ş
id
 
3.
 
Çile
 
ve
 
ı
zd
ı
rap
 
4.
 
Silsile
 
5.
 
Tarikat
 
6.
 
Melâmet
 
7.
 
Ahlâk
 
8.
 
A
ş
k
 
9.
 
Vahdet
 
10.
 
Kurtulu
ş
1.
 
TASAVVUF
 
Tasavvufu,
 
bir
 
kalb
 
terbiyesi
 
ve
 
a
ş
k
 
psikolojisi
 
olarak
 
ele
 
alan
 
Topçu:
 
"
İ
slâm
 
dini,
 
mistisizmin
 
hayat
 
kayna
ğ
ı
n
ı
 
ba
ğ
r
ı
nda
 
ya
ş
atmaktad
ı
r.
İ
slâm
 
tasavvufu,
 
Kur'ân'dan
 
kalb
 
ilmini
 
ç
ı
karan
 
felsefedir"
 
(Maarif,
 
126)
 
dedikten
 
sonra
ş
öyle
 
devam
 
ediyor:
 
"Tasavvuf,
İ
slâm’
ı
n
 
ahlâki
 
özünü
 
mistik
 
tecrübenin
 
konusu
 
yapan
 
derin
bir
 
felsefî 
 
ya
ş
ay
ı
ş
t
ı
r"
 
(Yar
ı
n,
 
80).
 
Mutasavv
ı
flar
ı
 
bu
 
ahlakî 
 
tecrübeyi
 
nefsinde
 
gerçekle
ş
tiren
 
ki
ş
iler
 
olarak
 
gören
 
yazar,
 
"Tasavvuf 
 
nedir"
 
sorusuna
ş
öyle
 
cevap
 
vermektedir:
 
"Hakikatta
 
o,
 
insan
 
ilmidir.
 
Âlemden
 
s
ı
yr
ı
larak
 
kendi
 
ruhuna
 
çevrilen
 
insan
ı
n
 
içsel
 
hayat
 
denemesi
 
ve
 
Allah
 
yolundaki
 
atletizmidir.
 
Tasavvuf 
 
insan
 
hakikatlar
ı
n
ı
n
 
kap
ı
s
ı
d
ı
r.
 
Kur'ân
ı
 
anlayan
 
ve
 
gerçek
 
iman
ı
n
 
yolu
 
olarak
 
onu
 
bizzat
 
ya
ş
ayanlar
 
mutasavv
ı
flard
ı
r.
İ
slâm’
ı
n
 
uyan
ı
ş
ça
ğ
ı
,
 
bilhassa
 
makinan
ı
n
 
insan
 
ruhunu
 
bo
ğ
du
ğ
u
 
asr
ı
m
ı
zda,
 
e
ş
yadan
 
ve
 
maddeden
 
ruha
 
yâni
 
insana
 
dönü
ş
ün
 
s
ı
rr
ı
n
ı
 
sunacak
 
olan
 
tasavvufun
 
ahlâk
 
dünyam
ı
zda
 
zaferi
 
ile
 
ı
lacakt
ı
r.
 
Bugün
İ
slâm
 
cemaat
ı
nda
 
yaln
ı
z
 
cemaat
 
halinde
 
olman
ı
n
 
gücü
 
ve
 
sönük
 
ne
ş
vesi
 
kalm
ı
ş
t
ı
r.
 
Bu
 
gücü
 
istismar
 
edenler
 
hayâs
ı
zl
ı
ğ
ı
 
tam
 
bir
 
seferberlik
 
bayra
ğ
ı
 
halinde
 
yükselterek,
 
doymadan
 
h
ı
rs
 
ve
 
menfaatlar
ı
n
ı
 
a
ş
ı
r
ı
 
bir
 
i
ş
tiha
 
ile
 
tatmine
 
çal
ı
ş
ı
yorlar.
 
Zaman
ı
m
ı
z,
İ
slâm
ı
 
habîs
 
yüzlerine
 
maske
 
yapan
 
ve
 
h
ı
rslar
ı
n
ı
 
tanr
ı
la
ş
t
ı
ran
 
zenginlerin,
 
haks
ı
z
 
ve
 
zâlim
 
saadetlerini
 
devam
 
ettirmek
 
için,
 
bir
 
yandan
İ
slâm
 
maskesini
 
kullan
ı
rlarken
 
öbür
 
taraftan
 
masona
 
da,
 
zâlime
 
de,
ş
erîre
 
ve
 
müraîye
 
de
 
el
 
uzatt
ı
klar
ı
 
devirdir.
 
Bu
 
devri
 
kapatmakla
 
ba
ş
layacak
 
olan
İ
slâm’
ı
n
 
uyan
ı
ş
ça
ğ
ı
 
peygamberler
 
devrinin
 
ahlâk
 
ve
 
iman
ı
yla
 
dünya
 
ilim
 
ve
 
felsefesinin
 
ula
ş
abildi
ğ
i
 
zirvelerde
 
tasavvufun
 
bayra
ğ
ı
 
alt
ı
ndan
 
ilân
 
edilecektir
 
(
İ
nsan,
 
27
28).
 
Ona
 
göre
 
Hz.
 
Muhammed'in
 
samimi
 
tarikat
ı
n
ı
n
 
ad
ı
 
tasavvuftur
 
(Maarif,
 
90).
 
Ve
 
tasavvuf,
 
esaslar
ı
n
ı
 
Kur'ân'da
 
buldu
ğ
u
 
bir
 
insan
 
felsefesini
 
ele
 
alm
ı
ş
t
ı
r
 
(Yar
ı
n.
 
73).
 
Dini
 
bir
 
ir
ş
ad
 
mesle
ğ
i
 
olarak
 
ele
 
alan
 
ve
 
gerçek
 
din
 
adam
ı
 
olarak
 
mutasavv
ı
flar
ı
 
gören,
 
ir
ş
ad
ı
 
ise
 
"Allah'a
 
götüren
 
yolu
 
ayd
ı
nlatmakt
ı
r"
ş
eklinde
 
tarif 
 
eden
 
(Maarif,
 
124)
 
Topçu,
 
Anadolu
 
romantizminin
 
temel
 
ve
 
ruhunun
 
da
 
tasavvufta
 
bar
ı
nd
ı
ğ
ı
 
kanâat
ı
ndad
ı
r
 
(Maarif,
 
69).
 
"Mistik
 
hayat,
 
dinin
 
kayna
ğ
ı
d
ı
r.
 
Çokluktan
 
birli
ğ
e
 
kavu
ş
ma
 
veya
 
ruhun
 
Allah'la
 
birle
ş
mesi
 
dedi
ğ
imiz
 
dine
 
ula
ş
t
ı
r
ı
c
ı
 
deneme,
 
mistik
 
denemedir.
 
Peygamberin
 
vahyi,
 
bir
 
mistik
 
olayd
ı
r.
 
Mi'raç
 
olay
ı
nda
 
en
 
yüksek
 
mertebesini
 
bulan
 
m
 
istik,
 
birle
ş
me,
 
dinin
 
hem
 
temelinde,
 
hem
 
de
 
en
 
yukar
ı
 
ucunda
 
bulunur.
 
Dinin
 
ibadet
ş
ekilleri,
 
kendi
 
mistikli
ğ
inden
 
ç
ı
km
ı
ş
ve
 
hafifletilerek
 
herkesin
 
yapabilece
ğ
i
 
hale
 
 
konulmu
ş
hareket
ş
ekilleridir.
İ
slâmda
 
namaz
 
ve
 
oruç,
 
misti
ğ
in
 
çile
 
doldurma
 
hareketleriyle
 
ayn
ı
 
mahiyettedirler
 
ve
 
gayeleri
 
de
 
ayn
ı
d
ı
r,
 
onlarda
 
mümini
 
Allah'
ı
n
 
huzuruna
 
yükseltmeye
 
haz
ı
rlarlar.
 
Zaten,
 
din
 
ibadetleriyle
 
mistiklerin
 
çile
 
dolduruculu
ğ
u
 
aras
ı
nda
 
ayn
ı
 
gayeye
 
çevrilmi
ş
olarak,
 
ayn
ı
 
karakteri
 
ta
ş
ı
yan
 
ortalay
ı
c
ı
 
ibadetler
 
de
 
sürekli
 
dualard
ı
r.
 
Ruhun
 
Allah'la
 
birle
ş
mesi,
 
bir
 
dinî 
ş
ahsiyet
 
de
ğ
i
ş
tirmenin
 
mükâfat
ı
d
ı
r".
 
"Velilerle
 
peygamberler
 
büyük
 
mistiklerdir.
 
Mistikler
 
vicdan
 
âleminin
 
ink
ı
lâpç
ı
lar
ı
d
ı
r.
 
Onlar,
 
ahlâk
 
hayat
ı
n
ı
n
 
insanüstü
 
varl
ı
klar
ı
d
ı
r.
İ
nce
 
bir
 
tahlilden
 
geçirildi
ğ
i
 
takdirde,
 
Kur'an'
ı
n
 
birçok
 
âyetleri,
 
derin
 
bir
 
mistik
 
vahyin
 
s
ı
rlar
ı
n
ı
 
bize
 
vermektedir.
 
Hz.
 
Muhammedin
 
kendisi
 
de
 
samimi
 
ve
 
sürekli
 
bir
 
çile
 
doldurucu
 
hayat
ı
 
geçiren,
 
'Allah'
ı
n
ı
n
 
tutkun
 
bir
 
â
ş
ı
k
ı
'
 
idi.
 
Hallac
ı
 
Mansur'un
 
bize
 
tan
ı
tt
ı
ğ
ı
 
mistik
 
çal
ı
ş
malarla
 
ruh
 
bir
 
kere
 
beden
 
zevklerinden
 
s
ı
yr
ı
ld
ı
 
m
ı
,
 
insan
 
Allah’l
ı
ğ
a
 
yakla
ş
ı
r.
 
Art
ı
k
 
Allah'
ı
n
 
emri
 
ile
 
yap
ı
landan
 
ba
ş
ka
 
bir
ş
ey
 
istemez.
 
O
 
andan
 
itibaren
 
onun
 
her
 
hareketi,
 
Allah'
ı
n
 
hareketidir
 
ve
 
onun
 
her
 
emri
 
Allah'
ı
n
 
emridir.
 
Mistikli
ğ
in
 
gayesi
 
olan
 
bu
 
hikmete,
 
Allah
 
ile
 
ruhun
 
birbirlerini
 
tan
ı
d
ı
klar
ı
 
ş
terek
 
bir
 
a
ş
k
 
hamlesi
 
içerisinde
 
ula
ş
ı
l
ı
r.
 
"
İ
slâm’
ı
n
 
mistisizminden
 
ibaret
 
olan
 
tasavvuf,
 
müslüman
 
dünyas
ı
na
 
enginlikle
 
yay
ı
lm
ı
ş
t
ı
r.
 
Bu
 
doktrin
 
as
ı
rlarca
 
müslüman
 
cemiyetine
 
kudretini
 
verdi
 
ve
 
birli
ğ
ini
 
sa
ğ
lad
ı
.
 
O.
 
sade
 
nazari
 
bir
 
diniden
 
veya
 
derin
 
ş
ünü
ş
den
 
ibaret
 
kalmad
ı
,
 
belki
 
bir
 
âdetler
 
sistemi
 
halini
 
ald
ı
 
ve
 
halk
ı
n
 
hayat
ı
na
 
nüfuz
 
etti.
İ
nsan
ı
n
 
pratik
 
hayat
ı
 
için
 
lâz
ı
m
 
olan
 
hareket
 
kaideleriyle
 
formüllerini
 
verdi.
 
Bu
 
sistemin
 
getirdi
ğ
i
 
adalet
 
ideali
 
Anadolu
 
halk
ı
 
içerisinde,
 
hattâ
 
cemiyetin
 
a
ş
a
ğ
ı
 
s
ı
n
ı
flar
ı
 
aras
ı
nda,
 
bu
 
milletin
 
kudretini
 
içinden
 
kemirenlerin
 
ş
manl
ı
ğ
ı
 
kar
ş
ı
s
ı
nda
 
onu
 
as
ı
rlarca
 
muhafaza
 
edebildi.
 
Tasavvufun
 
gelenekleri
 
ve
 
onun
 
birle
ş
tirici
 
kuvveti.
 
Anadolu
 
tarihinin
 
yorulmak
 
ve
 
y
ı
k
ı
lmak
 
bilmez
 
süreklili
ğ
inin
 
sebebi
 
olmu
ş
tur.
 
Devirlerinin
 
mistiklerini
 
a
ş
k
 
ve
 
irade
 
ile
 
takip
 
eden
 
ilk
 
müslüman
 
müminleri,
 
bir
 
olan
 
Allah'
ı
n
 
adiyle
 
yaln
ı
z
 
s
ı
n
ı
rlarda
 
de
ğ
il,
 
hem
 
de
 
devlet
 
merkezinde,
 
yaln
ı
z
 
kâfirler
 
aras
ı
nda
 
de
ğ
il,
 
ayn
ı
 
zamanda
 
kendi
 
kalblerinin
 
derinli
ğ
inde
 
mukaddes
 
cihad
 
ilân
 
ederek
 
çarp
ı
ş
m
ı
ş
lar
 
ve
 
ı
zd
ı
rap
 
çekmi
ş
lerdi
 
(
İ
rade.
 
76
78).
 
O'nun
 
eserlerinde
 
Allah'a
 
do
ğ
ru
 
gitmek,
 
O'nun
 
yolunda
 
yürümek
 
gibi
 
ifadelere
 
s
ı
k
 
s
ı
k
 
rastlan
ı
r.
 
Bu
 
seyru
 
suluktan
 
ba
ş
ka
 
bir
ş
ey
 
de
ğ
ildir:
 
"...
İ
nsana
 
yaln
ı
z
 
dinin
 
sa
ğ
layabildi
ğ
i
 
bu
 
ruh
 
kuvveti
 
içimizden
 
bizi
 
Allah'a
 
do
ğ
ru
 
götüren
 
enerjinin
 
kayna
ğ
ı
d
ı
r.
 
Tasavvuf 
 
ehlini,
 
bu
 
ruh
 
dünyas
ı
n
ı
n
 
atleti
 
yapan
 
bu
 
kuvvetle
 
yürüyü
ş
gerçek
 
dinin
 
yolunda
 
yürüyü
ş
tür"
 
(Maarif.
 
120).
 
Tasavvufta
İ
slâm’
ı
n
 
"dü
ş
ünen
 
insan"
 
idealinin
 
akla
 
hayret
 
verici
 
bir
 
derinlik
 
kazand
ı
ğ
ı
n
ı
 
(
İ
nsan,
 
31)
 
ifade
 
ettikten
 
sonra
ş
öyle
 
devam
 
ediyor:
 
"Denebilir
 
ki
 
dinin,
 
ruhun
 
selâmetini
 
gerçekle
ş
tirmekten
 
ibaret
 
olan
 
gayesi,
 
yap
ı
c
ı
 
insan
 
tipini
 
ş
ünen
 
insana
 
yükseltmek
 
sayesinde
 
kabil
 
olmaktad
ı
r.
 
Dinin
 
bütün
 
dünyas
ı
 
ruh
 
dünyas
ı
d
ı
r.
İ
slâm’
ı
n
 
bütün
 
hareketlerimizi
 
ve
 
bütün
 
dünya
 
i
ş
lerimizi
 
düzenlemi
ş
olmas
ı
 
dünyaya
 
ait
 
emellerimizde
 
bize
 
daha
 
iyi
 
ba
ş
ar
ı
 
sa
ğ
lamak
 
için
 
de
ğ
ildir.
 
Ticarette
 
daha
 
iyi
 
tüccar,
 
siyasette
 
daha
 
mahir
 
diplomat
 
olmam
ı
z
 
için
 
de
ğ
ildir.
 
Belki
 
dünya
 
i
ş
lerimizi
 
ruhun
 
selâmetini
 
hiç
 
engellemiyecek
 
tarzda
 
düzenlemek
 
içindir.
 
Ticaret
 
ve
 
siyasette
 
kazanç
 
ve
 
muvaffakiyet
 
h
ı
rslar
ı
m
ı
za
 
gem
 
vurmak
 
için"dir.
 
Dinin
 
konusu
 
ruhtur,
 
beden
 
ise
 
ruha
 
yüktür"
 
(
İ
nsan.31).
 
"Milliyetçili
ğ
in
 
temel
 
ta
ş
ı
 
Allah'a
 
do
ğ
ru
 
yücelmektir"
 
(Mevlâna,
 
6).
 
"Ruhun
 
da
 
bir
 
gayesî 
 
vard
ı
r
 
o
 
da
 
Allah'a
 
do
ğ
ru
 
yolculuktur"
 
(Varolmak.
 
32).
 
Tasavvufla
 
ilgili
 
olarak
 
onun
 
eserlerinde,
 
üzerinde
 
durulan
 
bir
 
ba
ş
ka
 
konu
 
da
 
zahir
 
ulemas
ı
,
ş
ekilci
 
ve
 
kaidecilerin
 
tasavvufa
 
kar
ş
ı
 
tav
ı
rlar
ı
 
ile
 
zaman
 
içinde
 
tasavvufî 
 
ş
üncenin
 
de
 
çöktü
ğ
ü
 
ve
 
çürüdü
ğ
ü
 
konusudur.
 
Dini
 
dünya
 
saltanat
ı
 
olmaktan
 
kurtar
ı
p
 
en
 
sevimli
 
ilâhî 
 
saltanat
 
halinde
 
ya
ş
atan
 
mutasavv
ı
flar
 
da
 
bu
ş
a
ş
k
ı
nl
ı
k
 
içinde
 
hem
 
çi
ğ
nendiler
 
hem
 
de
 
içlerine
 
kar
ı
ş
an
 
sahtekârlar
 
taraf 
ı
ndan
 
buland
ı
r
ı
ld
ı
lar
 
(Maarif,
 
124).
 
''
 
"D
ı
ş
ş
manlar
ı
n
 
yan
ı
s
ı
ra,
 
içteki
 
sahtekâr
 
kaideciler
 
ruhunu
 
zehirletmek
 
suretiyle
İ
slâm
ı
 
içinden
 
y
ı
kt
ı
lar.
 
Bunlar
 
tasavvuf 
 
ehlinin
 
kar
ş
ı
s
ı
na
 
dikilen
 
bir
 
türlü
 
kana
 
doymayan,
 
saltanat
 
arabalar
ı
nda
 
s
ı
rmal
ı
 
esvaplara
 
bürünmü
ş
teylasanl
ı
 
saray
 
soytar
ı
lar
ı
 
idi.
 
Ulema
 
denilen
 
bu
 
karakabl
ı
 
kitap
 
ta
ş
ı
yan
 
dalkavuklar
 
gurubuna
 
dayanan
 
halifeler
İ
mam
 
Azam
 
ile
 
Hallac
ı
 
Mansur’un
 
insafs
ı
z
 
katilleri
 
oldular"
 
(Hareket.
 
1971,
 
sy:
 
61
62).
 
"
İ
slâm’
ı
n
 
gerçek
 
ruhunu
 
ya
ş
atan
 
mutasavv
ı
flar
ı
n
 
kar
ş
ı
s
ı
na
 
her
 
devirde,
 
cennet
 
ticaretiyle
 
geçinen
 
kaideci
 
ruhsuzlar
 
dikildi.
İ
slâm'
ı
n
 
bin
 
y
ı
ll
ı
k
 
tarihi
 
tarikat
‐ş
eriat
 
mücadelesiyle
 
geçti"
 
(
İ
nsan,
 
32).
 
"Geçen
 
as
ı
rlarda,
 
madde
 
ile
 
ruhun
 
din
 
dünyas
ı
nda
 
mücadelesi
 
demek
 
olan
ş
eriat
tarikat
 
mücadelesi,
 
sonunda
 
gerçek
 
tarikat
 
ehlinin
 
az
 
olmas
ı
yla
 
madde
 
cephesinin
 
kahir
 
zaferini
 
do
ğ
urdu.
 

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->