Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
9Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
2011 - Hoa Phan Tic (Chuan Do Acid & Bazo)i

2011 - Hoa Phan Tic (Chuan Do Acid & Bazo)i

Ratings: (0)|Views: 738|Likes:
chuẩn độ, hóa phân tích, cân bằng, phương pháp, thực hành, lý thuyết, thể tích
chuẩn độ, hóa phân tích, cân bằng, phương pháp, thực hành, lý thuyết, thể tích

More info:

Published by: Tạp Chí Hóa Học - www.hoahoc.org on Aug 01, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/10/2013

pdf

text

original

 
TT LUY
ỆN TH
I & B
ỒI DƯỠNG KIẾN THỨC NG
ÀY M
ỚI 18A/88
 – 
ĐINH VĂN TẢ
- TP. H
ẢI DƯƠNG
 
 HOAHOC.ORG 
© NGÔ XUÂN QU
ỲNH
 
09798.17.8.85
– 
 
09367.17.8.85 - netthubuon – Website: www.hoahoc.org -
admin@hoahoc.org
V
ẬN DỤNG LÝ THUYẾT HÓA HỌC PHÂN TÍCH TRONG GIẢNG DẠY
 N
ỘI DUNG CHUẨN ĐỘ AXIT
-
BAZƠ Ở TRƯỜNG CHUY
ÊN,PH
ỤC VỤ BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI QUỐC GIA, QUỐC TẾ
 
I. CHU
ẨN ĐỘ ĐƠN AXIT
-
ĐƠN BAZƠ
 .
 PGS.TS.Đào Thị Phương Diệp
-Khoa Hóa h
ọc, trường ĐHSP H 
à N 
ội
 
Ths.Đoàn Thị Kim Dung 
-
Trường chuyên Lương Văn Tụy, Ninh b
ình
M
Ở ĐẦU
 
Hóa h
ọc phân tích nói chung v
à ph
ản ứng axít
-
 bazơ nói riêng có vai tr 
ò to l
ớn, chiếm một vị trí quan
tr 
ọng trong quá tr 
ình gi
ảng dạy môn hoá học ở trường trung học phổ thông (THPT), đặc biệt đối với cáctrường chuy
ên và luy
ện thi học sinh giỏi Quốc gia, Quốc tế. Trong những năm gần đây đ
ã có m
ột số công
trình nghiên c
ứu việc vận dụng lý thuyết hóa học phân tích [1], về phản ứng oxi hóa
-kh
ử [2], phản ứng axit
-
 bazơ [3],
 ph
ản ứng tạo th
ành h
ợp chất ít tan [4] trong giảng dạy học sinh trường chuy
ên và b
ồi dưỡng học
sinh gi
ỏi Quốc gia. Nhưng các công tr 
ình trên m
ới chỉ tập trung đi sâu v
ào tính toán cân b
ằng ion trong dung
d
ịch, mà chưa đề cập đến chuẩn độ dung dịch, l
à m
ột trong những nội dung có trong chương trình thi họcsinh giỏi Quốc gia
[5],
đề thi chọn đội tuyển Quốc gia dự thi Olympic Hóa học Quốc tế của các nước trênthế giới
[6], [7], [8], [9], [10]
và có cả trong đề thi Olympic hóa học Quốc tế
 
hàng năm
[11], [12]. N
ội dung
này c
ũng đ
ã
được đưa vào trong chương tr 
ình sách giáo khoa (SGK) 12 nâng cao [13] nh
ưng với thời lượng
quá ít và n
ội dung kiến thức cũng hết sức đơn giản. Để rút ngắn khoảng cách giữa nội dung kiến thức được
h
ọc ở các trườn
g chuyên và n
ội dung thi Olympic Quốc gia, Quốc tế, cần thiết phải trang bị cho cả giáo vi
ên(GV) và h
ọc sinh (HS) những kiến thức nâng cao ngang tầm chương tr 
ình
đại học, nhưng vẫn đảm bảo mứcđộ hợp lý, ph
ù h
ợp với tr 
ình
độ học sinh phổ thông. Đây chính
m
ột trong những nội dung chúng tôi xinđược tr 
ình bày trong thông báo này v
ới phạm vi về
 
chu
ẩn độ đơn axit 
 – 
đơn bazơ 
”.
 
N
ỘI DUNG
 
Từ lâu chuẩn độ axit
-
 bazơ đã được đưa vào trong một số đề thi HSG Quốc gia và Quốc tế với nội dunghết sức phong phú và đa dạng
:
Từ phép chuẩn độ đơn axit
,
đơn bazơ đến các phép chuẩn độ đa axit
,
đa bazơ 
;
Từ nội dung tính pH tại các thời điểm chuẩn độ
,
tính nồng độ các chất tham gia phản ứng chuẩn độ và tính
th
ể tích của thuốc thử
 
cần dùng đến yêu cầu tính sai số chuẩn độ và chọn chỉ thị thích hợp
;
Từ nội dung vẽđường cong chuẩn độ đến yêu cầu xác định thành phần hỗn hợp phân tích trên cơ sở dạng đường cong chuẩnđộ v
.
v…Như vậy
, n
ội dung thi Olympic Quốc gia, Quốc tế có một sự chênh lệch khá xa so với chương trìnhhóa học của các trường chuyên
.
Chính vì thế cần thiết phải trang bị kiến thức chuẩn độ axit
-
 bazơ cho HS
m
ột cách hợp lý
 
để các em nắm được bản chất của các quá tr 
ình hóa h
ọc xảy ra trong dung dịc
h, t
ừ đó giúp
 
cho các em có phương pháp giải đơn giản phù hợp với trình độ của HS. Sau đây là một số ví dụ minh họa về
chu
ẩn độ đơn axit, đơn bazơ.
 
 
TÀI LI
ỆU LUYỆN THI & BỒI DƯỠNG KIẾN THỨC NĂM 2011
 
 HOAHOC.ORG 
© NGÔ XUÂN QU
ỲNH
 
09798.17.8.85
– 
 
09367.17.8.85 - netthubuon – Website: www.hoahoc.org -
admin@hoahoc.org
d
1
:
Chu
ẩn độ 100,00 ml dung dịch NaOH đến mất m
àu ch
ỉ thị phenolphtalein th
ì tiêu th
ụ hết 
48,00 ml dung d 
ịch HCl 5,00.10
-3
M. Tính chính xác n
ồng độ dung dịch NaOH 
[14].Phân tích:
Đối với học sinh phổ thông (HSPT), khái niệm về “chuẩn độ axit
-
 bazơ” c
òn khá m
ới mẻ, v
ì v
ậy GV
c
ần giảng giải để học sinh (HS) thấy được phản ứng chuẩn độ a
xit-
 bazơ thực chất l
à ph
ản ứng trung h
òa. Và bài toán trên có th
ể đặt vấn đề như sau:
 Nh
ỏ v
ài gi
ọt phenolphtalein v
ào 100,00 ml dung d 
ịch NaOH chưa
bi
ết nồng độ. Th
êm ti
ếp dung dịch HCl 5,00.10
-3
M cho t 
ới khi mất m
àu c
ủa phenolphtalein th
ì ph
ải d 
ùng h
ết 
48,00 ml dung d 
ịch HCl. Tính chính xác nồng độ dung dịch NaOH 
.
Trước hết GV cần phân tích để HS thấy được nếu lượng axit cho v
ào trung hòa v
ừa đủ với 100,00
ml 
  NaOH thì h
ệ đạt đến điểm tương đương (TĐ) và pH
= 7,00. Nhưng ở đây phép chuẩn độ (hay quá
trìnhtrung hòa)
lại kết thúc tại thời điểm chỉ thị phenolphtalein đổi màu
.
Căn cứ vào khoảng chuyển màu của chỉthị và dựa vào thứ tự chuẩn độ
,
GV hướng dẫn để HS xác định được tại điểm cuối chuẩn độ
, pH
c
= 8,00 > pH
= 7,00 (d
ừng trước điểm TĐ), tức l
à sau ph
ản ứng c
òn d
ư NaOH.Để tính chính xác C
 NaOH
, HS có th
ể sử dụng phương tr 
ình b
ảo toàn điện tích, hoặc nếu có kiến thức về
hóa h
ọc phân tích nói chung hay kiến thức về chuẩn độ axit
-
 bazơ nói riêng [15], [16], th
ì các em có th
ể tính
sai s
ố của phép
chu
ẩn độ. Căn cứ v
ào giá tr 
ị sai số tính được (dương hoặc âm) để hiệu chỉnh, tính chính xác
th
ể tích tương đương
(V
) – là th
ể tích dung dịch
HCl c
ần dùng để trung h
òa h
ết 100,00
ml 
NaOH. T
ừ đó
HS s
ẽ tính được chính xác nồng độ NaOH.
 Tuy nhiên
đối với HSPT chưa có khái niệm về phương tr 
ình sai s
ố chuẩn độ axit
 – 
 bazơ, v
ì v
ậy GV
c
ần vận dụng kiến thức về chuẩn độ axit
-
 bazơ một cách hợp lí để hướng dẫn các em giải b
ài toán này mà
không c
ần
 
 ph
ải sử dụng đến phương tr 
ình sai s
ố 
(quá n
ặng đối với c
ác em), và c
ũng
không nên dùng 
 phương tr 
ình b
ảo toàn điện tích
(n
ặng về ý nghĩa vật lí hơn là tư duy hóa học):
 
Đặt
C
 NaOH
=
o
. Vì pH
c
 
= 8,00 > 7,00, do đó c
òn d
ư NaOH theo phản ứng:
 H
+
+ OH
-
 
H
2
OC
14848.10.5
3
 
o
100.148
 C
0
3o
100.5.10.48148
  pH = 8,00
→ [OH
-
] = 10
-6
 
[H
+
] = 10
-8
 
→ có thể bỏ qua sự phân li của nước →[OH
-
]
-
OH
(dư)
, ngh
 ĩa
là: 10
-6
=
3o
100.5.10.48148
 
o
= 2,4015.10
-3
 
.
 Như vậy với cách giải n
ày các em hi
ểu được bản chất của các
quá trình x
ảy ra trong dung dịch, nắmđược hiện tượng hóa học, giúp phát triển tư duy hóa học.
 C
ũng cần lưu
ý r 
ằng: thông thường khi cần đánh giá mức độ phân li của nước, các em thường so sánh
[H
+
] ho
ặc [OH
-
] v
ới giá trị 10
-7
. Trong bài toán này ta không th
ể nói 10
-6
10
-7
 
và như vậy khó có thể
 
TT LUY
ỆN TH
I & B
ỒI DƯỠNG KIẾN THỨC NG
ÀY M
ỚI 18A/88
 – 
ĐINH VĂN TẢ
- TP. H
ẢI DƯƠNG
 
 HOAHOC.ORG 
© NGÔ XUÂN QU
ỲNH
 
09798.17.8.85
– 
 
09367.17.8.85 - netthubuon – Website: www.hoahoc.org -
admin@hoahoc.org
thuy
ết phục để các em chấp nhận [OH
-
]
-
OH
(dư)
. Nhưng nếu so sánh
[OH
-
] = 10
-6
 
[H
+
] = 10
-8
, có ngh
 ĩa
 là s
ự phân li của H
2
O có th
ể bỏ qua, do đó sự chấp nhận [OH
-
]
-
OH
(dư)
là h
ợp lí.
 
 Như vậy từ giá trị pH chuyển m
àu c
ủa chỉ thị khi thực hiện phản ứng trung h
òa cho phép
đánh giáđược nồng độ củ
a ch
ất tham gia phản ứng. Trên cơ sở n
ày giáo viên có th
ể nâng mức độ phức tạp của b
àitoán n
ếu sử dụng hai chỉ thị sẽ cho phép xác định nồng độ của cả chất phân tích v
à ch
ất chuẩn.
 
d
2
:
Chu
ẩn độ 50,00 ml dung dịch HCl bằng dung dịch NaOH đến đổi m
àu phenolphtalein(pT=9,00) thì ph
ải
ùng 25,00 ml NaOH. N 
ếu chuẩn độ đến xuất hiện m
àu vàng c
ủa metyl da cam
(pT=4,40) thì ph
ải d 
ùng 24,50 ml NaOH. Tính n
ồng độ HCl v
à NaOH 
[14].
 
Phân tích:
Tương tự
d
 
1 giáo viên nên hướn
g d
ẫn cho các em phân tích bản chất các quá tr 
ình x
ảy ra trong
dung d
ịch: khi trung h
òa
đến pH = 9,00 > 7,00 → môi trường bazơ → dư NaOH; ngược lại khi chuẩn độ đến
 pH = 4,40 < 7,00
→ môi trường axit → dư HCl, từ đó các em dễ dàng tính được nồng độ các chấ
t mà không ph
ải sử dụng phương tr 
ình b
ảo toàn điện tích
- ch
ỉ thi
ên v
ề công cụ toán học, nặng về ý nghĩa vật lí m
à
không chú ý đến tư duy hóa học.
 T
ừ 2 ví dụ tr 
ên ta th
ấy các bài toán đều giới hạn trong phạm vi l
à phép chu
ẩn độ đều kết thúc ở các giá
tr 
ị pH m
à t
ại đó có thể bỏ qua quá tr 
ình phân li c
ủa H
2
O (pH = 8,00; 9,00; 4,40). Nhưng trên thực tế có thể
trung hòa
đến giá trị pH bất k 
ì, do
đó giáo viên cần khai thác thêm trường hợp nâng cao n
ày.
Ví d
ụ 3
:
Chuẩn độ
100,00
ml dung dịch NaOH bằng dung dịch HCl 
0,010 M.
 Nếu lượng HCl tiêu thụ là
40,00
ml thì pH của dung dịch thu được bằng 
10,00.
Tính thể tích dung dịch HCl 
0,010
M cần phải cho vào
100,00
ml dung dịch NaOH ở trên trong quá trình chuẩn độ để pH của hỗn hợp thu được bằng 
7,50
.
 
Phân tích:
Để tính được thể tích dung dịch HCl cần cho v
ào dung d
ịch NaOH, trước hết các em phải tính được
n
ồng độ NaOH (
 NaOH
) t
ừ dữ kiện thứ nhất của đề b
ài. Gi
ống như
ví d
ụ 1
, có r 
ất nhiều cách để tính
 NaOH
,
nhưng GV nên hướng dẫn
các em xét các quá trình x
ảy ra trong hệ để tránh không phải sử dụng phương
trình sai s
ố hoặc phương tr 
ình b
ảo toàn điện tích:
 T
ừ giá trị pH
h
= 10,00 sau khi thêm 40,00
ml 
HCl, các em s
ẽ thấy được sau khi trung h
òa, OH
-
còn d
ư
và [OH
-
]
-
OH
(dư)
. T
ừ đó các em dễ dàng tính được
 NaOH
= 4,14.10
-3
(
)
Sau khi tính được
 NaOH
, các em ph
ải căn cứ v
ào giá tr 
ị pH tại thời điểm dừng chuẩn độ để xác định
thành ph
ần của hệ: ở pH
= 7,5 > 7,0
→ môi trường bazơ, dư NaOH và [H
+
] = 10
-7,5
 
≈ [OH
-
] = 10
-6,5
 
→ Sự
 phân li c
ủa H
2
O không th
ể bỏ qua, do đó [OH
-
] =
 NaOH dư
+ [H
+
] (tính theo cân b
ằng phân li của nước hoặctính theo điều kiện proton
-
ĐKP). Từ đó sẽ tính được thể tích dung dị
ch HCl:
HCl
= 41,40
ml 
.
Ví d
ụ 4
:
Chuẩn độ
25,00
ml dung dịch HCOOH hết 
12,50
ml dung dịch NaOH 
0,100 M.
Tính pH củadung dịch trước khi chuẩn độ và sau khi thêm NaOH với thể tích
:
1/
10,00 ml;
2/
12,45 ml;
3/
12,50 ml;
4/
13,00 ml.
 Phân tích:

Activity (9)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads
Sa Nhsa liked this
Nguyễn Hải liked this
Tam Duong Tran liked this
khongkhuatphuc liked this
nguyenvanhoa liked this

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->