Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
4Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
İşlemci Nedir? Nasıl çalışır? Tarihçesi

İşlemci Nedir? Nasıl çalışır? Tarihçesi

Ratings: (0)|Views: 284 |Likes:
Published by Alper
İşlemci nedir? nasıl çalışır? işlemcilerin tarihçesi, işlemci üniteleri nelerdir? pipelining, cache, işlemcilerin iç yapısı, dünden bugune x86 işlemciler, cyrix işlemciler,
İşlemci nedir? nasıl çalışır? işlemcilerin tarihçesi, işlemci üniteleri nelerdir? pipelining, cache, işlemcilerin iç yapısı, dünden bugune x86 işlemciler, cyrix işlemciler,

More info:

Published by: Alper on Aug 02, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/23/2014

pdf

text

original

 
İşlemci Nedir?
CPU ingilizce olarak Central Processing Unit veya Merkezi İşlem Birimi olarak adlandırılınave kısaca yukarıda bahsettiğimiz ve daha birçok işlemi yapan ve sistemlerin çalışmasınısağlayan bir ünite olarak adlandırılabilir. Saniyede yaptığı işlem sayısında göre bir hız birimiatanarak işlemcilerin kapasiteleri ve çalışma hızları belirlenmektedir. İşlemcinin çalışmahızları tamamen tasarım ve üretim teknolojisine bağlı olarak değişmekle birlikte yeni nesilişlemcilerde dışarıdan yapılan müdahalelerle (overclock) hız arttırımları söz konusuolmaktadır. İşlemcilerde hız birimi
HZ
,
MHZ
ve
GHZ
olarak adlandırılan birimle ifadeedilmektedir. Bazı özel işlemcilerde ise bu birimin yerini
Flop
adı verilen bir birimalmaktadır.
İşlemci Nasıl Çalışır?
İşlemci kendi içinde bir mimariye sahip olup işlemlerin yapılabilmesi için birçok ünitesi bulunmaktadır. İşlemler yapılırken Logic (mantıksal 1 veya 0) mantığı ile yapılmaktadır. Yaniiki sayıyı toplamak için ilk olarak sayıların ikilik değerleri (1001010 şeklinde) ele alınır ve bunun üzerine işlemler yapılarak sonuç elde edilir. Veya bir film izlerken ekrandakigörüntünün oluşması için hafızada bulunana ikilik değerler birleştirilerek görüntüler oluşur.İşlemciler hafızalarında bulunana komutlarla dışarıdan gelen uyarılar eşliğinde işlemleriyapmaktadırlar. İşlemcini hafızasında bulunan komutlara o
işlemcinin komut seti
denilebilir. Normalde bilgisayarımızda veya başka kompleks ürünlerde sadece bir tane işlemcininolduğunu düşünürüz oysaki detaylıca inceleyecek olursak Bilgisayarımızda;
- Ekran Kartı:
İkilik sistemdeki verileri görüntüye dönüştürmek ve görüntüledeki bozukluklar ile yuvarlamalar, gölgelendirmelere, hareketlendirmeler ve diğer bütün efektleringerçekleştirilmesi için bir işlemci bulunmaktadır.
- Ses Kartı:
Sistemdeki verileri ikilik sistemden alarak özel bir işleme sayesindenduyabileceğimiz şekle getiren, dolby, stereo, çok kanallı gibi özel ifadelerle belirtilenefektlerin oluşması için merkezi bir işlem ünitesine sahiptir.
- Tv Kartı:
Yine yayından aldığı verileri ikilik sisteme dönüştürerek işlemci üstünden ekrankartına aktarılmasını sağlayan merkezi bir işlem birimine sahiptir.Bu örneklerin sayısı sürekli arttırılabilir yani anlıacağımız yapılan her şey için bir işlemci biriminin gerekli olduğudur. Ve işlemcilerin ne işe yaradığı yukarıdaki örneklerdede daha iyioalrak anlaşılmıştır.
İŞLEMCİLERİN TARİHÇESİ
İlk mikroişlemci 4004, 1971 yılında Intel tarafından üretildi. 4004 ilk taşınabilenelektronik hesap makinesidir. Intel 4004 mikroişlemcisi sadece toplama ve çıkarmayapabiliyordu. 4 bitlik olan bu mikroişlemci bazı hesap makinelerinde kullanıldı.1974 yılında üretilen; ev bilgisayarları için kullanılan ilk işlemci Intel 8080 di. Bu işlemci 8bitlik bir yonga (chip) idi.Fakat piyasalar asıl etki yapan işlemci yine Intel’in 8088 adlı işlemcisiydi ve bu işlemci1979 yılında üretildi. IBM PC makinelere hayat veren bu işlemci tam olarak adını 1982yılında duyurmaya başladı.Bütün bu işlemciler Intel tarafından üretildi ve hepside temelde 8088 tasarımınıngeliştirilmesiyle ortaya çıktı. Günümüzde kullandığımız Pentium 4, 8088’lerdeki her hangi
1
 
bir kodu çalıştırabilir fakat 5000 kez daha hızlıdır.En meşhur mikroişlemci mimari si Intel’in x86 işlemcisidir. Intel ilk x86 tabanlı işlemcisini8086 olarak 1978 yılında piyasaya sürdü. Daha sonraki yıllarda yeni nesil x86 tabanlıişlemciler çıkarıldı. 286,386,486, Pentium ve Pentium Pro olarak bu kuşaklarıgörebilmekteyiz. Pentium II, Celeron, Pentium III, Xeon ve Katmai, altıncı kuşak PentiumPro’nun varyasyonlarıdır.Intel’in haricindeki diğer mimariler ise şunlardır; Modern Machintosh’larda bulunanPowerPC, eski Mac’lerdeki 68oxo serisi, Digital ve Compaq’ın güçlü serverlerindekullanılan Alpha ailesi, Silicon Grahics’in Mips Rxooo serisi, Hawlett-Packard’ın PARISC’ive Sun Microsystems’e ait SPARC’tır.İşlemci mimariler, ortaya çıktıkları dönemin felsefesine göre dizayn edilirler. 1970’lerdeveri saklama cihazları ve hafıza bu güne göre çok kısıtlıydı. Bu kaynakları tasarruflu birşekilde kullanabilmek için Intel x86 tabanlı işlemcilerde CISC (Complex Instruction SetComputing - Karmaşık komut kümesi) diye bilinen bir mimari kullandı. CISC’ınkarakteristik iki özelliği, değişken uzunluktaki komutlar ve karmaşık komutlardır.Değişken uzunluktaki komutlar hafıza tasarrufu sağlar. Çünkü basit komutlar karmaşıkkomutlardan daha kısadır. Karmaşık komutlar da iki ya da daha fazla komutu tek birkomut haline getirdikleri için hem hafızadan hem de programda yer alması gerekenkomut sayısından tasarruf sağlar.İlerleyen yıllarda CISC’in kısıtlamaları ve hafızayı tasarruflu kullanmanın önemini yitirmesineticesinde CISC’a rakip olarak RISC (Reduced Instruction Set Computing - daraltılmışkomut seti ile hesaplama) ortaya çıktı.RISC’ın komutlarının uzunluğu sabittir (genelde de 32 bit’tir) ve her bir komut basit birişlemi yerine getirir. Bir RISC çipi bu iki karakteristik özelliği sayesinde, fetch (komutuhafızadan taşıma), decode (komutun anlamını çözme) ve komutu çalıştırma işlemlerinidaha kolay bir şekilde yapabilir. RISC’ın bir dezavantajı kodun uzamasıdır. Tüm komutlargerek olsun olmasın 32 bitliktir. Dolayısıyla RISC programları CISC programlarından dahafazla hafıza gerektirebilirler. Buna rağmen decode aşamasının CISC’e göre daha hızlıgerçekleşmesine ek olarak, çoğu RISC komutları sabit bir zaman diliminde işlem görür.Bu da superscalar pipelining teknolojisi kullanan modern işlemciler için önemli birözelliktir.
İşlemci Üniteleri Nelerdir?
 
İşlemci üzerinde komutları icra etme işini uygulama ünite si (executionunit) ya da fonksiyon ünitesi (function unit) adı verilen ünitelergerçekleştirir. Modern işlemcilerde değişik komut türlerini işletmeküzere birden fazla fonksiyon ünitesi bulunur. Çoğunluklaaritmetik/mantıksal ünite (arithmetic/logic unit) olarak da anılantamsayı (integer) üniteleri tam sayılar ile ilgili işlemleri yapar.Kayan nokta ünitesi (FPU-Floating Point Unit) ise 5,21 gibi küsuratlısayılarla ilgili işlemleri yapar. Bir mikroişlemcide ne kadar fazlafonksiyon ünitesi varsa aynı anda çalışabilecek komut sayısı da okadar artar.Register setiRegister ler, işlem anında bir program tarafından kullanılmakta olansayıların saklandığı geçici hafıza hücreleridir. Farklı komut veregister setlerine sahip olan işlemciler birbirlerinin yazılımlarınıçalıştıramazlar.
2
 
Pipelining
Pipelining , tıpkı bir fabrikadaki seri üretim bandı gibi çalışır. Birfonksiyon ünitesi, her komutun işletilmesini aşamalarına ayırır.Basit bir pipeline’de beş ya da altı aşama olabilir. Birsuperpipeline’da ise 10 ya da daha fazla aşama olabilir. Böyle birpipeline’dan aynı anda birkaç komut birden akabilir. Her komut daayrı bir aşamada işlem görmekte olabilir. Superscalar bir işlemcideher birisinin kendisine ait pipeline’ı olan iki ya da daha fazlafonksiyon ünitesi yer alabilir. Böyle bir işlemci birkaç komutu birdenparalel olarak işletebilir.RISC bu tekniğe daha da elverişlidir. Çünkü basitleştirilmiş komutlarpipeline’lardan daha pürüzsüz bir şekilde akarlar ve CISCkomutlarının neden olabildiği tıkanmalara maruz kalmazlar.
Cache
Cache , çalışmakta olan bir programa ait komutların geçici olaraksaklandığı bir hafızadır. Cache hafızalar, işlemcinin komutları dahahızlı yüklemesini sağlayan yüksek hızlı hafızalardır. Cache hafızlar,Level 1 (L1) ve Level 2 (L2) olmak üzere ikiye ayrılırlar. İşlemciihtiyaç duyduğu komutu ilk önce L1 cache hafızada arar. Eğerişlemcinin aradığı komut burada yoksa L2 cache hafızaya bakılır.Eğer burada da yoksa (cache miss durumu) sırayla, RAM ve HDDüzerindeki sanal hafıza üzerinde arar. L1 cache hafıza bunlariçerisinde en hızlı olanıdır ve genellikle işlemcinin üzerine imaledilir. L2 cache hafıza ise L1 e göre daha yavaş olmasına rağmengene de hızı çok yüksektir. Bir kısım işlemcilerde (Celeronların ilknesillerinde olduğu gibi) L2 cache hafıza bulmayabilmektedir. Budurumda L1 cache hafızaya sığmayan komutlar L2 olmadığı içindirekt olarak daha yavaş olan RAM a yazılmakta ve işlemcininperformansı düşmektedir. L2 cache hafıza genelde işlemcininyakınındaki yüksek hızlı hafıza çiplerinden oluşur. Bazı yeniişlemcilerde (Celeron 300A ve sonrası gibi) L2 cache hafızaişlemcinin içine monte edilmiş ve daha hızlı erişim sağlanmıştır.
İşlemcilerin İç Yapısı
İşlemcilerin nasıl çalıştığını anlamak için iç yapılarını bilmek ve üretim teknolojilerininarkasında ne yattığını bilmek yardımcı olabilir. Bu aşamada
assembly dilini
vemühendislerin işlemci hızlarını artırmak için neler yaptığını öğrenebilirsiniz.Bir işlemci belli bir işlemi yapabilmek için belli bir talimat dizisi çalıştırır, bunu yaparkenüç şey yapar:
Bir işlemci ALU birimini kullanarak toplama, çıkarma, çarpma ve bölme gibimatematiksel işlemler yapabilir. Modern işlemciler üzerlerinde daha karmaşıkişlemler yapabilmek için kayar nokta işlemcisi (FPU- floatin point processin unit)bulundururlar.
3

Activity (4)

You've already reviewed this. Edit your review.
Ömer Özyurt added this note
çok faydalı oldu sağolun
Ömer Özyurt liked this
1 thousand reads
1 hundred reads

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->