3. maila3. maila

GeografiaGeografiaEuskaraEuskaraNaturaNatura

AtAtaza honetaza honetananOndarroako euskaraOndarroako euskaraoinarri, euskalkiei buruzoinarri, euskalkiei buruzegingo dugu berba: zeregingo dugu berba: zerdakigun, zelan ulertzendakigun, zelan ulertzenditugun, dagokigunditugun, dagokiguneuskalkia ikastekoeuskalkia ikastekoasmorik dugun...asmorik dugun...HorretHorretarako:arako:a. “Belar txarrak” testuaa. “Belar txarrak” testuaentzungo ditugu,entzungo ditugu,etetaaentzundako euskalkiaentzundako euskalkiaeteta gainerakoaka gainerakoakulertzeko etulertzeko eta ikastekoa ikastekoarazoez berbaarazoez berbaegingo dugu.egingo dugu.b. “Belar txarrak”b. “Belar txarrak”testua batuaztestua batuazberridatziko dugu.berridatziko dugu.c. Euskalkien beharrac. Euskalkien beharraeteta geroaren inguruana geroaren inguruanezteztabaida sortuko dugu.abaida sortuko dugu.

NDNDARRARRUKUKOOBERBETIBERBETI

TAZAK

PROZEDURA:A. ataza: ondarruko berbeti

Atazaurrea: Ondarroako euskarazko hitzen esanahia asmatu

Ikasleei "Zer esan nahi du?" ariketa emango diegu (3. or.) eta, bikoteka, Ondarroako hizkeraz idatzita daudenhitzen esanahia asmatu eta batuaz emango dituzte.

Ataza: testua entzun eta esaten denaz berba egin

"Belar txarrak" testua

entzungo dugu (karpeta konpartituen biltegian eta wegunean) (10. or.), eta ikasleek, bakar-ka, "Baietz zerbait ulertu" ariketako galderei erantzungo diete (3. or.).Taldetxoetan bilduko dira, erantzunak alderatuko dituzte, eta adosten saiatuko dira.Testua berriro entzungo dugu, eta taldeotan, aurretik emandako erantzunak birplanteatuko ditugu.

Feedbacka: erantzun egokiak jaso

Erantzunak guztion artean komentatuko ditugu, eta irakasleak benetako erantzunak eskainiko ditu.

Atazaostea: testua bera eta euskalkiak ulertzeko arazoez berba egin

Ikasleek, bikoteka, "Erraza ete da?" testaren galderei erantzungo diete (4. or.), eta erantzunak guztion arteankomentatuko ditugu.Hurbilen zaigun euskalkia hartuta, guztion artean horretaz dakiguna aipatuko dugu (ezaugarri bereziren bat,zenbateraino erabiltzen den...).

B. ataza: “belar txarrak” batuaz

Ataza: "Belar txarrak" testua batuaz berridatzi

Hiru talde egingo dugu, talde bakoitzari "Belar txarrak" ariketaren orri bana emango diogu (5.-7. orr.), eta faltaden zatia batuaz berridatziko dute.

Feedbacka: berridatzitako testuak zuzendu

Talde bakoitzak berridatzi duen atala ozen irakurriko du, eta ikaskideek behar diren zuzenketak egingo dizkiote.

Gramatika eta diskurtsoa: bokale armonia izeneko fonetika kontuari erreparatu

"Bat ala bet" ariketa egingo dugu bikoteka, eta erantzunak guztion artean alderatuko ditugu (8. or.).Benetako erantzuna jasotzeko, "Bokale harmonia" orria emango diegu ikasleei, eta atal bakoitzean adibiderenbat gehiago jartzen ahaleginduko dira (9. or.).

C. ataza: euskalkien geroa

Ataza: euskalkien etorkizunaz eztabaidatu

Ikasleak taldeka banatuko ditugu: batzuk euskalkiak zaintzearen eta gordetzearen aldeko argudioak prestatukodituzte, eta besteek euskalkiak bazterrean uzteko argudioak.Talde bakoitzak prestatu dituen argudioak aurkeztuko ditu, eta guztion artean eztabaida egingo dugu.

Feedbacka: argudiorik onenak aukeratu

Ikasleak bikoteka jarriko dira eta, entzundako argudioen artean euskalkienalde eta kontra egiteko pisutsuenakaukeratuko dituzte (bat alde egiteko eta beste bat kontra egiteko).Bikoteetako aukerak guztion artean komentatuko ditugu.

(1) Testua nahiko ulergaitz egin dakioke ikasle askori. Beraz, komenigarria izan daiteke hasi aurretik testua laburra dela azpimarratzea, zailtasunaz ohartzea,edozelako hipotesiak egiten animatzea, eta amaieran hobeto ulertzeko transkripzioa ikusiko dugula gogoratzea.

ERESANNAHIDU

Ondarroako euskarak "euskara berezi" fama dauka bertakook ez garen gehienon artean. Horren berezia izangoote da? Orain ikusiko dugu. Hango lagun batzuk berbetanentzungo ditugu segidan, baina, entzun aurretik, testutikatera ditugun esaldi batzuk irakurriko ditugu. Gehiena batuaz dago, azpimarratuta dagoena salbu... Zer esan nahiote du horrek?

AIETZZERBAITULERTU

Bai, ezta? Zerbait ulertu duzue? Ulertu, imajinatu,... edo bestela asmatu, baina ideiaren bat seguru eginduzuela. Ikus dezagun:

Ba hori azaldu egin

be ostesu

. ...........................................................

...eta orduan

esta oten

beste erremediorik. ........................................

Eta, granorik

ataten espada

, alferrik izaten da. ..................................

Hango aldea belarrez bete-bete

iñde da

. ............................................

Hori oso

guerixe

da gure herrian. ........................................................

Horrek neguan

estau itten biarrik

. ......................................................

Orduan, guztien artean txarrena

axe da

, ezta?.....................................

Badakizu zenbat lagun ibili diren hitz egiten?....................................................................................................................................................................................................................................................................

Eta zein izan da gaia?...............................................................................................................................................................................................................................................

Lekeitio aipatu dute solaskideek. Zer esan dute Lekeitiori buruz?.....................................................................................................................................................................................................................................................

Eta Frantziako Lourdesi buruz?....................................................................................................................................................................................................................................................................

Zerbait gehiago aipatuko zenukete?....................................................................................................................................................................................................................................................................