[
ΤΟ
ΒΗΜΑ
, 2004]
ΕΠΙΤΟΜΟ
ΛΕΞΙΚΟ
ΤΗΣ
ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Λεξικογραφική
παρουσίαση
της
Ελληνικής
Ιστορίας
ΠΡΟΣΩΠΑ
-
ΓΕΓΟΝΟΤΑ
-
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ
-
ΧΑΡΤΕΣ
-
ΣΥΝΘΗΚΕΣ
Επι
µ
έλεια
:
Βαγγέλης
∆ρακόπουλος
-
Γεωργία
Ευθυ
µ
ίου
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΑΡΧΑΙΑ
ΕΛΛΑ∆Α
.................................................................................................................. 2
ΒΥΖΑΝΤΙΟ
............................................................................................................................ 57
Η
ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
ΤΟΥ
1821
ΑΠΟ
ΤΗΝ
ΑΛΩΣΗ
ΕΩΣ
ΤΟ
1832 .................................... 138
ΤΟ
ΝΕΟΤΕΡΟ
ΕΛΛΗΝΙΚΟ
ΚΡΑΤΟΣ
................................................................................ 222
[
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ
:
Absens
]
ΕΠΙΤΟΜΟ
ΛΕΞΙΚΟ
ΤΗΣ
ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΑΣ
ΠΡΟΣΩΠΑ
-
ΓΕΓΟΝΟΤΑ
- 2 -
ΑΡΧΑΙΑ
ΕΛΛΑ∆Α
ΑΒ∆ΗΡΑ
(
ΤΑ
):
Αρχαία
πόλη
της
Θράκης
κοντά
στον
ποτα
µ
ό
Νέστο
.
Οι
κάτοικοί
της
στην
αρχαιότητα
διακρίνονταν
για
την
ακρισία
και
τη
µ
αταιοδοξία
τους
(
αβδηριτισ
µ
ός
)
για
αυτό
και
σατιρίζονταν
από
τους
υπόλοιπους
Έλληνες
(
από
φθόνο
;).
Από
τα
Άβδηρα
κατάγονταν
ση
µ
αντικοί
φιλόσοφοι
της
αρχαιότητας
όπως
ο
Πρωταγόρας
,
ο
∆η
µ
όκριτος
,
ο
Λεύκιππος
κ
.
ά
.
ΑΓΑΘΟΚΛΗΣ
:
Τύραννος
των
Συρακουσών
(361-289
π
.
Χ
.).
Απέκρουσε
τους
Καρχηδόνιους
,
αλλά
κατόπιν
εξορίστηκε
.
Όταν
επέστρεψε
,
εξόντωσε
τους
πολιτικούς
του
αντιπάλους
και
αναγορεύτηκε
βασιλιάς
.
∆εν
κατόρθωσε
να
καταλάβει
την
Καρχηδόνα
.
Στη
συνέχεια
αφαίρεσε
την
Κέρκυρα
από
τον
Κάσσανδρο
και
την
πρόσφερε
στην
κόρη
του
Λάνασσα
,
σύζυγο
του
Πύρρου
της
Ηπείρου
.
Οργάνωσε
µ
ε
επιτυχία
τα
οικονο
µ
ικά
του
κράτους
του
.
ΑΓΓΕΙΟΓΡΑΦΙΑ
:
Στους
λεγό
µ
ενους
Σκοτεινούς
Αιώνες
της
αρχαίας
ελληνικής
ιστορίας
(11
ος
-8
ος
αι
.
π
.
Χ
.)
ε
µ
φανίστηκε
ο
γεω
µ
ετρικός
ρυθ
µ
ός
,
η
πρώτη
γνήσια
µ
ορφή
ελληνικής
τέχνης
.
Τα
γεω
µ
ετρικά
σχέδια
,
που
συναντώνται
στη
διακόσ
µ
ηση
των
αγγείων
,
έδωσαν
το
όνο
µ
ά
τους
σε
ολόκληρη
την
εποχή
(
Γεω
µ
ετρική
).
Τα
µ
οτίβα
που
κυριαρχούν
είναι
µ
αίανδροι
,
τρίγωνα
,
τετράγωνα
,
κύκλοι
,
ρό
µ
βοι
σε
ποικίλους
συνδυασ
µ
ούς
.
Στην
Αρχαϊκή
Περίοδο
(7
ος
-6
ος
αι
.
π
.
Χ
.)
κυριαρχούν
δύο
ρυθ
µ
οί
στην
αγγειογραφία
:
ο
µ
ελανό
µ
ορφος
-
οι
παραστάσεις
ζωγραφίζονται
µ
ε
µ
αύρο
χρώ
µ
α
πάνω
στον
πηλό
-
και
ο
ερυθρό
µ
ορφος
στον
οποίο
οι
µ
ορφές
απεικονίζονται
αφη
µ
ένες
στο
χρώ
µ
α
του
πηλού
και
ε
µ
πλουτισ
µ
ένες
µ
ε
µ
αύρες
γρα
µµ
ές
για
να
αποδοθούν
οι
λεπτο
µ
έρειες
.
Στο
µ
ελανό
µ
ορφο
ρυθ
µ
ό
οι
λεπτο
µ
έρειες
αποδίδονται
µ
ε
χάραγ
µ
α
ή
µ
ε
λευκό
και
βυσσινί
χρώ
µ
α
.
Την
εποχή
αυτή
η
αττική
κερα
µ
ική
έφτασε
σε
θαυ
µ
αστή
τελειότητα
.
Τα
θέ
µ
ατά
της
προέρχονταν
κυρίως
από
τη
µ
υθολογία
.
Οι
αγγειογράφοι
απεικόνισαν
πολλές
από
τις
παραστάσεις
των
ζωγράφων
του
5
ου
αιώνα
π
.
Χ
.
στα
ερυθρό
µ
ορφα
αγγεία
,
από
όπου
και
αντλεί
κανείς
κάποιες
πληροφορίες
για
τη
ζωγραφική
δη
µ
ιουργία
της
Κλασικής
Εποχής
,
κατά
την
οποία
ο
ερυθρό
µ
ορφος
ρυθ
µ
ός
ήταν
σε
διαρκή
εξέλιξη
.
Οι
καλλιτέχνες
προσπαθούσαν
να
αποδώσουν
τις
σκιάσεις
και
τις
πτυχώσεις
στους
χιτώνες
των
µ
ορφών
που
ζωγράφιζαν
.
Πολλοί
αγγειοπλάστες
και
αγγειογράφοι
αναδείχθηκαν
σε
πραγ
µ
ατικούς
καλλιτέχνες
,
όπως
ο
Σωσίας
,
ο
Ιέρων
,
ο
Μάκρων
,
ο
∆ούρης
κ
.
ά
.
Την
ίδια
περίοδο
τα
λεγό
µ
ενα
λευκά
αττικά
αγγεία
ακολουθούσαν
µ
ια
άλλη
τεχνοτροπία
:
άσπρο
φόντο
και
παραστάσεις
µ
ε
µ
αύρο
κυρίως
χρώ
µ
α
.
Τα
χρησι
µ
οποιούσαν
ως
ελαιοδοχεία
ή
µ
υροδοχεία
(
λευκές
λήκυθοι
),
και
άλειφαν
τους
νεκρούς
µ
ε
το
περιεχό
µ
ενό
τους
.
Τον
4
ο
αι
.
π
.
Χ
.
η
κερα
µ
ική
έδωσε
τα
τελευταία
δείγ
µ
ατα
της
τέχνης
των
αρχαίων
αγγειογράφων
,
επειδή
η
απορρόφηση
αγγείων
από
τις
ξένες
αγορές
είχε
στα
µ
ατήσει
.
Αξιόλογα
ό
µ
ως
έργα
προέρχονται
από
τις
αποικίες
της
Κάτω
Ιταλίας
και
της
Σικελίας
.
Σε
αυτά
απεικονίζονται
κυρίως
σκηνές
από
τα
δρά
µ
ατα
των
µ
εγάλων
τραγικών
της
Αθήνας
αποτελώντας
µ
έχρι
σή
µ
ερα
τη
µ
όνη
µ
αρτυρία
για
κάποια
χα
µ
ένα
έργα
τους
.
ΑΓΗΣΙΛΑΟΣ
Β΄
:
Βασιλιάς
της
Σπάρτης
(444-369
π
.
Χ
.)
και
άριστος
στρατηγός
.
Παρακινη
µ
ένος
από
τις
πανελλήνιες
ιδέες
εκστράτευσε
εναντίον
των
Περσών
το
396
π
.
Χ
.
επιτυγχάνοντας
ση
µ
αντικές
νίκες
.
Πρωταγωνίστησε
στη
µ
άχη
της
Κορώνειας
(394
π
.
Χ
.)
εναντίον
των
συνασπισ
µ
ένων
Αθηναίων
,
Θηβαίων
,
Αργείων
και
Κορινθίων
τους
οποίους
και
νίκησε
.
Παρά
τις
επιτυχίες
του
στη
διάρκεια
του
Βοιωτικού
ή
Κορινθιακού
Πολέ
µ
ου
αντιλήφθηκε
ότι
η
Σπάρτη
δύσκολα
θα
µ
πορούσε
να
επιβληθεί
στις
υπόλοιπες
ελληνικές
πόλεις
.
Απέτρεψε
την
κατάληψή
της
από
τα
θηβαϊκά
στρατεύ
µ
ατα
του
Επα
µ
εινώνδα
(370
π
.
Χ
.).
ΑΓΗΣ
:
Το
όνο
µ
α
αυτό
φέρουν
τέσσερις
βασιλιάδες
της
Σπάρτης
.
Ο
πρώτος
αποτελεί
µ
άλλον
µ
υθικό
πρόσωπο
,
ο
δεύτερος
βασίλεψε
στη
διάρκεια
του
Πελοποννησιακού
Πολέ
µ
ου
(427-402
π
.
Χ
.),
ο
τρίτος
σκοτώθηκε
στη
µ
άχη
που
δόθηκε
έξω
από
τη
Μεγαλόπολη
εναντίον
των
στρατευ
µ
άτων
του
Αντίπατρου
(331
π
.
Χ
.)
και
ο
τέταρτος
,
ο
πιο
ση
µ
αντικός
,
βασίλεψε
ανά
µ
εσα
στο
245
και
το
241
π
.
Χ
.
και
προσπάθησε
µ
ε
εκτετα
µ
ένο
αναδασ
µ
ό
γης
και
τολ
µ
ηρές
κοινωνικές
µ
εταρρυθ
µ
ίσεις
να
ξαναδώσει
τη
χα
µ
ένη
αίγλη
στην
πατρίδα
του
.
Ωστόσο
,
δεν
τα
κατάφερε
εξαιτίας
της
λυσσαλέας
αντίδρασης
των
Εφόρων
,
οι
οποίοι
και
τον
καταδίκασαν
σε
θάνατο
.
ΕΠΙΤΟΜΟ
ΛΕΞΙΚΟ
ΤΗΣ
ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΑΣ
ΠΡΟΣΩΠΑ
-
ΓΕΓΟΝΟΤΑ
- 3 -
ΑΓΚΥΛΗΣ
∆ΗΜΟΣ
:
Αρχαίος
δή
µ
ος
της
Αττικής
της
Αιγηίδος
φυλής
.
Βρισκόταν
στους
πρόποδες
του
Υ
µ
ηττού
και
ήταν
χωρισ
µ
ένος
στον
«
υπένερθεν
» (
κάτω
)
και
στον
«
καθύπερθεν
» (
πάνω
).
Ο
δή
µ
ος
είναι
γνωστός
από
επιγραφές
.
Μερικοί
ερευνητές
ταυτίζουν
το
∆ή
µ
ο
Αγκύλης
µ
ε
το
∆ή
µ
ο
Αγγελής
της
Πανδιονίδος
φυλής
,
που
βρισκόταν
ανά
µ
εσα
στο
ση
µ
ερινό
Μαρκόπουλο
και
το
Πόρτο
Ράφτη
.
ΑΘΗΝΑΪΚΗ
ΣΥΜΜΑΧΙΑ
(
Α΄
):
Το
478/7
π
.
Χ
.
συγκροτήθηκε
η
πρώτη
Αθηναϊκή
συ
µµ
αχία
,
η
οποία
ονο
µ
άστηκε
και
∆ηλιακή
,
επειδή
είχε
έδρα
τη
∆ήλο
.
Στη
συ
µµ
αχία
συ
µµ
ετείχαν
οι
πόλεις
της
Χαλκιδικής
,
η
Εύβοια
,
οι
περισσότερες
Κυκλάδες
,
η
Σά
µ
ος
,
η
Χίος
,
η
Λέσβος
καθώς
και
πολλές
πόλεις
των
παραλίων
της
Μ
.
Ασίας
και
της
Προποντίδας
.
Όλες
οι
πόλεις
θεωρούνταν
ίσες
µ
εταξύ
τους
στη
συ
µµ
αχία
,
αλλά
τις
επιχειρήσεις
θα
τις
κατεύθυνε
µ
όνο
η
Αθήνα
.
Άλλες
θα
πρόσφεραν
πλοία
και
άλλες
χρή
µ
ατα
που
θα
φυλάσσονταν
στο
τα
µ
είο
στο
Ναό
του
Απόλλωνα
στη
∆ήλο
.
Οι
εισφορές
ήταν
ετήσιες
.
Σύντο
µ
α
ό
µ
ως
η
Αθηναϊκή
Συ
µµ
αχία
εξελίχθηκε
σε
Αθηναϊκή
Ηγε
µ
ονία
και
η
εισφορά
κατάντησε
φόρος
.
Το
454
π
.
Χ
. µ
εταφέρθηκε
το
συ
µµ
αχικό
τα
µ
είο
στην
Αθήνα
.
ΑΘΗΝΑΪΚΗ
ΣΥΜΜΑΧΙΑ
(
Β΄
):
Συγκροτήθηκε
το
379/8
π
.
Χ
. µ
ετά
το
τέλος
της
σπαρτιατικής
ηγε
µ
ονίας
.
Συ
µµ
ετείχαν
η
Εύβοια
,
το
Βυζάντιο
,
η
Λέσβος
,
η
Τένεδος
,
η
Χίος
,
η
Ρόδος
κ
.
λπ
.
και
σύ
µ
φωνα
µ
ε
αυτή
ορίστηκαν
η
ισονο
µ
ία
και
η
αυτονο
µ
ία
των
συ
µµ
άχων
.
Η
ισχυροποίηση
της
µ
ακεδονικής
δυναστείας
σή
µ
ανε
και
το
τέλος
της
συ
µµ
αχίας
.
ΑΘΗΝΑΣ
ΝΙΚΗΣ
ΝΑΟΣ
:
Βρίσκεται
στο
νοτιοδυτικό
άκρο
το
βράχου
της
Ακρόπολης
,
πάνω
σε
έναν
πρόβολο
.
Το
έργο
ανατέθηκε
στον
αρχιτέκτονα
Καλλικράτη
το
449
π
.
Χ
.,
αλλά
οι
εργασίες
δεν
προχώρησαν
,
αφού
στο
µ
εταξύ
είχε
ξεκινήσει
η
ανέγερση
του
Παρθενώνα
.
Οι
εργασίες
ξανάρχισαν
αρκετά
χρόνια
αργότερα
και
ολοκληρώθηκαν
µ
άλλον
το
424
π
.
Χ
.
Ο
ναός
έχει
περιορισ
µ
ένες
διαστάσεις
(5,64x8,26 µ
έτρα
)
είναι
ιωνικού
ρυθ
µ
ού
,
α
µ
φιπρόστυλος
,µ
ε
τέσσερις
κίονες
στην
ανατολική
πρόσοψη
και
άλλους
τόσους
πίσω
.
Το
λατρευτικό
άγαλ
µ
α
,
το
οποίο
δεν
σώζεται
,
ήταν
ξύλινο
και
παρίστανε
τη
θεά
να
κρατά
στο
ένα
χέρι
της
ρόδι
και
στο
άλλο
κράνος
.
Στη
ζωφόρο
του
ναού
απεικονίζεται
συνέλευση
θεών
και
µ
άχες
ανά
µ
εσα
σε
Έλληνες
και
βαρβάρους
(;).
ΑΘΗΝΑΣ
ΠΡΟΜΑΧΟΥ
ΑΓΑΛΜΑ
:
Το
χάλκινο
άγαλ
µ
α
της
Αθηνάς
ήταν
έργο
του
Φειδία
και
το
συναντούσε
κανείς
α
µ
έσως
µ
ετά
τα
Προπύλαια
.
Χρονολογείται
το
460
π
.
Χ
.
περίπου
.
Ήταν
πολύ
ψηλό
και
σή
µ
ερα
σώζονται
λείψανα
του
βάθρου
του
.
Κοντά
στο
άγαλ
µ
α
της
Προ
µ
άχου
βρισκόταν
και
ένα
άλλο
έργο
του
Φειδία
,
η
Λη
µ
νία
Αθηνά
.
ΑΘΗΝΑΣ
ΧΡΥΣΕΛΕΦΑΝΤΙΝΟ
ΑΓΑΛΜΑ
:
Τρία
αγάλ
µ
ατα
της
Αθηνάς
έστησε
ο
Φειδίας
στην
Ακρόπολη
:
την
Πρό
µ
αχο
,
τη
Λη
µ
νία
και
το
χρυσελεφάντινο
.
Τα
δύο
πρώτα
ήταν
ορειχάλκινα
,
ενώ
το
τρίτο
,
που
κοσ
µ
ούσε
το
εσωτερικό
του
Παρθενώνα
,
είχε
ξύλινο
σκελετό
,
τα
γυ
µ
νά
µ
έρη
του
σώ
µ
ατος
ήταν
φτιαγ
µ
ένα
από
ελεφαντόδοντο
και
τα
ντυ
µ
ένα
είχαν
καλυφθεί
από
φύλλο
χρυσού
(
το
βάρος
του
χρυσού
υπολογίζεται
περίπου
σε
έναν
τόνο
).
Στη
θέση
των
µ
ατιών
ήταν
τοποθετη
µ
ένοι
πολύτι
µ
οι
λίθοι
.
Το
συνολικό
ύψος
του
αγάλ
µ
ατος
έφτανε
τα
12 µ
έτρα
.
ΑΙΓΟΣ
ΠΟΤΑΜΟΙ
:
Μικρός
ποτα
µ
ός
της
ανατολικής
Θράκης
,
κοντά
στον
Ελλήσποντο
,
στις
εκβολές
του
οποίου
οι
Σπαρτιάτες
µ
ε
αρχηγό
τον
Λύσανδρο
διέλυσαν
τον
αθηναϊκό
στόλο
(405
π
.
Χ
.).
Η
ήττα
στους
Αιγός
Ποτα
µ
ούς
αποτέλεσε
και
την
τελευταία
πράξη
στο
ε
µ
φύλιο
δρά
µ
α
του
Πελοποννησιακού
Πολέ
µ
ου
.
ΑΙΣΧΙΝΗΣ
:
Αθηναίος
ρήτορας
,
αντίπαλος
του
∆η
µ
οσθένη
.
Γεννήθηκε
το
390/89
π
.
Χ
.
και
πέθανε
το
314
π
.
Χ
.
Υπήρξε
υπέρ
µ
αχος
της
πολιτικής
του
Φιλίππου
και
του
Αλεξάνδρου
.
Για
τη
στάση
του
αυτή
κατηγορήθηκε
από
τον
∆η
µ
οσθένη
,
ακολούθησε
δικαστικός
αγώνας
µ
αζί
του
που
είχε
ως
αποτέλεσ
µ
α
την
αυτοεξορία
του
στη
Ρόδο
,
όπου
ίδρυσε
ρητορική
σχολή
.
Έργα
: «
Κατά
Τι
µ
άρχου
», «
Περί
Παραπρεσβείας
, «
Κατά
Κτησιφώντος
»
κ
.
ά
.
ΑΙΣΧΥΛΟΣ
:
Γεννήθηκε
στην
Ελευσίνα
γύρω
στο
525/524
π
.
Χ
.
και
η
παρουσία
του
ήταν
απόλυτα
συνδεδε
µ
ένη
µ
ε
την
Αθήνα
.
Πολέ
µ
ησε
στο
Μαραθώνα
και
τη
Σαλα
µ
ίνα
.
Έκανε
δύο
τουλάχιστον
ταξίδια
στη
Σικελία
όπου
και
τελικά
πέθανε
το
456
π
.
Χ
.
Ε
µ
φανίζεται
για
πρώτη
φορά
ως
δρα
µ
ατικός
ποιητής
ανά
µ
εσα
στο
499
και
το
496
π
.
Χ
.,
ενώ
το
484
π
.
Χ
.
πέτυχε
την
πρώτη
του
νίκη
.
Συνολικά
νίκησε
13
φορές
και
από
τα
έργα
του
σώθηκαν
τελικά
επτά
τραγωδίες
: «
Πέρσαι
», «
Επτά
επί
Θήβας
», «
Ικέτιδες
», «
Αγα
µ
έ
µ
νων
», «
Χοηφόροι
»,«
Ευ
µ
ενίδες
»
και
«
Προ
µ
ηθέας
∆εσ
µ
ώτης
».
Οι
«
Πέρσαι
»
είναι
η
µ
όνη
σωζό
µ
ενη
αρχαία
τραγωδία
µ
ε
ιστορικό
θέ
µ
α
αλλά
και
η
τραγωδία
που
διάλεξε
ο
Περικλής
για
να
την
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Recommended
Notes
Load more
