Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more ➡
Download
Standard view
Full view
of .
Add note
Save to My Library
Sync to mobile
Look up keyword
Like this
3Activity
×
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
ՄՈՎՍԷՍ ԽՈՐԵՆԱՑԻ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ ՀԱՅՈՑ

ՄՈՎՍԷՍ ԽՈՐԵՆԱՑԻ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ ՀԱՅՈՑ

Ratings: (0)|Views: 3,206|Likes:
Published by Navavar
ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ ՀԱՅՈՑ ՄՈՎՍԻՍԻ ԽՈՐԵՆԱՑՒՈՅ
ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ ՀԱՅՈՑ ՄՈՎՍԻՍԻ ԽՈՐԵՆԱՑՒՈՅ

More info:

Published by: Navavar on Sep 20, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See More
See less

11/08/2012

pdf

text

original

 
ՄՈՎՍԷՍ ԽՈՐԵՆԱՑԻՊ Ա Տ Մ Ո Ւ Թ Ի Ւ Ն Հ Ա Յ Ո Ց
ՑԱՆԿ ԱՌԱՋԻՆ ԳՐՈՑ Պատասխանի թղթոյն սահակայ, եւ խոստումն կատարել զհայցուածս նորա:Թէ ընդէր, վասն զի Քաղդէացւոց եւ Ասորեստանեայց մատենից ցանկագոյն են մեր իրք, իյունականէն կամեցաւք մեք ցուցանել:Յաղագս անիմաստասէր բարուց առաջնոցն մերոց թագաւորաց եւ իշխանաց:Յաղագս զի ոչ սակս Ադամայ եւ այլոց նահապետացն միաբանեցան այլքն ի պատմագրաց:Գ Ի Ր Ք Ա Ռ Ա Ջ ԻՆ Ծ Ն Ն Դ Ա Բ Ա Ն Ո Ւ Թ Ի Ւ Ն Հ Ա Յ Ո Ց Մ Ե Ծ Ա Ց ԱՊատասխանի թղթոյ Սահակայ, եւ խոստումն կատարել զհայցուածս նորա:Մովսէս Խորենացի յաղագս մերոյս ի սկզբան յայսմ բանիցս Սահակայ Բագրատունւոյ խնդալ:Զանսպառ խաղացմունս ի քեզ աստուածայնոցն շնորհացն եւ զանդուլ հոգւոյն ի վերայ քոց իմացուածոցդ զշարժունս ծանեայ ի ձեռն գեղեցիկ խնդրոյս, յառաջ քան զմարմնոյդ՝ զհոգւոյդ ընկալեալ զծանօթութիւն, որ սիրելի իսկ իմոց ախորժակացս է, առաւել եւ ս սովորութեանցս: Վասնորոյ ոչ միայն գովել արժան է զքեզ, այլ եւ ի վերայ քո աղօթել՝ առ ի լինել քեզ միշտ այսպիսի:Զի եթէ վասն բանին մեք, որպէս ասի, պատկեր Աստուածոյ, եւ դարձեալ՝ Առաքինութիւնբանականին է խոհականութիւն, եւ քո յայսոսիկ անհատ ցանկութիւն՝ ապա ուրեմն գեղեցիկմտածութեամբ զխոհականութեանդ քո վառ եւ բորբոք պահելով զկայծակն՝ զարդարես զբանն,որով մնաս առ ի լինելն պատկեր. ի ձեռն որոյ եւ զայսորիկ զսկզբնատիպն ասիս ուրախացուցանել,գեղեցկ եւ չափաւոր մոլութեամբ յայսոսիկ մոլեալ եւ զակատեալ:Առ որով տեսնեմ եւ զայս, զի եթէ որք յառաջ քան զմեզ եւ կամ առ մեօք եղեն հարուստք եւ  իշխանք աշխարհիս Հայոց, ոչ ընդ ձեռամբ անկելոց իւրեանց արդեօք գտելոց իմաստնոցզայսպիսեացս հրամայեցին կարգել զյիշատակս բանից, եւ ոչ արտաքուստ ուստեք այսոցիկ ի ներքսածել խորհեցան օժանդակութիւնս իմաստից, եւ զքեզ այժմ այսպիսի եղեալ ծանեաք, – ապաուրեմն յայտ է, թէ ամենեցուն քան զքեզ նախագունիցն ճանաչիս վեհագոյն, եւ բարձրագունիցարժանաւոր գովութեանց, եւ յայսպիսի պատկանաւոր դնիկ յարձանագրութիւնս բանից:1
 
Յաղագս որոյ հեշտաբար ընկալեալ զքո խնդիրդ՝ աշխատասիրեցայց ածել ի կատարումն, յանմահյիշատակ թողուլ զայս քեզ եւ որ զկնի քո գալոց են ազգք. զի ազգի ես նախնականի, եւ քաջ եւ արգասաւոր՝ ոչ միայն ի բանս եւ ի պիտանաւոր խոհականութիւնս, այլ եւ ի մեծամեծ եւ ի բազում գործս արժանափառս. զորս յիշատակեսցուր ի կարգի պատմութեանս, յորժամ զորդի ի հօրէ ծննդաբանելու ազգաբանիցեմք զբովանդակն, իսկ զՀայաստանեայցս նախարարութիւնս,զամենեցուն գուսան եւ զզիարդն յայտնելով համառօտ եւ հաւաստի, որպէս ի յունականս կայ իպատմութիւնս:Բ Թէ ընդէ՛ր, վասն Քաղդէացւոց եւ Ասորեստանեայց մատենից ցանկագոյն են մեր իրք, ի յունականէնկամեցաք մեք ցուցանել:Եւ ընդ այս մի որ զարմասցի, եթէ բազում ազգաց լեալ մատենագիրք, որպէս ամենեցուն է յայտնի,մանաւանդ Պարսից եւ Քաղդէացւոց, յորս առաւել ազգիս մերոյ գտանին բազում ինչ իրացյիշատակք, մեք զՅունացն միայն յիշեցաք զպատմագիրս, եւ անտի զյայտարարութիւն մերոյազգաբանութեանս խոստացաք յանդիման կացուցանել: Քանզի ոչ թագաւորքն Յունաց միայն՝որպէս զաշխարհակալութեանն, այսպէս եւ որ ինչ իմաստութեան ջանք՝ փոյթ յանձին կալանաւանդել Յունաց յետ զառտնին իւրեանց յարմարել իրս, – որպէս եւ Պտղոմէոս, որ եւ եղբայրասէր,պէտ արարեալ զամենայն ազգաց զմատեանս եւ զվէպս ի յոյն լեզու փոխարկեաց,–(Բայց մի՛ ոք աստանօր զմեզ անուսումն համարեալ բամբասիցէ իբր եւ զանվարժս ոմանս եւ զտգէտս, որպէս թէ Եգիպտացւոց լեալ թագաւոր՝ մեր այժմ զնա յունաց գրեցաք: Քանզի նուաճեալ նորա եւ զՅոյնս ընդ իւրով ձեռամբ՝ անուանեցաւ Աղէքսանդրի եւ Յունաց թագաւոր, որպէս եւ ոչ մի ոք ի Պտղոմեանցն կամ յայլոցն տիրելոցն Եգիպտացւոց անուանեցաւ ոք երբէք. որ եւ վասնառաւել յունասէր բասր ունելոյ՝ ի յոյն լեզու զաշխատութիւն իւր ժողովեաց: Է եւ այլ բազում այսպիսի ինչ պատճառ վասն ասելոյն մեր զնա Յունաց թագաւոր. այլ վասն համառօտելոյ զճառս՝բաւական լիցի ասացեալս վասն նորա:)– այլ եւ բազում արք անուանիք եւ իմստութեանպարապեալք ի յունաց աշխարհէն՝ հոգացան ոչ միայն զգիրս զիւանացն այլոց ազգաց թագաւորացնեւ զմեհենիցն յեղուլ ի յոյն բան, որպէս գտանեմք զայն, որ եւ զԲերոսոսն յայս յորդորեաց զայրքաղդէացի եւ զվարժ ամենայն իմաստութեամբ, – այլ եւ զմեծամեծս եւ զզարմանալոյարժանաւորս յարուեստից. եւ ուրեք ուրեք գտեալ աշխատութեամբ, հաւաքեալ փոխեցին ի յոյն լեզու, որպէս զԱ. առ Ք. եւ զԹ առ Փ. եւ զԿ. առ Ե. եւ զՇ առ Թ.: Եւ ժողովեալ զայսոսիկ արանց,զորոց եւ մեք զանուանսն հաւաստի գիտեմք՝ նուիրեցին ի փառս Հելլենացւոց աշխարհին: Եւ գովելիք են, որպէս իմաստասիրեցեալքն, յաղագս ջանին եւ իմաստութեանն առ ի յայլոց լինելոյ գտակք,առաւել եւ ս որք ընկալան եւ պատուեցին զայսպիսի զիւրաս իմաստից: Վասն որոյ եւ զբոլոր իսկզՅոյնս ոչ դանդաղիմ մոյր կամ դայեակ ասել իմաստից:2
 
Եւ վասն առ ի յունաց զրուցաբանսն զակնարկութիւն մերոյ պիտոյիցս առնելոյ՝ բաւական է այսչափ:ԳՅաղագս անիմաստասէր բարուց առաջնոցն մերոց թագաւորաց եւ իշխանաց:Կամիմ զանիմաստասէր բարս առաջնոցն մերոց նախնեացն ոչ առանց յիշատակի բամբասանաց թողուլ, այլ աստէն իսկ, ի սկզբան մերոյ գործառնութեանս, զվասն նոցա կշտամբութեան յարմարել զբանս: Զի թէ արդար եւ արժանի գովութեան այնք ի թագաւորաց իցեն, որք գրով եւ պատմութեամբ զիւրեանցն հաստատեալ կարգեցին զժամանակս, եւ զգործս իմաստութեան եւ զքաջութիւն իւրաքանչիւր արձանացուցին ի վէպս եւ ի պատմութիւնս՝ ըստ նոցանէ եւ պարապեալքն այսպիսում ճգնութեան դիւանագիրք մատենից՝ ներբողականաց ի մէնջ արժանի եղենասից. ի ձեռն որոց եւ մեք յընթեռնուլն զառ ի նոցանէ շարածս բանից՝ ըստ աշխարհօրէն կարգաց իմաստնանալ ասիմք, եւ քաղաքականս ուստնել կարգս, յորաժամ զայսպիսի ընթերցասիրիցեմք  իմաստութեան ճառս եւ զրուցատրութիւնս, որք են Քաղդէացւոց եւ Ասորեստանեայց, Եգիպտացւոցեւ Հելլենացւոց. առ այսոքիւք եւ փափագիցեմք եւ ս արդեօք իմաստութեան արանցն այնոցիկ, որզայսպիսի փոյթ յանձին կալան,– ապա ուրեմն ամենեցուն մեզ յայտնի է թագաւորացն մերոց եւ այլոց առաջնոցն առ ի յիմաստն տխմարութիւն, եւ անկատարութիւն ոգւոյն բանականի: Զի թէպէտեւ եմք ածու փոքր, եւ թուով յոյժ ընդ փոքու սահմանեալ, եւ զօրութեամբ տկար, եւ ընդ այլով յոլով անգամ նուաճեալ թագաւորութեամբ՝ սակայն բազում գործք արութեան գտանին գործեալ եւ  ի մերում աշխարհիս, եւ արժանի գրոյ յիշատակի, զոր եւ ոչ մի ոք ի նոցանէ պէտ յանձին կալաւ մատենագրել: Արդ՝ այնոքիկ, որ եւ ոչ անձանց խորհեցան բարիառնել, եւ անուն յիշատակիյաշխարհի թողուլ, զի՞ արդեօք եւ մեղադրութիւն մեր այնպիսիեացն ի ճահ պատահիցէ, զ եւ սմեծագոյնս ի նոցանէ պահանջել եւ որ ինչ հնագոյն քան զնոսա:Այլ ասիցէ ոք արդեօք. վասն ոչ լինելոյ գիր եւ դպրութիւն ի ժամանակին, կամ վասն պէսպատերազմացն, որ կուռ զմիմեանց զկնի ի վերայ գային: Այլ ոչ արդար եւ այսոքիկ կարծեցեալ լինի.քանզի գտանին եւ միջոցք լեալ պատերազմացն, եւ գիր Պարսից եւ Յունաց, որովք այժմ գիւղից եւ գաւառաց, եւ ս եւ իւրաքանչիւր տանց առանձնականութեանց, եւ հանուրց հակառակութեանց եւ դաշանց այժմ առ մեզ գտանին անբաւ գրուցաց մատեանք, մանաւանդ որ ի սեպհականազատութեան պայազատութիւն: Այլ ինձ թուի, որպէս այժմ՝ եւ առ հինսն Հայաստանեայցս լեալ անսիրելութիւն իմաստութեան եւ երգարանաց բանաւորաց: Վասն որոյ աւելորդ է մեզ եւ այլ յաղագս արանց անրանից, թուլամտաց վայրենեաց ճառել:Բայց ընդ քո յոյժ զարմացեալ եմ ընդ մտացդ ծննդաբերութիւն, որ ի սկզբանցն մերոց ազգաց մինչ եւ ցայժմուսս միայն գտար զայսպիուոյ մեծէ իրէ բուռն հարկանել, եւ մեզ խոյզ խնդրոյ առաջիարկանել–երկար եւ շահաւոր գործով զազգիս մերոյ կարգել զպատմութիւնն ճշդիւ՝ զթագաւորացնեւ զնախարարականաց ազգաց եւ տոհմից, թէ ով յումմէ, եւ զինչ իւրաքանչիւր ոք ի նոցանէ 3

Activity (3)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
Ashot Alexanian liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->