Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
77Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
BILIMSEL ARASTIRMA YONTEMLERI

BILIMSEL ARASTIRMA YONTEMLERI

Ratings:

4.75

(8)
|Views: 24,015 |Likes:
Published by api-3738026

More info:

Published by: api-3738026 on Oct 15, 2008
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/18/2014

pdf

text

original

 
BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
M. Cüneyt BİRKÖK 
İÇİNDEKİLER
I. SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİNE GENEL BAKIŞ ...........................1Bilimsel Araştırma ............................................................................................................................................. 1Sosyal Bilimleri Metodolojik Özellikleri ...........................................................................................................4Bilimsel Düşünme ve Metot Problemleri ...........................................................................................................5II. BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİNDE TEMEL KAVRAM, İLKE VE YAKLAŞIMLAR .............7A. BİLGİNİNİN KAYNAĞI VE PROBLEM ÇÖZMENİN PRATİK DAYANAKLARI ................................ 7B. BİLİMSEL YÖNTEM VE ARAŞTIRMA ................................................................................................... 14III. ARAŞTIRMA SÜREÇ VE TEKNİKLERİ .................................................................................................... 15A. PROBLEMİN TANIMI ................................................................................................................................15B. ARAŞTIRMANIN AMACI, ÖNEMİ, VARSAYIMLARI VE SINIRLILIKLARI .................................... 22C. ARAŞTIRMADA KULLANILAN TEMEL KAVRAMLARIN TANIMLANMASI ............................... 23D. YÖNTEM ..................................................................................................................................................... 27E. ARAŞTIRMA MODELİ .............................................................................................................................. 31F. EVREN VE ÖRNEKLEM ............................................................................................................................ 39G. VERİLERNİN TOPLANMASI ................................................................................................................... 39H. VERİLERİN İŞLENMESİ ÇÖZÜMÜ VE YORUMLANMASI ................................................................ 39I. BULGULAR VE YORUM ............................................................................................................................ 39J. ÖZET, YARGI VE ÖNERİLER ................................................................................................................... 39
I.SOSYAL MLERDE ARTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLENE GENEL BAKBilimsel Araştırma
Geleneksel olarak bilimler iki grupta toplanmaktadır. Fizik, kimya, biyoloji gibi sahalarınoluşturduğu guruba
tabii bilimler 
, sosyoloji, psikoloji, ekonomi, siyasal bilimler gibidiğer sahalarınkine de
sosyal bilimler 
adı verilmektedir. Bu ayırım, on sekizinci yüzyıldaNewton mekaniğinin bilimin temeli olarak kabul edilmesine dayanmaktadır.
1
Sebep-sonuç ilişkileri anlamını içeren
 pozitif 
sosyal bilimlerde, bu dönemden itibaren Newton
1
A. B. Levison, (1974).
Knowledge and Society: An Introduction to the Philosophy of the Social Sciences.
USA: TheBobs-Merrill Co., s. 1-6.
 
modelinden etkilenen pozitif sosyal araştırmalar istihdam edilmektedir. Tabii bilimlerdeolduğu gibi, sosyal bilimlerde de toplumun ve kurumlarının sistematik bilgisi deneyselolarak sebep sonuç ilişkileri çerçevesinde sınanabilmektedir.Genel olarak pozitif sosyal bilimler, ortaya yeni bilgiler koyan, yaratıcı olan disiplinleranlamında kullanılmaktadır. Matematik bilimler tümdengelime dayalı tekrarlanmaktaolan bilgiler üretirken, pozitif bilimler tümevarım metoduyla yeni bilgiler üretmektedir.
2 
n bilimlerin ortak özelliği, olguların zlemiyle genelliklere ulaşmakr. Bugenellemelere tek bir gözlemin mantıkî çıkarımıyla ulaşılamaz.Sosyal bilimler metodolojisinde, tabii bilimlerden farkolarak, başka metodolojikunsurlar da söz konusudur. Özellikle yirminci yüzyılın başlarından itibaren bilimin hızlıgelişimiyle birlikte ortaya çıkan yeni paradigmalarda, artık pozitivizmin yara
rölativizm
de kabul edilmektedir. İnceleme alanı insan davranışları olduğu için, iradi biretki söz konusu olmakta ve sosyal olaylardaki açıklamaları mutlak determinizmin vetek sebepli izahların dışına çıkarmaktadır. Sosyal değişmenin kanunlarını arayan, sosyaloluşumların prensiplerini inceleyen bir sosyoloji metodolojisi, bazı problemler hâlâsürüyor olmakla birlikte, zaman içerisinde oluşturulmuştur. Zaten realitenin tam olarakkavranabilmesi mümkün değildir; realite ancak belirli zamanlara ve bakış açılarına özgüolarak kısmen kavranabilmektedir.
3
Öte yandan, sosyolojinin ilk ortaya çıktığı dönemlerde insan davranışlarının veya sosyalolaylan öülebilirliği konusunda tarşmalar yapılştır. Sosyal bilimlermetodolojisindeki temel problem insan davranışlarının ölçülmesi meselesidir. Günümüzsosyal bilimlerinde, diğer bilim dallarında kullanılan metotlar kullanılmaktadır. Bunlargenel olarak zlem, istatistik ölçümleme, veri toplama ve insan ekolojisininincelenmesidir. Bu metotların hepsinde de esas problem
değişkenlerin
kontroledilmesidir. Çünkü insanın dışındaki varlıkların davranışlarını gözlemlemek, laboratuarşartlarında kontrol etmek ve geleceklerini tahmin etmek daha kolaydır. Bir gurubunindeki veya ferdi olarak insan davranışı, diğerleri gibi kolaylıkla ne tahminedilebilmekte ne de kontrol edilebilmektedir. Bu bakımdan, sosyal bilimlerde, diğerbilimlerde olduğundan çok daha fazla sada ve muğlak değişkenler olduğunusöylemek yanlış değildir. Söz konusu şartlar altında sosyal dünyanın kanunlarını ya da
2
M. Sencer ve Y. Sencer, (1978).
Toplumsal Araştırmalarda Yöntembilim.
Ankara: Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresiEnstitüsü, s. 17.
3
A. Kurtkan Bilgiseven, (1998).
İlm-i Ledün (Genel Teoloji).
İstanbul: Gözde Matbası, s. 15-7.
2
 
sosyal hayatın kurallarını keşfedebilmek ve ortaya çıkan problemleri giderebilmek içinnasıl bir yol takip edileceği sorunu aşağıdaki bölümlerde ele alınmaktadır.Sosyal bilimler metodolojisi genel olarak üç temel soruya verilen cevaptankaynaklanmaktadır. Bunlar, sosyal bilimlerin ne tür bir gerçek veya bilgi sağladığı, nasılsağlağı ve kaılaştığı problemleri veya eksikleri nasıl giderdidir.
4
Kullanılanmetotlar bu sorulara giderek daha iyi cevaplar verilmesiyle oluşmaktadır. Bu çerçevedesosyal bilimcinin temel amacı, teorik modeller geliştirerek ve deneyerek çeşitli sosyalfenomenleri açıklamak için sosyal dünyada araştırma yapmaktır. Gözlemlediği alansosyal hayat, incelenen konu ise insanın tutum ve davranışlarıdır. Bulgularını çeşitlimetotlar kullanarak, mesela tiyatro yazarı perspektifiyle
5
tüm sosyal olaylar canlı birsahnede yaşanıyormuş gibi anlatarak, bilimsel kamuoyuna aktarmaktadır. Bilimselinceleme, diğer bilim dallarında olduğu gibi sosyal bilimsel araştırmada da sistematikolarak yürütülmektedir. Sistematik olarak yürütülmesi, sebep sonuç ilişkilerinin tespitedilebilmesi anlamına gelmektedir.
6
Diğer bilim adamlagibi sosyal bilimciler deçalışmalarına kendileri için önemli olan soruları hedefleyerek başlamakta ve araştırmasorularına cevap bulmalarını sağlayacak bir araştırma projesi düzenlemektedirler. Tıpkıkimyacıların kendi disiplinlerine özdeney zenekleri kurmaları veya sosyalpsikologların yine kendi disiplinlerine özgü öğrenim deneylerini farelerle yapmaları gibi,sosyologların da kendilerine göre önemli olan sorulara verilen cevapları keşfetmek içinözel yöntemleri vardır. Mesela bir sosyal bilim olarak sosyoloji, organize ve metodiktirve amabilgiyi zenginleştirmektir. Bilimsel bir çalışmada ana hatlarıyla olaylarınzlenmesi ile bunlar arasındaki ilkilerin belirlenmesi şeklinde iki ayfaaliyetyürütülmektedir.
7
Sosyologun çalışması esasen, diğer insanlarla arasında her yönüylebir iletişim kurmaktır. Çalışmasının ilk aşamasında fertlerle iletişim kurarak onlarıntutum ve davranışlarını tespit etmekte, ikinci aşamada ise bulgularını yine bir türiletim kurarak bilimsel hayata, entelektüel çevreye veya diğer ilgili kişileresunmaktadır. Bilgiyle araştırmacı arasındaki iletişim sözlü veya yazılı olmaktadır. Amaçbir problemin önemini, aciliyetini ve çökamuoyuna duyurmaktır. Sosyalbilimlerdeki araştırma süreci genel olarak beş safhada tamamlanmaktadır:
8
4
P. Diesign, (1992).
How Does Social Science Work?: Reflections on Practice.
(2. Baskı), USA: University of PittsburghPress, s. 303.
5
M. Lester, (1984). "Self: Sociological Portraits. "
The Existential Self in Society.
(Ed.by. J. A. Kotarba ve A. Fontana),USA: The University of Chicago, s. 30.
6
B. Baloğlu, (1997).
Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemi.
İstanbul: Der Yayınevi, s. 11.
7
N. Erder, (1976). "Sosyal ve Siyasal Bilimlerde Kuram ve Yöntem Konusunda Tartışılan Başlıca Sorunlar",
ToplumBilimlerinde Araştırma ve Yöntem.
(Ed. R. Keleş), Ankara: Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü Yayınları, s. 11.
3

Activity (77)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
sertacari liked this
Mehmet Demirkan liked this
Gökhan Güngör liked this
Elif Bal liked this
Güler Cubukcu liked this
Güneş Akça liked this
Murat Erkan liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->