P R O G R A M A S E P T I E M B R E P R O G R A M A O C T U B R E
Manuel Iradier,ehun urteko mitoa
M
anuel Iradier y Buliesploratzailearen bi-zitza (Gasteiz, 1854 - Valsaín,1911), XIX. mendeko egileen,Haggar, Verne edo Salgariren,abentura-eleberri erroman-tikoetatik atera dugula ema-ten du. 1869tik 1873ra bitar-tean, Arabako geograiatikibili zen eta «Cuadernos de Álava»-n egindako bidaiahoriek azaldu zituen; jaiotze-probintzia honetakoohituren, irudien, paisaien multzoa zen, eta gerokoenpresen saiakera osatu zuten. Gineako Golkoan zi-tuen jabetza espainiarretatik Arikako kontinentera joateko behin betiko plana, Iradier gazteak GaleskoStanleyrekin izandako elkarrizketa labur baten os-tean zehaztu zen. Stanley Euskadin zegoen New YorkHerald egunkariko berriemailea zelako eta guda kar-listaren berri ematen zuelako. Elkarrizketa horretan,britainiarrak, Espainiako burokrazia gutxi ezagutzenbazuen ere, aipatutako lurraldeak esploratuz ospealor zezakeela esan zion, asmo handiagoko proiektuenfnantzaketa lortzeko modu bat izan zitekeen. Koina-tarekin eta Isabel Urquiola emaztearekin –Gasteizkoogidunen alaba zen– batera, 20 urte baino ez zituelaeta Filosofa eta Letretan lizentziatu ondoren, ManuelIradierrek lehen abentura hasi zuen Arika ekuato-rialeko oihanetan. 1877ko urtarrilean Espainiaraitzuli zen. Atzean, bere osasuna, amiliarena –baitaIsabela alabarena ere, Fernando Poon malariak jotahil baitzen– eta lurralde horiei buruzko azterketasakon bat utzi zituen. Iradierren lan hori, «ÁricaTropical», irakurtzen dutenak, oraindik liluratzendira, dugun esplorazioko koadernorik konplexu etaezezagunetako bat baita. 1883an Madrilen Geogra-fako Espainiako Kongresua egin zuten eta horrenondorioz Arikanisten eta Kolonialisten EspainiakoSozietatea sortu zuten. Elkarte horrek dirua lortuzuen –oso kopuru txikia beste esploratzaile batzuekzutena kontuan izanda– Arabako abenturazalea hu-rrengo urtean Muni eskualdera joan zitezen. Nekeasko jasan ondoren, Iradierrek eta Amado Osorioesploratzaile asturiarrak ondokoa lortu zuten: gauregungo Ekuatore Gineako Errepublikaren EskualdeKontinentala Espainiara anexionatzea. Ez zuen be-rriz Arikara itzuli, baina beste proiektu gorabeherat-su batzuetan ere sartu zen, patenteak, trenbidea etazenbait meategi eta zur konpainiak, besteak beste.Jaiotze-aberriak ahaztuta, 1911. urtean hil zen Val-saínen (Segovia), hara joan baitzen osasun ahulduaindarberritzeko alerrikako asmotan.
Miguel Gutierrez Garitano
JORNADASPARA EL MES DE OCTUBRE
JUEVESDÍA 6 DE OCTUBRE 19:00 HORASD. Álvaro Iradier Rosa
Presidente de la Asociación Aricanista Manuel Iradier.
D. Ibón de Olano
Presidente de la Asociación Vasca de Entomología
«25 años de africanismo alavés(cooperación y naturalismo en Guinea Ecuatorial)»
JUEVESDÍA 13 DE OCTUBRE 19:00 HORASD. Federico Verástegui
Psicólogo y Director en Álava de la Sociedad de Estudios Vascos.Experto en la fgura de José María de Murga, el moro vizcaíno.
«Exploradores vascos en África»
JUEVESDÍA 18 DE OCTUBRE 19:00 HORASD. Ramón Jiménez Fraile
Escritor
«Manuel Iradier y Bulfy, cien años de leyenda»
JUEVESDÍA 27 DE OCTUBRE 19:00 HORAS
Clausura de las Jornadas por el Excmo. Sr. Alcalde de Vitoria-Gasteiz
D. Javier Maroto Aranzábal
y entrega del Premio Manuel Iradier a
«viajeros, exploradores y aventureros».
JORNADASPARA EL MES DE SEPTIEMBRE
MIÉRCOLESDÍA 14 DE SEPTIEMBRE 19:00 HORAS
Saludo del Presidente de la Comisión de Álava
D. Fernando Salazar Rodríguez de Mendarózqueta Apertura de las Jornadas
por el Excmo. Sr. Presidente de las Juntas Generales de Álava,
D. Juan Antonio ZárateCONFERENCIADª Cristina Morató
Periodista, escritora y vicepresidenta de la Sociedad Geográfca Española
«Isabel Urquiola y otras aventureras olvidadas en África»
JUEVESDÍA 22 DE SEPTIEMBRE 19:00 HORASD. José María Ortiz de Orruño
Proesor de Historia Contemporánea en la UPV
«La Vitoria de Iradier (1840-1880)»
JUEVESDÍA 29 DE SEPTIEMBRE 19:00 HORASDª Isabela de Aranzadi
Antropóloga y experta en Guinea Ecuatorial
«Ritos y música en los pueblos de Guinea Ecuatorial»
Leave a Comment