The Cathedral and the Bazaar

The Cathedral

Bazaar

The

&

v3.0

by : Eric S. Raymond

เรี ยบเรี ยงใหม่จากต้นร่างฉบับแปลไทยของ คุ ณเทพพิ

ทักษ์ การุณบุญญานันท์ และคณะ

http://linux.thai.net/~thep/catb/cathedral-bazaar/

เรียบเรียงใหม่โดย : วิรัช เหมพรรณไพเราะ

The Cathedral and The Bazaar

คำนำ

โดยผู ้ถอดความและเรียบเรียง

เอกสารเผยแพร่เรือง The Cathedral and The Bazaar หรือในชือภาษาไทยว่า “มหาวิหารกับตลาดสด” นี้

คือหนึ

งในจำานวนเอกสาร ทีไดสรางแรงบันดาลใจใหกับชุมชนนักพัฒนาซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส และมักจะกล่าวกัน

ว่า นีคือเอกสารที “ตองอ่าน” สำาหรับทุกคนทีสนใจโลกของโอเพนซอร์สอย่างแทจริง

ผมเองเขามาเกียวของกับโลกโอเพนซอร์สเมือประมาณป2002 โดยเริมตนจากระบบปฏิบัติการLinux ทีตองการ

นำามาติดตั้งใหกับเครืองแม่ข่

ายของบริษัท และไดติดต่อกับแฮ็กเกอร์รายหนึงดวยความบังเอิ

ญ ซึงเราก็ไดร่วมงาน

กันหลังจากนั้น ความสัมพันธ์ของเราดำาเนินไปดวยดีในฐานะที

เขาเปน “ผูชี้แนะ” และผมเปน “ผูรับคำาชี้แนะ”

เหล่านั้นอย่างสนุกสนาน องค์

กรของเราเปนเพียงองค์กรขนาดย่อมๆ มีกลุ่มผูใชงานทีรูจักแต่คำาว่า “ใช” เท่

านั้น เราไม่เคยมี “ยอดฝมือ” ระดับแฮ็กเกอร์มาก่อน มันจึงเปนประสบการณ์ทีน่าตืนตาตืนใจมาก สำาหรับการเปด โลกทัศน์ใหผมไดสัมผัสกับอาณาจักรของโอเพนซอร์ส

โครงสรางทางสถาปตยกรรมของซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สนั้น มีหลายส่วนทีละมายคลายคลึงกับแนวความคิดดั้งเดิม ของผมเกียวกับซอฟต์แวร์ มันมีลักษณะเปนโมดูลทีถูกนำามาประกอบเขาดวยกัน มีชิ้นส่วนทีเกียวของกันหลายชิ้น และทุกชิ้นก็สามารถดัดแปลงแกไขไดอย่างค่อนขางอิสระจากกัน นั

นอาจจะเป นเรืองทีน่ายุ่งยากรำาคาญใจสำาหรับ

ผูใชงานคนอืนๆ แต่สำาหรับผมแลว มันไม่ต่างจากการทีเด็กเล็กๆ คนหนึง ทีไดรับของขวัญเปนตัวต่อLego ซึ

ง

เขาสามารถเล่นสนุกกับทุกๆ จิ

นตนาการของตัวเองได

แมว่าผมจะเคยใชแนวคิดอย่างนี้กับการใชงานระบบปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ หรื

อซอฟต์แวร์ตัวอืนๆ มาก่อน แต่ผม

ซึมซับไดในทันทีเลยว่า โลกของLinux คือโลกทีผมสามารถใชแนวคิดนี้ไดอย่าง “ถู

กตองตามกฎหมาย” แลวมันก็ ไดกลายเปนความปรารถนาทีจะเขาไปมีส่วนร่วมในการผลักดัน “ความถูกตอง” นี้ ใหแพร่หลายออกไปในสังคม วงกวาง ซึงไม่ใช่เรืองทีง่ายนักสำาหรับ “สังคมอุดมอุบาย” อย่างสั

งคมไทยในเวลานั้น ทีจะยอมรับหรือยอมทำา

ความเขาใจกับการสราง “สังคมอุดมปญญา” อย่างทีชุมชนโอเพนซอร์สใฝ ฝนกัน

ผมไม่เคยไดยินชือของเอกสารฉบับนี้มาก่อนเลยดวยซำ้า จนกระทังวันหนึงทีผมมีโอกาสไปร่วมงานเสวนากับชุมชน

โอเพนซอร์สในประเทศไทย และไดพบเห็นบุคคลหลายๆ ท่

าน ทีเราน่าจะถือว่าเปนแบบอย่างทีดีได โดยเฉพาะ

คุณเทพพิทักษ์ การุญบุญญานันท์ ทีมักจะถูกเอ่ยอางถึงเสมอๆ ภายในหนาเว็บไซต์ต่างๆ ของชุมชนLinux ใน

ประเทศไทย หรือในการพูดคุยเรืองทัวๆ ไปเกียวกับระบบปฏิบัติการตัวนี้ ชือของ “คุ ณเทพ” จะเป นชือทีหลายคน

เรียกหากันอย่างคุนปากมากทีสุดชือหนึง ซึ

งในวันนั้น “คุ ณเทพ” ไดเอ่ยถึงความตั้งใจทีจะแปลเอกสารฉบับนี้ให

เป นภาษาไทยทั้งฉบับ หลังจากทีเคยมีการแปลเป นบางบทบางตอนมาก่อนหนานั้นอย่างกระจัดกระจาย

ไม่กีวันหลังจากนั้น ผมก็ไดเห็น “มหาวิหารกับตลาดสด” ฉบับภาษาไทยที “คุ ณเทพและเพื่อน” ช่วยกันแปล โดย มันถูกโพสต์ไวทีhttp://li nux.t hai. net/ ~thep/c atb/c athedral-baz aar/ แลวผมก็ไดอ่านผ่านๆ อย่างเร็วๆ เพือจะ ทำาความเขาใจกับโทนของเรืองราวทั้งหมดในนั้น

ผมยอมรับว่า นั

นคือการแสดงออกถึงความตั้งใจทีดี และเป นความมุ่งมันของทุกๆ คนต่อเอกสารฉบับดังกล่าว แต่

ผมก็ยังรูสึกไม่ค่อยชอบใจกับการวางลำาดับของขอความสลับไปสลับมาระหว่าง2 ภาษา ซึ

งแมผมจะเข

าใจว่า เป น เรืองของขั้นตอนปกติในระหว่างการทำางานร่วมกันหลายๆ คน แต่ก็สะดุดอารมณ์กับสำานวนการแปล(ทียังไม่เสร็จ สมบูรณ์นั้น) ซึ

งผมเองก็ระบุลงไปใหชัดเจนไม่ไดว่าถูกหรือผิด เพราะมันต่างจิตต่างใจและต่างสไตล์กับทีผมอยาก

จะใหมันเปน รวมทั้งการอ่านหนังสือจากหนาเว็บ ก็

ไม่ใช่วิถีทางทีผมถนัดนัก ดังนั้

น ผมจึงตัดสินใจคัดลอกลงมา ทั้งฉบับ เพือทีจะจัดการเรียงลำาดับบรรทัดใหม่ และตั้งใจทีจะเปลี ยนฟอร์แมตใหกลายเป นไฟล์ประเภทpdf เพือให มันสะดวกกับการเผยแพร่ต่อๆ ไป โดยจะผนวกเอาตนฉบับภาษาอังกฤษของ Eric Steven Raymond (ESR) ไวทายเอกสาร เพือใหทุกคนสามารถเห็นตนฉบับดั้งเดิมของเขา และใชในการตรวจสอบคำาแปลทีผม “เกลา” ใหม่

1 / 48

มหาวิหารกับตลาดสด

จนแทบจะทั้

งฉบับ ดวยเหตุผลทางเทคนิคบางประการ

เหตุ

ผลแรกทีจะตองเกลาภาษาใหม่นั้น เป นเพราะมีคำาไทยหลายคำาทีผมไม่เห็นดวยกับการใชในลักษณะทีเป นอยู่

ตามสำานวนเดิม แต่อีกเหตุ

ผลหนึงนั้น เป

นเพราะผม “จำาเปน” ตองเพิมเติมคำาบางคำาเขาไปในประโยค เพือให

การตัดคำาทียังไม่ค่อยสมบูรณ์ของ OpenOffice v2.0.4 ที

ผมใชงานอยู่ สามารถจัดการไดอย่างมีความเรียบรอย พอเพียงกับอารมณ์ทางสายตาของผมเองดวย(แมว่าจะมีการปรับปรุงเอกสารขั้นสุดทาย ดวย OpenOffice v2.2 แลวก็ตาม) ซึ

งการเพิมเติมคำาบางคำาเขาไปเพือจุดประสงค์ดังกล่าว ย่อมตองมีผลกระทบกับรูปประโยคเดิมของ

สำานวนแปลนั้

นอย่างไม่ตองสงสัย แต่นันเปนสิงทีผมอยากจะทำา เพือใหไดเอกสารฉบับภาษาไทยทีพรอมจะถูกนำา ไปเผยแพร่ไดในวงทีกวางมากขึ้น(โดยเหตุทีว่านี้ มันจึงกลายเปนความยุ่งยากสำาหรับผม ในการทีจะระบุลงไปให ชัดเจนว่า ส่วนไหนของขอความเปนส่วนทีผมไดแต่งเติมเขาไปใหม่ หรือส่วนไหนทีเปนสำานวนเดิมของคุ ณเทพกับ

เพื่อนๆ จึงขออนุญาตทีจะถือว่า ผมทำาหนาทีเปนเพียง “ผูเรียบเรียงประโยค” เท่

านั้น และไม่ไดอยู่ในฐานะทีจะ

ถือครองลิขสิทธิใดๆ ของสำานวนทีเรียบเรียงขึ้นมาใหม่ทั้งหมดนี้)

อนึง แมว่าผมเองก็เห็

นดวยกับการเขียนชือคน หรือชือเฉพาะบางชือดวยภาษาไทย แต่เนืองจากเอกสารทั้งฉบับ

กลับติดปญหาทีชือของ Seung-Hong Oh (และชือของอี

กบางท่านทีไม่ใช่ภาษาอังกฤษ) ซึ

งยากจะหาคนทีออก เสียงไดถูกตองจริงๆ:-) โดยผมเขาใจว่า น่าจะมาจากการเขียนทับเสียงจากภาษาจีนกวางตุง และมีการออกเสียง บางอย่างทีไม่มีสระในภาษาไทยใหสามารถใชแทนไดเลย ดังนั้น ผมจึ

งจัดการแกไขชือเฉพาะทุกชือ ให

กลับไปใช

ภาษาอังกฤษแทน เพราะไม่อยากใหมันตองสะดุดอารมณ์ใครตรงชือเรียกยากของคุณ Seung-Hong Oh (กั

บ

บุคคลอืนๆ อีกบางคน) ทีจะกลายเป นชือคนเพียงไม่กีชือ ที

เหมือนถูกกีดกันใหไปใชอีกหนึงมาตรฐานของงานแปล

ผมตองขอขอบคุณทุกๆ ความพยายามจากชุมชนโอเพนซอร์ส ทีมีความตั้งใจทีจะเผยแพร่

เอกสารฉบับดังกล่าวให กับสังคมไทย และไม่กลาทีจะบอกว่าสำานวนแปลทีเกลาขึ้นมาใหม่จากตนฉบับภาษาไทยที “คุ ณเทพและเพื่อน” ทุ่มเททำาไวนั้น จะเปนสำานวนทีถูกตองและมีความสมบูรณ์มากกว่า แต่ผมก็เชือว่า หากจะมีอีกสำานวนหนึง หรือ อีกหลายๆ สำานวนทีเกิดขึ้นมาเพือจุดประสงค์เดียวกันนี้ ก็เปนเรืองทีน่าจะร่วมกันแสดงความยินดี เพราะอย่าง นอยทีสุด คนทีแปลนันแหละ จะเป นอี