Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
hoofd

hoofd

Ratings: (0)|Views: 7 |Likes:

More info:

Published by: Marlon Barrios Solano on Oct 14, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/14/2011

pdf

text

original

 
23/6/11 2:20 PMKijken is doen | hard//hoofdPage 1 of 7file:///Users/andboz/Documents/dokumenti/texts%20about%20my%20…er%20Trio%20A/Kijken%20is%20doen%20%7C%20hard:hoofd.webarchive
hard//hoofd | dagelijks online tijdschrift voor kunst en journalistiek | dinsdag 15 februari 2011 
zoeken
© 2009-2011 |colofonwat is hard//hoofd
15 februari 11
Kijken is doen
Illustratie: Rosanne GroenewegDansen in een galerie en kijkend leren in het theater: interactieve kunst doet leven. 
artikel
Dans is toch niet alleen om naar te kijken? Een expositie in de Londense Hayward Gallery en eenvoorstelling van choreografe Andrea Bo
ž
i
ć
getuigden van een zeldzame openheid. Ze maken van Rooszelfs een actieve kijker en danser. Dood aan de toeschouwer, lange leve de deelnemer!“Oh nee, ik wil niet meedoen. Ik kan niet dansen, echt niet. Ik ben hier toch niet gekomen om zelf op hetpodium te staan?” Interactieve voorstellingen of installaties roepen vaak weerstand op; mensen wordenbang, vinden het ‘lekker makkelijk’ van een kunstenaar om het aan het publiek over te laten, of hebbener simpelweg een hekel aan. Dit is begrijpelijk – met veilig achterover leunen kom je bij zo’nvoorstelling nietmeer weg – maar onterecht.Opeen grijze maandagochtend in december stapte ik de Hayward Gallery in Londen binnen en keekverbaasd om me heen; tot mijn grote blijdschap bleek ik in een speeltuin te zijn beland. De veelgeprezenexpositie
 Move: Choreographing You
laat de toeschouwer niet alleen kijken, maar vooral ook springen,dansen, balanceren en zwaaien. De uitgebreide expositie toonde de geschiedenis van de relatie tussenbeeldende kunst en dans en tussen de toeschouwer en de kunstenaar. In de jaren ’60 ontstond er eenradicale verschuiving in de scheidslijn tussen de kunstenaar en zijn publiek; de aanwezigheid en ervaringvan de toeschouwer werden essentieel voor het kunstwerk zelf. De verheven maker die zijn werk dewereld instuurt en het door passief publiek laat bekijken, maakte plaats voor de kunstenaar die zijnideeën voorlegt samen met de toeschouwers een kunstwerk laat ontstaan.Er stonden werken van vooraanstaande kunstenaars van de afgelopen vijftig jaar opgesteld. Zo slingerdeik door een woud van ringen van William Forsythe, perste ik me door de groene gang van BruceNauman en beleefde ik een intiem moment met een danser in het werk van Franz Erhard Walther. Na
Like24Like
 
23/6/11 2:20 PMKijken is doen | hard//hoofdPage 2 of 7file:///Users/andboz/Documents/dokumenti/texts%20about%20my%20…er%20Trio%20A/Kijken%20is%20doen%20%7C%20hard:hoofd.webarchive
drie uur in de speeltuin te hebben doorgebracht, stond ik weer buiten, en wilde ik meer doen, meerspelen, meer leren. Waarom is kunst nog steeds voor het grootste deel alleen om naar te kijken?Illustratie: Rosanne Groeneweg
 
23/6/11 2:20 PMKijken is doen | hard//hoofdPage 3 of 7file:///Users/andboz/Documents/dokumenti/texts%20about%20my%20…er%20Trio%20A/Kijken%20is%20doen%20%7C%20hard:hoofd.webarchive
Theater zonder toeschouwers
De hedendaagse Franse filosoof Jacques Rancière schreef een tekst met als titel
The Emancipated Spectator
waarin hij pleit voor een “theater zonder toeschouwers”. In dit theater kan de toeschouweractief leren van een theatermaker, in plaats van passief toekijken naar wat er zich afspeelt. Rancièrebedoelt niet per se dat de toeschouwers fysiek aanwezig moeten zijn in het kunstwerk, zoals bij dewerken in de Hayward Gallery; interactief theater is een houding, een manier van kijken en denken. Ditidee werd me duidelijk bij de voorstelling
 After Trio A
van choreografeAndrea Bo
ž
i
ć
.Opgeleid tot danser en choreografe in Kroatië en Amsterdam, maakt Bo
ž
i
ć
(1970) voorstellingen waarinde relatie tussen werkelijkheid en virtualiteit een centrale rol speelt. Voor hetCover Project, een projectwaarin choreografen werden gevraagd een versie van een andere dansvoorstelling te maken, koos ze eendeel uit
Trio A
, een werk van de invloedrijke Duitse choreografe Yvonne Rainer. Ze voelt eenverwantschap met Rainers radicale houding en haar streven naar openheid. Naast
Trio A
is RainersberoemdeNo Manifestouit 1965 een belangrijke bron voor de voorstelling geweest, vertelt Bo
ž
i
ć
. In ditmanifest wilde Rainer definitief af van de virtuoze, spectaculaire dans: “No to spectacle. No to virtuosity.No to style. No to seduction of spectator by the wiles of the perfomer,” schreef Rainer en dat is ook wat je ziet in een werk als
Trio A
. Bo
ž
i
ć
: “Rainers
Trio A
, en ook mijn
 After Trio A
, zijn gebaseerd opcontinuïteit en de rol van de toeschouwer. Continuïteit, omdat er niet naar een climax wordt gedanstzoals dat gebruikelijk is in de westerse danstraditie. In het werk van Rainer zijn alle bewegingen evenbelangrijk, en niets ondergeschikt aan een hoogtepunt.” Daarnaast wilde Rainer af een situatie van deverheven narcistische danser en de voyeuristische toeschouwer, en volgens Bo
ž
i
ć
moet dat ook politiekworden begrepen: “Dit gaat echt om hoe mensen met elkaar omgaan en hoe we in de wereld staan. Indeze dans kijkt de danser bijvoorbeeld nooit direct naar het publiek, het gezicht is altijd afgewend of deogen gesloten.”
Yes to mistakes
De twee pijlers van Rainer, continuïteit en de rol van de toeschouwer heeft Bo
ž
i
ć
in haar cover nogverder doorgevoerd. Kort gezegd zien we in
 After Trio A
een video waarin in korrelig zwart-wit YvonneRainer zelf haar werk danst. De twee dansers op het speelvlak is gevraagd om direct, zonder voorkennis,het stuk mee te dansen. Voor het publiek leren en dansen ze de dans; de eerste dansers van de registratievan Rainer, de tweede dansers kijkt alleen naar de eerste. Ze doen hun uiterste best de danspassen in zichop te nemen en doen het stukje bijna twintig keer achter elkaar, waarbij ze het soms ook zonder videomoeten doen. Iedere keer dat de dansers het stukje weer doen, is het anders, iedere keer leren ze bij of vergeten ze weer een stukje. Als toeschouwer zie je alles en ben je deelgenoot van hun leerproces, jekijkt mee, probeert de juiste passen te herinneren en vergelijkt de dansers. Al kijkend en lerend zie je ookhoe de dansers zich de bewegingen eigen maken, hoe ze de bewegingen interpreteren en hoezeer dedansers van elkaar verschillen. Bo
ž
i
ć
plaatst de dansers in een zeer kwetsbare positie, en de toeschouwerin een zeldzaam kritische. “Yes to presence. Yes to courage. Yes to mistakes”, schrijft Bo
ž
i
ć
in haarAfter No Manifesto, als reactie op Rainer.
 After Trio A
is niet alleen een werk waarin de ideeën vanRainer en Bo
ž
i
ć
samenkomen maar ook een werk over het maken van een kopie, interpretatie en reactie.“Het manifest van Rainer is natuurlijk een onmogelijkheid, het is een nee tegen alles”, zegt Bo
ž
i
ć
. “In de jaren ’60 werd duidelijk wat er niet meer moest, maar het is nog niet duidelijk wat er wel moet. Wij zittennu nog altijd in hetzelfde tijdperk, en wij moeten een antwoord geven op de problemen die toen zijnaangekaart. Niet alleen op het gebied van dans, maar op wereldschaal. Hoe verhouden wij ons tot elkaar,en hoe gaan we om met de wereld?Het is hoog tijd om de grenzen tussen kunstenaar en toeschouwer, tussen kunst en wereld niet alleen teverwerpen maar ook te verdiepen. In live art en dans proberen makers een open en oprechte relatie aan te

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->