Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more ➡
Download
Standard view
Full view
of .
Add note
Save to My Library
Sync to mobile
Look up keyword
Like this
3Activity
×
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Döküm Tekniği

Döküm Tekniği

Ratings: (0)|Views: 1,454|Likes:
Published by Atakan Durmaz

More info:

Published by: Atakan Durmaz on Oct 20, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See More
See less

11/05/2012

pdf

text

original

 
 
BÖLÜM I
DDÖÖÜÜMMTTEENN
İİĞĞİİ
 
 
1
1.G 
 İ 
 R
 İŞ 
 
Malzemeleri çe
ş
itli yollarla i
ş
leyerek, kullan
ı
m amac
ı
na uygun yap
ı
ve özelli
ğ
e sahip son
ş
ekline dönü
ş
türmek için uygulanan bilim ve teknolojiye
ş
ekillendirme prosesi denir. Daha basit olarak proses maddeyi e
ş
yaya dönü
ş
türme i
ş
lemidir.
İ
stenen
ş
eklin olu
ş
turulmas
ı
  prosesin ana gayesidir. Tarihi M.Ö. 4000 y
ı
l
ı
na dayanan ve bu amac
ı
gerçekle
ş
tirmek içinuygulanan en tan
ı
nm
ı
ş
yöntem dökümdür. Bu bak 
ı
mdan döküm tekni
ğ
i süs e
ş
yas
ı
vefonksiyonel parçalar 
ı
n imalat
ı
nda kullan
ı
lan en eski yöntemler aras
ı
nda say
ı
l
ı
r.Döküm i
ş
leminde, kat
ı
bir malzeme uygun bir s
ı
cakl
ı
ğ
a
ı
s
ı
t
ı
larak ergitilir ve istenen kimyasal bile
ş
imi elde etmek için çe
ş
itli i
ş
lemlere tabi tutulur. Genellikle metal olan ergimi
ş
bumalzeme daha sonra bir bo
ş
lu
ğ
a dökülür. Dökülen metal bu bo
ş
lu
ğ
un
ş
eklini alarak kat
ı
la
ş
ı
r.Bu bo
ş
luk imal edilmek istenen parçan
ı
n
ş
ekline ve kaba ölçüsüne sahip bir bo
ş
luk olabilir.Kal
ı
 p denilen bu bo
ş
lu
ğ
u, ergitilebilen herhangi bir metalle doldurup içinde kat
ı
la
ş
mas
ı
n
ı
 sa
ğ
layarak basit veya karma
ş
ı
ş
ekiller imal edilebilir. Böylece arzu edilen çal
ı
ş
ma
ş
artlar 
ı
nauygun, en iyi özellik ve görünümle her türlü parçalar elde edilebilir. Döküm i
ş
lemiyle parçalar 
ı
n iç ve d
ı
ş
 
ş
ekillerini ayn
ı
anda elde etmek mümkündür. Di
ğ
er imalat yöntemleriyleyap
ı
lmas
ı
çok zor ve pahal
ı
olan çok büyük ve karma
ş
ı
k parçalar uygun döküm tekniklerikullan
ı
larak ekonomik 
ş
ekilde üretilebilir.Hemen hemen bütün malzemeler istenen son
ş
ekil ve ölçüye uygun olarak dökülüp ilavei
ş
lemler ve malzeme kayb
ı
azalt
ı
labilmesi yan
ı
nda proses metal parçalar 
ı
n imalat
ı
nda önemarzeder. Bu bak 
ı
mdan bu bölümde sadece metal malzemelerin dökümü incelenecektir. En çok dökülen metaller; demir, çelik, alüminyum, pirinç, bronz, ma
ğ
nezyum ve baz
ı
çinkoala
ş
ı
mlar 
ı
d
ı
r. Döküm parametrelerinin uygun bir 
ş
ekilde kontrolü ile tamamen üniformözellikte parçalar elde edilebilir. Yukar 
ı
da say
ı
lan malzemelerden demir, dü
ş
ük büzülmesi, iyiak 
ı
c
ı
l
ı
ğ
ı
, mukavemeti, rijitli
ğ
i ve kolay kontrolü nedeniyle döküm için en uygun malzemedir.Dövme gibi di
ğ
er 
ş
ekillendirme i
ş
lemleri ile mukayese edildi
ğ
inde, dökümün en büyük dezavantaj
ı
ş
ük süneklik ve mukavemetinin yan
ı
nda dökülen malzemede bo
ş
luklar  bulunma ihtimalidir. Dökümle imal edilen parçalar çok çe
ş
itlilik arzeder. Bir fermuar di
ş
i gibi boyutlar 
ı
birkaç milimetre ve birkaç gram a
ğ
ı
rl
ı
ktaki parçalardan 10 metre veya daha fazla boyutlu ve 300 ton a
ğ
ı
rl
ı
ğ
a kadar çok büyük gemi pervanesi gibi parçalar rahatl
ı
kladökülebilir. Karma
ş
ı
ş
ekilli, içi bo
ş
veya bo
ş
luklu kesite sahip parçalar, düzensiz e
ğ
ri yüzeyesahip parçalar (ince sac metalden yap
ı
lanlar hariç), çok büyük ve i
ş
lenmesi zor olan metaldenyap
ı
lacak parçalar 
ı
n belli avantajlar ve belli kolayl
ı
klarla dökülmesi i
ş
lemin önemli
 
2avantajlar 
ı
ndand
ı
r. Bu belli avantajlar nedeniyle döküm, imalat yöntemlerinin enönemlilerinden biridir. Dökümün Amerika Birle
ş
ik Devletlerinde 4500
ş
irket baz
ı
nda en büyük alt
ı
nc
ı
endüstri oldu
ğ
u bilinmektedir.Bugün mevcut döküm yöntemlerinin biri veya birkaç
ı
vas
ı
tas
ı
yla hemen hemen her 
ş
eyidökmek mümkündür. Makina gövde ve iskeletleri, yap
ı
ve makina elemanlar 
ı
, motor bloklar 
ı
,krank milleri, pistonlar ve di
ğ
er baz
ı
otomotiv elemanlar 
ı
, boru ve vanalar, demiryoluelemanlar 
ı
, heykel ve süs e
ş
yas
ı
gibi cisimler dökümle üretilebilen parçalara tipik örnekler te
ş
kil ederler.Yukar 
ı
da say
ı
lan bu makina ve sistem elemanlar 
ı
gibi mühendislik parçalar 
ı
n
ı
n imal edilmesiiçin uygulanan döküm yöntemlerinin prensipleri s
ı
ras
ı
geldikçe aç
ı
klanacakt
ı
r.
2-DÖKÜMDE GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASI GEREKEN FAKTÖRLER
Döküm yönteminin ba
ş
ar 
ı
s
ı
ve kaliteli parça üretmek için belli temel konular 
ı
n iyi anla
ş
ı
lmas
ı
 ve kontrolü gereklidir. Bunlar 
ı
n en önemlisi metallerin kat
ı
la
ş
ma mekanizmas
ı
d
ı
r. Di
ğ
er önemli a
ş
amalar ise kal
ı
 p haz
ı
rlama, ergitme ve dökme, temizleme ve kalite kontrolüdür.Di
ğ
er imalat proseslerinde oldu
ğ
u gibi dizaync
ı
,döküm yöntemini iyi anlar ve dizayn edece
ğ
i parçaya en uygun yöntemi seçerse en iyi neticeyi elde ederek ekonomi sa
ğ
layabilir. Bütündöküm yöntemlerinde alt
ı
temel faktör mevcuttur. Bunlar a
ş
a
ğ
ı
daki gibi s
ı
ralanabilir:1 -Metal kat
ı
la
ş
ı
rken büzülmesine müsaade edecek, arzu edilen
ş
ekil ve boyuta sahip bir kal
ı
 p bo
ş
lu
ğ
u yap
ı
lmal
ı
d
ı
r. Bitirilmi
ş
parçada bulunmas
ı
gereken her hangi bir detay kal
ı
 ptamevcut olmal
ı
d
ı
r. Yani kal
ı
 p iyi
ş
ekillendirilebilme özelli
ğ
ine ve ergimi
ş
metalden önemliderecede etkilenmeyecek 
ş
ekilde refraktör özelli
ğ
e sahip olmal
ı
d
ı
r. Ya her bir döküm içinyeni bir kal
ı
 p haz
ı
rlan
ı
r veya “sürekli kal
ı
 p” olarak isimlendirilen ve çok say
ı
da döküm içinkullan
ı
lmaya dayan
ı
kl
ı
olan bir malzemeden kal
ı
 p yap
ı
l
ı
r. Hassas ve ekonomik parçalar üretebilmek için metal veya grafitten yap
ı
lan sürekli kal
ı
 plarla tek kullan
ı
ml
ı
kal
ı
 plar 
ı
 yapmak için önemli gayret sarfetmek gerekmektedir.2 -Dökülecek metali ergitmek için sadece uygun s
ı
cakl
ı
k de
ğ
il ayn
ı
zamanda kaliteli ve dü
ş
ük maliyetli ergitme sa
ğ
layacak uygun bir vas
ı
ta mevcut olmal
ı
d
ı
r.3 -Ergimi
ş
metal, kal
ı
 ptaki s
ı
cak metalin reaksiyonu ile meydana gelen veya dökümden öncekal
ı
 pta bulunan bütün hava veya gazlar 
ı
d
ı
ş
ar 
ı
atacak ve kal
ı
 b
ı
tamamen dolduracak 
ş
ekilde

Activity (3)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads
Sercan Doğan liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->