Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
3Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Ndikimi i Demtimit Te Mbuleses Pyjore Ne Degradimin e Tokes

Ndikimi i Demtimit Te Mbuleses Pyjore Ne Degradimin e Tokes

Ratings: (0)|Views: 973 |Likes:
Published by Haki Kola

More info:

Categories:Types, Research
Published by: Haki Kola on Nov 05, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/06/2012

pdf

text

original

 
NDIKIMI I DEMTIMIT TE MBULESES PYJORE NE DEGRADIMIN ETOKES
HAKI KOLA, JANAQ MALE, GJON FIERZA.
Njesia e Menaxhimit te Projektit te Pyjeve, Rr. Sami Frasheri, Nr.4 Tirane, tel. 04232571
PERMBLEDHJE
Midis problemeve te shumta me te cilat perballet sot mjedisi dhe ekonomia shqiptare, erozioni i pranishem nete gjithe vendin, eshte nje nga fenomenet me shqetesues.Vendi yne me nje territor kryesisht kodrinoro-malor me pjerresi te theksuar eshte ekspozuar vazhdimisht ndajerozionit, nderkohe qe kushtet shume te favorshme kilimatiko-toksore favorizojne instalimin e nje bimesie pyjore e barishtore te larmishme dhe te dendur e cila minimizon kushtet per zhvillimin e tij.Gjate viteve 1996-2003 me mbeshtetjen e Projektit te Pyjeve jane hartuar disa dhjetra plane mbareshtrimi per rreth 280 mije ha pyje komunale dhe rreth 100 mije ha pyje shteterore ne 30 rrethe te vendit, nga te cilatrezulton se pyjet si nje nga burimet natyrore me te rendesishme, jane degraduar ne mase te konsiderueshme nedekadat e fundit duke i hapur rruge zhvillimit te erozionit i cili tashme eshte kthyer ne nje fenomen masiv.Degradimi i pyjeve ka ndodhur per tre arsye kryesore: prodhimi ne maksimum i druve te zjarrit, mbikullotjanga blegtoria, dhe mbishfrytezimet per prodhimin e bazes ushqimore (gjethit). Pyjet e larte prodhues janedemtuar nga prerjet ilegale per dru industrial, shoqeruar nga nje shperdorim i konsiderueshem lendes drusore.Keto studime dhe vezhgime tregojne se ne rrethet me nivel varferie me te larte jane evidente nivele te larta tedegradimit te pyjeve dhe zhvillimit te erozionit duke evidentuar nje lidhje midis varferise dhe degradimit te pyjeve dhe te tokes.Rritja e shpejte e numurit te blegtorise mbas viteve ’90, shtoi presionin mbi mjedisin ashtu sikurse beri qe pyjet te jene mbikullotur dhe te degraduar duke ulur ne minimum kuroredendesine (mbulesen pyjore) dhestimuluar si erozionin qe shkaktohet nga rreshjet, ashtu dhe erozionin mekanik qe shkaktohet nga levizjet eshumta qe ben blegtoria ne zonat pyjore. Si pasoje e degradimi te pyjeve permbytjet jane bere problemshqetesues gjithnje e me i madh, vecanarisht ne pjesen veriperendimore te Shqiperise ku menaxhimi i pellgjeve ujembledhes eshte i dobet dhe infrastruktura e drenazhimit eshte duke deshtuar(studim i FAO). Ngasa u tha me lart del se ekziston nje lidhje fondamentale midis shpyllezimeve, mbikullotjes, erozionit dhe permbytjes.Pervec stimulimit te erozionit dhe degradimit te tokes, praktikat e kaluara ne dem te pyjeve dhe tranzicioni iveshtire drejt ekonomise se tregut kane ndikuar dhe ne demtimin e biodiversitetit dhe larmine e pejsazhit.Faza dhe intesisteti i larte i zhvillimit te erozionit nuk mund te behet fjale se mund te luftohen vetem menderhyrje apo masa teknike, pa hartuar dhe zbatuar politika dhe strategji qe duhet te cojne ne eleminimin efaktoreve qe kane shkaktuar kete gjendje duke synuar per ndertimin e kapaciteteve per berjen e nje vegjetacionite qendrueshem dhe monitorimin e tij, per forcimin e ligjeve por me shume e rendesishme per krijimin e njeambjenti ndergjegjesimi dhe sjellje ambientale te mire.Pervec studimeve te realizuara per hartimin e planeve te mbareshtrimit te pyjeve komunale dhe steterore, projekti i pyjeve ka nxitur perfshirjen e komuniteteve dhe pushtetit lokal ne menaxhimin e ketyre burimeve sikusht i domosdoshem per te shmangur praktikat e gabuara ashtu sikurse ka bere investme serioze per rehabilitimin e pyjeve te degraduar, pyllezimin e tokave te degraduara, permiresimin e kullotave, ndertimin eveprave per luftimin e erozionit etj.1
 
 Ne punimet per luftimin e erozionit eshte synuar qe te krijohen modele ne zona te vecanta si “Qaf Shul”-Librazhd, “Rezervuari i Trepces”-Diber, “Blinisht-Kallmet-Kolsh”- Lezhe etj, duke zbatuar disa parime si:
Rehabilitimi i bimesise ekzistuese eshte menyra me e mire, me e lire dhe me afatgjate per luftimine erozionit
Siguro pjesemarrje dhe angazhim te banoreve vendas ne menaxhimin e burimeve natyrore.
Alpiko punime komplekse dhe te thjeshta si pyllezime (me fidana, shpatulla, fare), gardhe teke ecifte, prita me mur guri te thate e brez betoni dhe prita me gabion.
Monitorim i efekteve dhe zbatimi i ketyre modeleve ne zona me te gjera. Ndryshimi i koncepteve dhe praktikave ne menaxhimin e pyjeve shoqeruar dhe me reforma te thella nedecentralizimin e kompetencave, perfshirjen e komuniteteve dhe transferimin e te drjetes se perdorimit dhe te pronesise ne pyje dhe kullota te cilat ka filluar ti zbatoje Drejtoria e Pergjitheshme e Pyjeve dhe Kullotave membeshtetjen dhe te institucioneve nderkombetare si Banka Boterore, FAO etj. jane hapat e para drejt nje permiresimi te gjendjes.
 Abstract 
Soil erosion in Albania is omnipresent and a concerning problem relative to other problems facing today theeconomy and threatening the environment. Albania is naturally exposed to erosion with its territory consisting mainly of mountains and steep hills,whilst the climate and soils favor the creation of a dense and varied vegetation, both forests and shrubs,which, in turn, contain the erosion. Between 1996-2003, with the support of the Forestry Project, a considerable number of forest management  plans for about 280,000 ha communal forests and 100,000 state forests in 30 districts were prepared. Thesemanagement plans revealed that the degradation of forests has been considerable during the last decadesleading to severe and widespread soil erosion. Three factors have largely contributed to the degradation of  forests: production of fuel wood, livestock grazing, and production of fodder. High forests have been significantly damaged by heavy logging for timber. Studies have shown higher degradation of forests and higher rates of soil erosion in districts where the level of poverty is higher, confirming that forest and soil degradation are associated with the poverty.The increase of the livestock after 1990 increased the pressure on the environment. Livestock grazing and degradation in general lowered the crown density, increasing both water and physical erosion throughcompaction. Deforestation has also affected the mountain water supply, decreasing the flow of rivers and increasing the risks of flooding. Although there are few empirical data on erosion, it is evident that millionsof tons of nutrient-rich topsoil have been washed away and the rate of sedimentation has been high (FAOStudy …). As a result of forest degradation, flooding poses a grave risk, particularly in the northwestern areaof Albania, where watershed management is ineffective and drainage inadequate. Inappropriate practices of the past and the difficult transition to a market economy have had detrimental effects on the biodiversity, including loss of habitats and fragmentation, degradation of habitats and ecosystems, disturbance of wild fauna, and loss of genetic resources.The sheer extent of erosion implies that containing it does not only imply technical interventions. Strategiesand policies leading to the elimination of the factors at the root of environmental deterioration and building of capacities should be designed. Strengthening of laws and, more importantly, raising public awareness public awareness should be considered. In addition to the preparation of the management plans for state and communal forests and the considerableinvestments for the rehabilitation of degraded forests, forestation of degraded lands, improvement of 
2
 
 pastures, and works to control erosion, the Forestry Project has encouraged the participation of communitiesand the local government in the management of their natural resources.Works related to erosion control aimed at creating models in several communes, including “Qaf-Shul” in Librazhd, “Rezervuari I Trepces” in Diber, “Blinisht-Kallmet-Klosh” in Lezhe considering the following  principles:
 Rehabilitation of the existing vegetation most appropriate, the cheapest, and a long-term way to control theerosion.
Confirm the participation and commitment of the local communities in the management of the natural resources.
 Implement complex and simple works, including forestation, fencing, building gabions and dykes.
Monitoring of effects and implementing the models in wider areas.Changing of concepts and practices of forest management, reforms and decentralization of forest administration, involving communities, transfer of the right to use forests and property right of the forestsimplemented by the Directorate General of Forests and Pastures with international support of World Bank and FAO, are the first steps contributing to lessening of the erosion
Fjale kyçe ; Pyll, kullote, erozion, blegtori, degradim, rehabilitim
1. HYRJEPyjet perbejne rreth 36% te siperfaqes se vendit tone, pra mbulojne nje pjese te konsiderueshme te terriorit per nje vend te vogel si Shqiperia me siperfaqe totale prej 28,750 km2 e popullsi 3.3 milion banore, e cilamegjithese ka emigruar rreth 10 - 15% dhe vazhdon tendencen e urbanizimit te qyteteve dhe nje pakesim i popullates ne fshatra, eshte e shperndare ndahet ne l2 prefektura, dhe ne rreth 2900 fshatra jetojne mbi 50 %e saj, me nje shperndarje mjaft intensive edhe ne pjeset me malore e te paarriteshme, duke shkaktuar nje presion te madh mbi pyjet per mbijetese.Perdorimi kryesor i tokes eshte per bujqesi, pyje dhe kullote. Per kushtet natyrore pyjet dhe kullotat jane perqendruar kryesisht ne zonen kodrinore-malore dhe, me shtrirjen qe kane, per nje popullate qe eshtekryesisht fshatare, luajne nje rol te rendesishem ne ekonomine e vendit. Mungesa e intensifikimit te bujqesisesi dhe e alternativave te tjera kane stimuluar shtesen e madhe te blegtorise se imet, e cila duke qene mbikapacitetin mbajtes te pyjeve ka influencuar ne degradim te ndjeshem te bimesise pyjore si dhe ne pershpejtimte ndjeshem te fenomenevete rozionit
2. MATERIALI DHE METODA
 Nisur nga fakti qe, vegjetacioni pyjor luan rolin kryesor ne frenimin e erozionit sidomos ne zonat kodrinore-malore, ne kete kumtese jane evidentuar e analizuar disa fakte dhe fenomene qe kane ndodhur gjate viteve tefundit ne degradimin e mbuleses pyjore te vendit tone, disa nga faktoret qe kane ndikuar ne kete degradimdhe efektet ne zhvillimin e erozionit.Per kete krahas anketimit te rreth 100 komunave ne shkalle vendi, jane shfrytezuar disa materiale dhe publikime zyrtare per ceshtjen e erozionit si dhe planet e mbareshtrimit te pyjeve. Gjate viteve 1996-2003 membeshtetjen e Projektit te Pyjeve jane hartuar disa dhjetra plane mbareshtrimi per rreth 280 mije ha pyjekomunale dhe rreth 100 mije ha pyje shteterore ne 30 rrethe te vendit, nga te cilat jane perpiluar me ndihmen eSistemit te Informimit Gjeografik si harat e mbuleses aktuale pyjore, ashtu edhe harta e shkalles se erozionit. Ne baze te metodes qendron ballafaqimi i tre faktoreve :
2.1. Faktori i pare
: Studimi i shperndarjes se siperfaqes dhe volumit te fondit pyjor te Shqiperise sipaslartesise mbi nivelin e detit dhe shkalleve te pjerreise se terrenit. Per kete qellim eshte bere ballafaqimi i hartes3

Activity (3)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads
Erman Lipo liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->