2009
Mikail Mutlu
Yer Yuvarlağı
1
Yer Yuvarlağı
A. Yerin Şekli ve Boyutları
1. Yerin Şekli
Üzerinde yaşadığımız ve her türlü ihtiyacımızı karşıladığımızDünya'nın şekli hakkında birçok görüş ortaya çıkmıştır. Eskiçağlarda Dünya'nın tepsi gibi dümdüz olduğuna inanmış
Orta Çağ’da bazı bilginler yaptıkları çalışmalarla yerinyuvarlak olduğunu savunmuşlardır. Bilim ve teknolojidekigelişmeler günümüzde yerin şekli ve boyutlarının tespitedilmesini sağlamıştır. 20. Yüzyılın ikinci yarısında uzaydançekilen fotoğraflar, bize yerin şeklini açıkça göstermiştir.
Yer yuvarlak olmakla beraber geometrik açıdan tam birküreye benzemez. Kutuplardan basık, ekvatordan şişiktir.Yerin kendine özgü bu şekline
geoit
adı verilmiştir.
D
ünya, bu şeklini henüz toz ve gaz bulutu kümesiyken,kendi ekseni etrafındaki dönüş hareketinin meydanagetirdiği
merkezkaç kuvveti
sonucunda kazanmış,katılaştıktan sonra da bu şeklini korumuştur.
Şekil
1
: Yerin Şekli
2. Yerin
Boyutları
Yerin boyutları ile ilgili uluslar arası standart ölçüm değerleriolarak kabul edilen değerler, 1909 yılınd
a
Hauford(Hayford)
’un yaptığı ölçümlerdir.
Şekil
2
: Yerin Boyutları
Şekil
3: Yerin
Boyutları
3. Yerin Şeklinin Sonuçları
3.1. Geoit Olmasının Sonuçları
Dünya üzerinde çizilebilecek en büyük çember Ekvator
olur.
Ekvator çevresi (40.076
km), tam bir meridyen dairesi
(40.009)’nden daha uzundur.Ekvator yarıçapı (6378
km
) kutuplar yarıçapı
(6357km
)’ndan daha uzundur.
Kutuplar yerin merkezine daha yakın olduğu için,yerçekimi ekvatordan kutuplara doğru artar.
3.2. Küresel Olmasının Sonuçları
Güneş ışınlarının yere düşme açısı
ekvatordan kutuplara
doğru küçülür.
Ekvator ve çevresine dik kutuplar veçevresine eğik gelir.
Şekil
4
: Güneş Işınlarının Geliş Açısı Kutuplara Doğru Küçülür
Uyarı
Dünya ekvatordan şişik kutuplardan basık olduğu içinyukarıdaki sonuçlar ortaya çıkmıştır. Dünya tam küre olsaydıbu sonuçlar ortaya çıkmazdı. Yani;
-
Ekvator çevresi, tam bir meridyen dairesine eşit olurdu.
-
Ekvator
yarıçapı Kutuplar yarıçapına eşit olurdu.
-
Yerçekimi dünyanın her yerinde eşit olurdu.
2
Güneş Işınlarının kutuplara doğ
r
u küçülmesine bağlı olarak
;-
Sıcaklık ekvatordan kutuplara doğru azalır.
-
Sıcaklığın ekvatordan kutuplara doğru azalmasına bağlıolarak sıcaklık
k
uşakları oluşur.
-
Ekvator ve kutuplarda termik basınç kuşakları oluşur.
-
Gölge boyu ekvatordan kutuplara doğru uzar.
Güneşışınlarının dik geldiği ekvator ve çevresinde gölge boyukısa iken, eğik açılarla geldiği kutuplar ve çevresinde
uzun olur.
Çizgisel hız (dünyanın kendi ekseni etrafındaki dönüşhızı) ekvatordan kutuplara doğru azalır.
Buna bağlı olarak
güneşin doğuş ve batış anları (gündoğumu ve gün batımı, grup ve tan vakitleri, şafak vakti
,
alacakaranlık süresi) ekvatordan kutuplara doğru uzar.
Dünyanın bir yarısı karanlık iken diğer yarısı aydınlıkolur. Dünyanın karanlık ve aydınlık kısımlarını ayırançizgiy
e
Aydınlanma Çemberi
adı verilir.
Şekil
5
: Aydınlanma Çemberi
Paralel daireleri doğu
-
batı yönünde çizildiğinden, boylarıekvatordan kutuplara doğru kısalır.
Şekil
6: Paraleller
Meridyenler bir kutuptan diğerine çizildiğinden boylarıeşittir. Ancak kutuplarda birleştiklerinden aralarındaki
mesafe ekvatordan
kutuplara doğru daralır.
Şekil
7: Meridyenler
Kutup yıldızının görünüm açısı Ekvatordan kuzey
kutbu
na gidildikçe büyür. Kutup yıldızının görünüm açısıbize bulunduğumuz enlemi verir.
Kutup Yıldızı sadeceKuzey Yarım Küre’den görülür.
Şekil
8
: Kutup Yıldızının Görünüm Açısı
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Recommended
More From This User
Notes
Load more
