Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
30Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
ROMANTIZAM - teorija

ROMANTIZAM - teorija

Ratings: (0)|Views: 3,746 |Likes:
Published by Hermesina

More info:

Published by: Hermesina on Nov 19, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/28/2013

pdf

text

original

 
ZORAN GLUŠČEVIĆ - ''Jedinstvo evropskog romantizma'' :
Evropski romantizam
:Problem jedinstvene definicije pojma romantičarskog fenomena : romantizam nije nastaoistovremeno u svim zemljama, niti iz istih pobuda; nije bio isključivo književni ili kulturni fenomen;niti je društvena, politička, kulturna i književna situacija u svim zemljama u vreme njegovog nastanka bila istovetna.Romantizam je nastao iz nagomilane emocionalne i intelektualne energije, ali nije doneo gotov program – ne javlja se kao formulisana književna i estetička samosvest, koja publici saopštava samorezultate svog laboratorijskog eksperimentisanja, već neposredno iznosi u javnost sam proceseksperimentisanja pesničkim fenomenom i njegovom samosvešću. Takođe, romantizam je prošaokroz niz promena i u subjektivnoj svesti svojih predstavnika.Sve ovo se prvenstveno odnosi na nemački romantizam, koji je najpresudniji za nastanak imodelovanje romantičnog fenomena.Romantičari se pre svega okreću prošlosti.F.Šlegel : ''
 Danteova proročka poema – sistem transcendentalne poezije, još uvek najviši u svojoj vrsti. Šekspirov univerzalitet pravo središte romantične umetnosti. Geteova poetična poezija – najsavršenija poezija poezije
.''F.Šlegel još uvek ne definiše romantizam kao poseban i nov kvalitet, nego kao kombinaciju već postojećeg – kao izbor u okviru tradicije, koji se oslanja na izvesne kvalitete romantičarskog pristupa pesničkom fenomenu, kao što su sklonost ka teorijskom pristupu stvarima (zato Dante), ili zahtev dase pojedinačno shvati kao projekcija opšteg (Šekspir).F.Šlegel je dao jednu od najvažnijih definicija romantike, ističući njenu dinamičku suštinu itežnju za totalnom formom : ''
 Romantična poezija je progresivna univerzalna poezija. Njena svrhanije samo u tome da ponovo ujedini sve razdvojene rodove poezije i da dovede u vezu poeziju sa filozofijom i retorikom. Ona hoće i treba da pomeša i stopi poeziju sa prozom, tvoračku snagu sakritikom, umetničku poeziju sa prirodnom poezijom; da poeziju učini živom i društvenom, a život idruštvo poetičnim, i da forme umetnosti ispuni i zasiti materijalom pogodnim za obrazovanje svakevrste, oživljujući ga treperenjem humora
.''A.V.Šlegel – tome dodaje i emotivnu ustremljenost romantike ka nečem nedokučivom ineuhvatljivom : ''
 Poezija starih je bila poezija posedovanja, naša poezija je poezija čežnje. Dok njihova stoji čvrsto na tlu sadašnjice, naša se njiše između sećanja i slutnji
.''Romantika se tako definiše kao proces večite i nezaustavljive kreacije. Ističe se slobodaimaginacije kao osnovna komponenta stvaranja, izbegava se mogućnost neposrednog pritiskaobjektivne materijalne stvarnosti na subjekat, koji postaje središte neprekidne stvaralačke emanacije.Žan Paul Rihter – doživljava poeziju kao neprekidni stvaralački proces : ''
 Romantično je lepobez ograničenja... lepo beskrajno... talasavo odbrujavanje strune ili zvona
.'' Predstava pesničkogfenomena koja sprečava njegovo omeđivanje čak i u odnosu na samu stvarnost; pesnički fenomen seneosetno utkiva u stvarnost, bez mogućnosti uzajamnog razgraničenja. Time se poetizuje i samastvarnost, i ukazuje se na subjekt kao na izvor te poetizacije. Novalis : ''
 Romantizovati znači banalnom dati uzvišen smisao; uobičajenom nepoznati izgled; poznatom dostojanstvo nepoznatog; konačnom privid beskonačno
.'' Zahtev za isključenjem izsredine koja ugrožava poetne i idealno ustremljene duhove, i potreba da se potre surova inesavladiva stvarnost, preobraženi u poetsku čežnju ka jednom fluidnom, rastapajućem stanju.
 
Žan Paul Rihter je sa tom čežnjom spojio muzički doživljaj kao njen najsigurniji i najadekvanijimedijum.Puškin smatra da se ''
 pod opštim pojmom romantizma podrazumevaju dela koja na sebi nose pečat sete ili sanjalaštva
''.Kažimir Brođinski ističe prošlost, sve što podseća na ''nevinost, slobodu, zanos viteškihvremena''; a kao odliku romantike podvlači ''prijatnu tugu'' koja može da probudi samo osećanjeuspomena i čežnje.P.B.Šeli : ''
 Pesništvo podiže koprenu sa skrivene lepote sveta i čini da obične stvari postaju kaoda nisu obične
.''Šatobrijan ističe neobičnost, tajanstvenost, nepoznatost kao estetski element dopadljivosti, ismatra da je priroda u svom totalitetu, kao vasiona, model zakonitosti koje važe i za umetničkukreaciju.U ovom romantičarskom elementu postoji trostruka tendencija :1.- poništavanje svake fiksacije kreativnog procesa, odn. pretvaranje poezije u stalni dinamički proces,2.- potreba za slivanjem prošlog, sadašnjeg i budućeg u jedno, odn. poništavanje vremena;3.- težnja ka beskrajnom, beskonačnom.F.Šlegel : ''
 Romantična poezija nalazi se još u postajanju; zapravo, njena prava suština je utome što ona večno može samo da postaje a nikada ne može da se završi
.''Iz pojma beskrajnog, kao najvažnije, suštinske kvalifikacije, rađa se i uobličava pojam slobode poezije i pojam slobode subjekta kao njenog nosioca : ''
 jedino je ona beskrajna, kao što je jedino ona slobodna, i kao svoj prvi zakon priznaje da samovolja pesnika ne trpi nikakve zakone nad sobom
.''F.Šlegel je poeziju, od određene estetičke kategorije, pretvorio u dinamično stanje duha, uraspoloženje ''koje se beskrajno uzdiže iznad svega uslovljenog, pa i iznad sopstvene umetnosti''.Umetnički akt je uzdignut iznad subjekta kao svog kreativnog nosioca. Poezija kao stanje duha negirasvoju sopstvenu sublimaciju kao ograničenu tvorevinu svoje neograničene produktivne moći.Stvaranje je beskonačna i nezaustavljiva delatnost koja može da se ispolji jedino u završenim,zaustavljenim, konačnim ili okončanim oblicima.Romantarska teorija fragmenata savršena zatvorenost u nezatvorenom. Potiče odromantičarske koncepcije o beskrajosti kreacije kao takve. Fragment je istovremeno i zatvoren usebe, sam sebi dovoljan, jedan misaoni svet sklopljen nad celinom smisla, ali istovremeno slobodnootvoren za dalja stvaralačka dograđivanja i asocijacije.P.B.Šeli definiše poeziju kao nezaustavljiv kreativna proces – element ekstemporalnosti, ilivremenitog sažimanja kategorija u jedinstven temporalni doživljaj : ''
Mi gledamo svet ispred i iza sebe / i čeznemo za onim što još nije
...''Svrha pesničke dinamičnosti je u prevazilaženju čulnih ograničenja stvarnosti. Novo shvatanjeodnosa modela i kreacije, koje odbacuje vulgarno-imitativnu projekciju, a maštu čini vrhovniminspiratorom i modelatorom utisaka koje subjekt prima od stvari.Romantičarska poetika je definisana kao jedinstvo dve suprotnosti - Novalis : ''
Umetnost na prijatan način učiniti čudnom, jedan predmet učiniti stranim, a ipak poznatim i privlačnim – to jeromantična poetika
.''
 
Romantizam i pojam beskonačnog
: Novalisovi fragmenti :- dva pojma : 1.- pojam udaljavanja od realnog, konkretnog, čulno-opipljivog, neposrednodatog;2.- pojam beskrajnog ili beskonačnog, kao krajnja imaginarna tačka u tom procesu udaljavanja od fizički prisutne stvarnosti.- dva toka : 1.- čisto književni, koji teži da stvari i pojave uzdigne iznad njihovog uobičajenogizgleda; on vodi računa o psihologiji čitanja i čitaoca – ustupak publici, ali publici doživljenoj u prvom licu, tj. ustupak samom sebi kao čitaocu.2.- tok koji ističe pojam beskonačnog kao jedan od elemenata u polaritetu čiji jedrugi činilac ono što je konkretno, određeno, završeno i konačno – taj spoj predstavlja jednu od najvažnijih odredbi romantičarske teorije i poetike.Kao i u shvatanju prirode, i u zasnivanju individualnog odnosa prema prirodi, i ovde jeromantičarima preteča bio Ž.Ž.Ruso : ''
 Hteo bih da se ugušim u univerzumu, da se otisnem u beskraj
''.Od predromantičara Herdera i Rusoa vode dve različite linije u shvatanju odnosa prema beskrajnom, iako ga obojica vide kao apstrahovanu predstavu i viziju kosmosa, svemira, prirode.Ruso smatra prirodu i svemir antipodom civilizacije, njegov zahtev za povratkom prirodi nastaje izemotivne negacije ljudskog društva i civilizacije, u čiji progres on nije verovao. I Nerval je osećao jazizmeđu čoveka i prirode, i njegova poetska vokacija je bila u tome da raskidano ponovo vezuje, da prevaziđe jaz stvoren razvojem civilizacije. Herder je uviđao nedostatke ljudskog društva icivilizacije, ali nije izabrao raskid sa društvom, već je u odnos subjekta i društva uveo prirodu, koja bitrebalo da to ljudsko društvo preobrazi i unapredi. Time on uvodi čoveka kao subjekta u opštievolutivni proces koji vlada svemirom, prirodom, sveukupnošću.To je svemirska relacija romantara, spoj mikro- i makro-kosmosa, spoj konnog i beskonačnog. Međutim, Herder daje racionalistički pokušaj jednog optimističkog reagovanja naljudsku i društvenu stvarnost, time što spušta boga i svemir u subjekt, da bi principe uređenostisvemira primenio i na neprozirnost zbivanja u istoriji; romantičari, sa druge strane, taj optimizamruše upravo tim istim spojem, samo sa različitim rasporedom tih elemenata unutar njihovog spoja.Fihte koristi pojam beskonačnog da označi nešto što suštinski spada u svojinu našeg bića. Kodnjega se ''beskonačno'' javlja sa jasno izraženom tendencijom da se ''ograniči'', tj. beskrajno treba da se pojavi u ograničenom da bi nam postalo dostupno.Šeling to primenjuje na polje stvaralačke aktivnosti, definišući lepotu kao ''
konačno prikazivanjebeskonačnog 
''.Vremenom se postepeno konkretizuje ovaj Šelingov prvobitno apstraktni univerzalni stav –  jedan od osnovnih principa romantičarske poetizacije. Romantičarskom pojmu beskonačnosti dati surealno-humani impulsi. Forma je još uvek apstraktna, i romantičarski karakter se ispoljava u tojapstraktnoj predstavi totaliteta, u zahtevu za totalnim razvojem ljudske prirode. Pojam beskonačnog jeupućen na područje egzaktnog ljudskog humaniteta koji se prostire u beskonačnost. Time je evolucija beskonačnog razvijanja svih ljudskih kvaliteta zamenila prvobitnu predstavu o beskonačnom kao ofizikalno-prostornoj ili imaginarno-spiritualnoj kosmološkoj kategoriji.Večnost i beskraj se ne mogu dokučiti razumom, već osanjem, i to samo negativnomemocijom – suština romantizma : odnos prema beskraju i večnosti, bol umesto radosti, tj. definicija ispoznaja i prihvatanje sveta sa stanovišta negativne emocije, tj. intonacija melanholije odn. pesimizmakao instrument i rezultat saznanja.Upravo ta mala izmena u odnosu prema bolu i radosti izražava fundamentalnu razliku izmeđuklasicizma i romantizma.

Activity (30)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
Emin Neziraj liked this
Bubišarbi liked this
Lee Fiora liked this
Dejan Jankovic liked this
duspis liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->