Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
114Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Uvod u Pravo-skripta

Uvod u Pravo-skripta

Ratings: (0)|Views: 10,049 |Likes:
Published by Slobodan Makić

More info:

Published by: Slobodan Makić on Nov 28, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/20/2013

pdf

text

original

 
I
1. NAZIV I PREDMET UVODA U PRAVO
Ranije su postojali, a i danas se upotrebljavaju razni nazivi. Danas se kod nas neupotrebljava termin Enciklopedija, već Uvod u pravo i Uvod u pravne nauke. Pored ovih, ponekad se koriste i drugi termini, kao npr. Osnovni pojmovi o državi i pravu. Pravo jeusko povezano sa državom. Ne može se govoriti i izučavati pravo, a da se država odvojiili apstrahuje. Kada i dolazi do odvajanja države i prava, to je više da bi se izvesnielementi u ovim pojavama dublje proučili ili razradili. U Uvodu u pravo izučavaju sedržava i pravo u cjelini. Daju se opšti pojmovi i veze u oblasti države i prava,objašnjavaju se najvažniji i opšti problemi. Uvod u pravo ima opšti karakter. Kadauzmrmo u obzir naziv Uvod u pravne nauke, tu predmet predstavlja pravna nauka, a kadauzmenmo naziv Uvod u pravo mnogo jasnije i tačnije ukazuje na osnovnu materiju proučavanja-pravo, bez obzira na pravne nauke, njihovu razvijenost, vrstu i razvoj.
2. NASTANAK I RAZVOJ UVODA U PRAVO
Uvod u pravo se dosta kasno pojavilo kao zasebna disciplina sa određenim predmetom icjelinom. Prije uvoda u pravo formirale su se mnoge pravne nauke i čak dostigle velikistepen razvoja. Tako smo imali građansko prava, krivično pravo i dr. U Rimu se razvila posebna pravna disciplina Institutions koja je služila kao uvod u pravne nauke, a koja jesadržla uglavnom pojmove građanskog prava. Iz tog vremena poznata he knjiga čuvenog pravnika Gajusa pod nazivom Institutiones. Isto tako poznat je Institutiones, teoretskiuvod u Corpus iuris civilis cara Justinijana. Može se reći da ovi radovi prestavljaju prveosnove Uvoda u pravo. U 13 vijeku tek počpinje ponovni razvoj pravne nauke sa privrednim razvojem naročito u gradovima sjeverne Italije. U proučavanju države i pravanaročito je vaćan razvoj društva i države u 17 i 18 bvijeku. U 19 i 20 vijeku teoretsko proučavanje države i prava se sve više razvija sa razvojem kapitalizma i države. Kod nasse poslije II svjetskog rata iz Teorije države i prava razvija zasebna nastana disciplina-Uvod u pravo.
3. INSTITUCIJE I UVOD U PRAVO
U rimskom pravu institucije su sadržale osnovne pojmove pretežno građanskog prava itako bile uvod u građansko pravo. Poznate su Institucije kao uvod u Corpus iuris civiliscara Justinijana, koji sadrži osnovne pojmove prava Corpus iuris civilis. Danas sematerija građanskog prava tako razvila da svaki njen deo predstavlja posebnu naučnudisciplinu, a izvesni delovi nisu više u domenu građanskogprava, već javnog prava. Uvodu pravo od svih ovid djelova Institucija ima najviše dodirnih tačaka sa uvodnim dijelom.Riječ institucije prevodi se različito. Neki je prevode kao uputstvo, a neki kao udžbenik.U rimskom pravu čuvene su
2 institucije Gajeva i Justinijanova. Justinijanova
je bilaopšta, teoretski uvod u Justinijanov zbornik, Corpuc iuris civilis, vezan za kodeksgrađanskog prava.
Gajeve
institucije su pak bile udžbenik koji je bio predmet proučavanja prava i izvor klasičnog rimskog prava. Gajeve institucije imaju 4 dijela:uvod posvećen pravu, prvi dio koji se odnosi na lica, drugi i treži koji sadrže pravo kojese odnosi na stvari i četvrti koji se odnosi na postpak. Gaj vrši klasifikaciju izvora prava.Izlaže iz kojih akata se sastoji pravo rimskog naroda, kao što su zakoni, plebiscit, itd, aisto tako daje i pojmove tih akata. Sve je to karakteristično i čini temelj za proučavanje nesamo rimskog prvava, nego i prava uopšte, teorije prava.
4. ODNOS UVODA U PRAVO I DRUGIH PRAVNIH I DRUŠTENIH NAUKA
Odnos između ovih nauka je uzajam. Uvod u pravo u svojim izučavanjima oslanja se nadruge pravne i društvene nauke. Uvod u pravo je u tjesnon vezi naročito sa društvenimnaukama koje proučavaju, sem države i prava, i druge društvene pojave kao što su:sociologija, ekonomske i političke nauke. Uvod u pravo utiče pravne, naročito konkretnei pozitivne nauke. S obzir na svoj predmet i odnose prema drugim pravnim naukama,Uvod u pravo je uvodna, opšta i osnovna nauka. U uvodu u pravo imamo one pojmove iznakove koji predstavljaju uvod za dalja izučavanja u svim drugim naukama. Bez Uvodau prvao nemoguće je shvatiti državo i pravo. Uvod u pravo, oslanjajući se ne samo nanorme, već i na teorijsko sagledavanje materije, uz pomoć socioloških, ekonomskih i političkih nauka, pruža šire mogućnosti sagledavanja države i prva kao opštih kategorija,što i na određeni način obogaćuje pozitivne i konkretne pravne nauke.PRAVO
5. POJAM METODA UVODA U PRAVO
Metod je sastavni dio nauke. Od kakvog je značaja metod za nauku vidi se i po tome da postoje i posebne discipline koje proučavaju detaljno metodologiju pojedinih nauka.Težnja svake nauke pa i pravne je da postigne istinu o pojavama koje ispituje. Taj posao je vrlo složen, dug i težak, ali i neminovan za nauku. Nauka ne bi bila nauka ako bidrugačije pristupila svom poslu. U tom procesu naučnog saznanja moramo tražitinajbolje,najprikladnije i najispravnije puteve,sredstva načine – odgovarajući metod kojiće nas dovesti do ispravnog rezultata. Treba izabrati pravilan metod. Samo on možeodgovarati pravnoj nauci. Tako metod uslovljava nauku i praticipira u naučni rezultat.Metod i nauka postaju tijesno i neraskidivo povezani. Metod ne može biti sam sebi svrhaveć sredstvo, put za naučnu istinu. U suštini promjena i kretanja društvenih pojava,države i prava leži kretanje nauke. To jedinstvo predstavlja osnovnu saznanja države i prava i dalje akcije i razvoja. U toj složenosti proučavanja i saznanja mogući su i raznimetodi. Da bi se neka pojava proučila moguće je upotrijebiti i više metoda da bi se došlodo rezultata .Potrebo je koristiti različite metode da bi smo bolje proučili državu i pravo injihove elemente.
6. VRSTE METODA UVODA U PRAVO
1
 
Opšti metod je onaj metod koji ima opšte načine i zakone posmatranja pojava i polazi ododrenih nanih postavki i gledta na pojave. Takvih metoda ima više,metafizički,spekulativni,sholastički, dijalektički itd. Ovi metodi su vezani i za određeni pogled na svijet, odealistički, materijalistički itd. Svaka nauka ima svoj specifičan metod,a kod prava to je pravni metod. Pravne nauke pored opšteg i pravnog metoda takođekoriste i sociološki, istoriski, komparativni i dr. metode.
Pravni metod
–je poseban metod izučavanja pravnih nauka . Ovaj metod izučava državui pravo putem pravnih normi. Ovaj metod tumači norme i to onakve kakve su, normu kaodogmu, pa se i sam metod naziva normativni i dogmatski metod. Pravne norme i njihovasređenost pokazuju određenu logičnost, pa se taj metod naziva logičkim metodom. Bitno je uočiti razliku između normativnog i dogmatskog metoda.a)
 Dogmatski metod 
 – njime se utvrđuje šta svaka pravna jedinica i pravna norma stvarnoznače, kakvo ponašanje zahtjeva pravo od pravnih subjekata. Prva njegova crta je proučavanje prava “izolovanjem od okruženja” tj.odvajanje prava od politike društvenihkretanja i ekonomskih zbivanja. Ovaj metod posmatra pravo kao dogmu. Dogmatskimetod obično prati logika prava sa odgovarajućim osnovnim metodama lingvistike Ovajmetod ističe načelo zakonitosti i načelo istine autoriteta. Dogmatski metod se u pravnoj praksi koristi prilikom stvaranja i primjene pravnih akata uz pretpostavku da treba poznavati pravne akte i ponašati se u skladu sa njima. Dogmatski metod utvrđujeznačenje prava.
b)Normativni metod 
 – je blizak dogmatskom. Normativni metod posmatra pravo kaocjelovi normativni sistem s određenom funkcijom. Normativni metod ostvarenjedruštvene funkcije prava. Normativni metod se bavi krupnijim pravnim jedinicama.Ovim metodom se utvrđuje da se svaka norma sastoji iz dispozicije i sankcije i da seovim povezanošću određuje njena realizacija. Normativnim metodom, dakle utvrđujemoiz čega se pravo sastoji i kako funkcioniše. Ova anatomija i fiziologija prava namomogućava prilagođavanje strukture funkciji, omogućava kako utvrditi iz čega se sastoji pravo, da bi bolje funkcionisalo.
Asiološki metod
Ovim metodom ocjenjujemo, vrednujemo pravne norme,pravneodnose i pravni poredak u cijelini. Ovaj metod ima i drugi naziv: metod vrednovanja. Njime se presuđuje kako bi trebalo da bude pravo, a ne kakvo pravo jeste. Vrednovanjese vrši na osnovu određenih kriterijuma i principa, a oni zavise od političko – ideološkogsistema koji vlada u određenoj zemlji. Ovim metodom se ocjenjuju a) čitav pravni poredak i njegovi dijelovi, te predlažu odgovarajuće promjene; b)pravna nauka, pravnoobrazovanje, pravna metodologija, posebno pravne tehnike i način rada pravnika skritikom postojećeg o predlogom budućeg stanja i razvoja. U normativnoj djelatnostinjime se ocjenjuje da li neke društvene odnose treba nominirati i kako; tehnička rješenjau pravnom norminiranju, kao i radnje koje će se kvalifikovati kao delikti i sankcije.Aksiološki metod koriste advokati, građani u podnescima, ali i sudije službenici upravnihorgana pri donošenju konkretnih akata. Sledi zaključak da je aksiološki metod vrloznačajan u pravu i to pri stvaranju prava, posebno u oblasti pravne tehnike i kritici postojećeg prava s nuđenjem novog.
Sociološki metod
– Sociološki metod, koji je poseban metod za Sociologiju, objašnjavadruštvene faktore nastanka i razvoja pojava te i države i prava. Sociološkim metodomobogaćujemo znanja od kojih ne možemo doći pravnim metodom.
Istoriski metod
Ovim metodom se pojave posmatraju u kretanju, u njihovomnastajanu, razvijanju i nestajanju. Istorisko – pravni metod je složen metod i u okvirunjega se javlja i dogmatsko – normativni metod, sociološki, pa i ostali osnovni pravnimetodi. Ta simbioza istorisko – pravnog i ostalih metoda govori jasno da su ova dvametoda nesamostalna i da se javljaju udruženi sa drugim metodama.
Komparativni metoda
Komparativni ili usporedni metoda proučava pojaveuspoređujući ih sa drugim sličnim ili suprotnim. Ovaj metod potiče iz antičke grčke. Njime utvrđujemo sličnost, ali i različitost pri regulisanju istih pitanja u različitim pravnim sistemima.
Lingvistički metod
 – Pravni teoretičar Jering je istakao da „ pravnik treba misliti kaofilozof a govoriti kao seljak. Lingvistički metod je jako vezan za logički, toliko da segotovo redovno javljaju zajedno. On se javlja u dvostrukoj funkciji, prva je da opisivanje,ona objašnjava kakav je jezik u pravu, a druga objašnjava kakav jezik treba da bude u pravu. Pravni jezik nema svoju gramatiku, ni svoju morfologiju, ali je po svojoj sintaski ,sematici i stilistici drugačiji od narodnog jezika.
Pravne tehnike
– su skup radnji i instrumenata kojima se stvara i primjenjuje pravo.
7. DRŽAVA , PRAVO I PRAVNE NAUKE
Pravna nauka ima za svoj predmet pravo, a ono je u tijesnoj vezi sa državom. Uloga prava proizlazi iz samog društva i države, njihova snaga i razvoj, ali ulogu prava trebatražiti i u samom pravu, njegovoj suštini i uticaju na društvo i državu. Pravo je povezanosa državom. To su dve pojave koje se teško mogu zamisliti odvojeno. U svom početnomstadijumu kada se država pojavila i imala manji broj poslova i oblasti uticanja ireguliranja, sa vrlo malim brojem pravnih normi, bila je predmet velikog izučavanja. Ustarom vijeku, država i pravo se izučavaju sa filozifskog gledišta kao i mnoge druge pojave. Danas državu i pravo proučavaju sve društvene nauke i svaka vrši izučavanja sasvog aspekta. Pravne nauke ne izučavaju državu i pravo na isti način i u istom obliku.Država i pravo utiču na razvoj pravne nauke, pravna nauka utiče na razvoj države i
2
 
 prava. Taj odnos stvara vrlo složene uticaje i jedne i druge strane. Neophodno je da sedržava i pravo stvaraju pod uticajem pravne nauke, a i drugih nauka, naročito sociologije,ekonomskih i političkih nauka. Pravo i država moraju biti izraz stvarnosti, postojećihdruštvenih odnosa svojim normama moraju dalje razvijati te odnose u određenom pravcu ,radi postizanja određenih društvenih ciljeva. Prema tome, pravo i državu trebastvarati i ostvarivati uz pomoć pravne nauke ali i uz dobro poznavanje društva i njegovogkretanja i političkih uslova ,snaga ciljeva na osnovu znanja koja daju sociološke,ekonomske i političke nauke. Na ovakav način razviće se država i pravo i imati većuulogu i uticaj na društvo. Nauka je preteča pojava, ukazuje na to kako će se pojaverazvijati.
8. PRAVNE NAUKE I NJIHOVA PODJELA
Zajedničko za sve pravne nauke je da izučavaju državu i pravo. U pravnim naukama seizučavaju pravne norme, koje regulišu odgovarajuće društvene odnose. A pravne normeustvari čine pravo. Pod pravnim naukama podrazumjevamo cjelokupnu nauku o državi i pravu, sve pravne nauke koje na različite načine izučavaju državu i pravo. Pravne naukesu društvene nauke. Najvažnija, osnovna podjela pravnih nauka se vrši prema predmetu inačinu izučavanja države i prava, tako imamo sledeće pravne nauke:a) Istorijsko pravne – ove nauke izučavaju državu i pravo kakve su nekad bile, uistoriskom razvoju. U tome se mogu proučavati istoriski razvoj države i prava uopšte iliistorija određene, konkretne, države i prava. Tako, istorisko – pravne nauke mogu proučavati određenu državu i pravo prošlosti (primjer Rimasko pravo) b)Pozitivno – pravne – ove nauke izučavaju današnju državu i pravo, kakva je danasdržava i pravo. To je važeće pravo, pravo koje je na snazi – pozitivno pravoc)Konkretno – pravne – ove nauke izučavaju određenu konkretnu državu i pravo ilinjegove pojedine djelove.d)Apstraktne, teorijsko – pravne nauke –proučavaju državu i pravo apstraktno uopšte.Ovakva teorijska izučavanja u pravu nazivaju se teorija prava.
9. JURISPRUDENCIJA, TEORIJA PRAVA I FILOZOFIJA PRAVA
Termin jurisprudencija je u najširem smislu pravna nauka. To je njegovo etimološkoznenje koje se najve upotrebljava u praksi. Vrlo često se pored termina jurisprudencije upotrebljavaju razni termini. Tako tradicionalna jurisprudencija, moderna jurisprudencija, obična jurisprudencija, voljna jurisprudencija itd. koji bliže objašnjavajurazne vrste pravne nauke i bolježja pojedinih shvatanja ili oblasti pravne nauke. U tjesnojvezi sa pravnom naukom je teorija prava i filozofija prava. Teorija prava izučava pravo ucjelini na naučni način i u tome nije samo određena konkretna naučna disciplina, većopšta teorijska nauka. Teorija prava u svom izučavanju oslanja se i na praksu: primjenu prava, naročito na sudsku praksu. Filozofija prava se više odvaja od pravne nauke.Filozofiju prava u pravu ne sagledava pravo kao pravnu normu i pravo kao društvenifenomen, već ide dalje i traži objašnjenje u sferi metafizike, traži ostvarenje čak opšte pravde, humanosti i jednakosti. Filozofi su izučavajući filozofski karakter prava polaziood određenih teorijskih i naučnih objašnjenja kao pravnih normi i od pozitivnog prava. Izbog toga, mada se filozofija prava odvaja od jurisprudencije, moglo bi se u jurisprudenciju, shvatajući je u najširem smislu, uvrstiti i filozogija prava.
10. EVOLUCIJA
Evolucija predstavlja dugotrajan, postepen proces promjena u državi i pravu. Evolutivne promjene su sitne, male promjene u društvu, državi i pravu, koje ne mjenjaju suštinu,osnovu, bit određenog društva, države i prava. U društvu, državi i pravu postojemnogobrojne i raznovrsne evolutivne promjene, a skup tih promjena se zajedničkimimenom naziva evolucija. U evoluciji dolazi samo do određene korekcije pojedinih sferadruštvenih odnosa. Promjene mogu biti zakonite i nezakonite. Prva vrsta je je u skladu sadruštvenim i pravnim normama, druga vrsta je suprotna ovim. Evolutivne promjene kojesu bitne za državu i pravo su:1.Reforma. Ova promjena je svakodnevna. Reforme zahvataju gotovo sve oblastidruštvenog života, privredu, kulturu, nauku pa i čitavo društvo. Reforme mogu bitizakonite ( koje su u skladu sa društvenim poretkom) i nezakonite ( suprotne društvenom poretku)2.Državni udar – To je nezakonita promjena kojmo ličnost ili grupa u vrhovima državnehijerarhije vrši promjenu u državi i pravu koja se sastoji u preuzimanju vlasti. Državniudar se vrši po pravilu nasilinim putem upotrebom ili pretnjom sile. Državnim udarom sene mjenja suština države i prava. Ostaje isti tip države i prava.3.Puč – je nezakonita promjena koju vrši ličnost ili grupa koji nisu u vrhovima državneorganizacije . To su sporednije ličnosti koje preuzimaju vlasti na nezakonit način. Puč nemjenja suštinu države i prava. Vrši se nasilnim putem.
11. REVOLUCIJA
Revolucija znači konkretnu opštedruštvenu, drastičnu promjenu, ne samo državnog i pravnog poretka. Revolucione promjene su krupne, kvalitativne promjene. One mjenjajuu suštini državu i pravo, mjenjaju se i druge pojave u društvu ;ideologija, svjest, politika,moral itd. Nastaje novo društvo, nova država i pravo. Ovih promjena je manje negoevolutivnih. Evolutivne promjene se svakodnevno dešavaju. One se gomilaju sve više iviše, dovode do sporova i sukoba i u jednom trenutku dolazi do revolucionih promjena.Revolucija podrazumjeva radikalan raskid sa prošlošću, prateće obilježje revolucije je inasilnost. Revolucionarne promjene su skokovit, kvalitativna prelaz iz jednog društva,
3

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->