Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
4Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
kajsija,

kajsija,

Ratings: (0)|Views: 361|Likes:
Published by Dragan Blagojevic

More info:

Published by: Dragan Blagojevic on Dec 11, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/31/2014

pdf

text

original

 
UDK: 632.21: 551.5Originalni nau~ni rad
UTICAJ TEMPERATURE NAULAZAK SORTI KAJSIJEU PERIOD VEGETACIJE
 D. \urovi}*
Izvod:
U periodu zime 1998.-99. i 1999.-2000. ispitivali smo po~etak vegetacijeizra`en preko pove}anja sadr`aja vode u gran~icama kod {est sorti kajsije na lokalitetuRadmilovac. Dobijene rezultate smo upore|ivali sa temperaturnim uslovima Radmilov-ca i vremenom cvetanja sorti, kako bi ustanovili me|usobnu povezanost izme|u pove-}anja vode u gran~icama, vremena cvetanja i temperature vazduha.Sorta kod koje je uo~eno najranije kretanje vegetacije, odnosno sorta koja je naj-osetljivija na temperaturna kolebanja je Cegledi orija{. Sorte koje ispoljavaju najve}u ne-zavisnost u pogledu promene temperature vazduha su Zamorozoustoj~ivij i Roksana.
Klju~ne re~i:
kajsija, zima, sadr`aj vode, po~etak vegetacije, cvetanje, tempera-tura
Uvod
Kajsija vrlo rano zavr{ava podperiod biolo{kog mirovanja, tako da kra}i periodtoplijih dana mo`e da uti~e na pokretanje sokova u biljci. Nakon toga, naglo zahla|enje,naj~e{}e tokom februara meseca, zati~e vo}ku u aktivnom stanju, te dolazi do smrzava-nja te~nosti u tkivima i trajnog o{te}enja organa (
 Pejki} i Ninkovski, 1987 
). To uzrokujene samo neredovnu rodnost kajsije, ve} je jedan od ozbiljnih ~inilaca prevremenog su-{enja stabala kajsije tzv. apopleksije. Tako|e, kajsija je vrsta koja se posle badema odli-kuje najranijim cvetanjem, zbog ~ega su cvetovi kajsije vrlo ~esto izlo`eni negativnomdejstvu poznih prole}nih mrazeva (
 \uri}, 1999
).Intenzitet metabolizma kontinentalnih vo}aka u periodu zimskog mirovanja zavi-si od vrste, sorte i ekolo{kih uslova. Jedan od najsigurnijih pokazatelja pove}anja inten-ziteta metabolizma, odnosno skorog po~etka vegetacije je promena sadr`aja vode u jed-nogodi{njim gran~icama (
 Bulatovi} i sar., 1981
). Da bi do{lo do pove}anja sadr`aja vo-de u jednogodi{njim gran~icama potrebna je pove}ana aktivnost korenovog sistema ko- ja je uslovljena pre svega temperaturom zemlji{ta, vla`no{}u, re`imom ishrane itd. Mi-nimalne temperature potrebne za po~etak rasta apsorpcionog korena prema Kolesnikovu(
 po Bulatovi} i Mratini}, 1996 
) za ko{ti~ave vrste kre}u se od 2 do 4
o
C u zemlji{tu.
Po-treba korena za toplotom uslovljena je vrstom i sortom vo}aka. Cilj ovog rada je da se ispi-
31
Zbornik nau~nih radova, Vol. 10 br. 3 (2004) 31-37 
* Mr Dejan \urovi}, Poljoprivredni fakultet, Zemun.
 
ta kako kolebanje temperature vazduha u periodu zime uti~e na reakciju sorti kajsije izra`e-ne preko pove}anja sadr`aja vode u jednogodi{njim gran~icama.
Materijal i metod rada
Istra`ivanja su obavljena u kolekcionom zasadu kajsije koji se nalazi na imanjuogledno-{kolskog dobra “Radmilovac” tokom zime 1998.-1999. i 1999.-2000. god. Za-sad je podignut 1993. godine sa okulantima kao sadnim materijalom. Podloga je d`ana-rika, a razmak sadnje 4,5 x 4,5 m. Zasad se nalazi na blagoj padini okrenutoj prema ju-goistoku, na nadmorskoj visini od 120 m, na zemlji{tu tipa gajnja~a. Ispitivano je {estsorti kajsije: Stark erli orind`, Ma|arska najbolja, Zamorozoustoj~ivij, Cegeldi orija{,Kostju`enskij i Roksana.U periodu od 1. decembra do 10. marta na svakih 10 dana uzimani su uzorci jed-nogodi{njih gran~ica kajsije kako bi se u njima odredio sadr`aj vode. Sadr`aj vode odre-|ivan je iz razlike u masi biljnog materijala pre i posle su{enja na 105
o
C. U istom perio-du pra}ene su svakodnevno temperature vazduha. Za po~etak cvetanja uzimani su datu-mi kada se otvori 10% cvetova, za puno cvetanje uzimani su datumi kada se otvori 80%cvetova, a za kraj cvetanja kada otpadne 90% kruni~nih listi}a (
Wertheim, 1996 
).
Rezultati i diskusija
Prose~na dnevna temperatura u periodu od 1. novembra 1998. godine do 31. mar-ta 1999. godine iznosila je 2,71
o
C (graf. 1). Prvi jesenji mraz dogodio se 9. novembra(-2,4
o
C). Najhladniji period te zime je od 1. do 31. decembra sa prose~nom dnevnomtemperaturom od -2,3
o
C. Najhladniji dan u tom periodu je 26. decembar, kada je prose~-na temperatura bila -9,9
o
C. Apsolutna minimalna temperatura te zime iznosila je-12,4
o
C (27. decembar). Te zime desila su se jo{ dva hladna perioda. Prvi izme|u 19. ja-nuara i 2. februara, sa prose~nom dnevnom temperaturom od -2
o
C i apsolutnim minimu-mom od -9,5
o
C. Prodor drugog hladnog talasa desio se od 11. do 16. februara, sa prose~-nom temperaturom od -1,9
o
C. Te zime poslednji dani sa mrazom od -2
o
C bili su 14. i15. mart.
Graf. 1.
Dinamika kretanja dnevnih temperatura u periodu od 1. novembra 1998.do 31. marta 1999. god. na lokalitetu Radmilovac32
Zbornik nau~nih radova, Vol. 10 br. 3 (2004) 31-37 
 
Promene sadr`aja vode u gran~icama sorti kajsije u periodu od 1. decembra 1998.god. do 10. marta 1999. god. prikazani su u grafikonu 2. Prose~no za sve sorte pove}a-nje sadr`aja vode za 3 do 4 % desilo se u periodu izme|u 20. februara i 1. marta. Ranije pove}anje sadr`aja vode u gran~icama utvr|eno je kod sorte Cegledi orija{ (oko 10. fe- bruara), {to je izazvano toplim periodom od 3. do 10. februara, kada su izmerene prose-~ne maksimalne temperature od 7,4
o
C.
 Mi{i} (2002)
navodi da ova sorta pripada grupisorti sa kratkim biolo{kim mirovanjem, {to odgovara rezultatima dobijenim u ovom ra-du. Sorte kod kojih je kasnije do{lo do pove}anja vode u gran~icama (oko 20. februara)su Ma|arska najbolja i Kostju`enskij. Najsporiju reakciju na pove}anje temperature va-zduha ispoljile su sorte Zamorozoustoj~ivij i Roksana jer je kod njih izmereno pove}an- je vode tek oko 1. marta.
Graf. 2.
- Promene sadr`aja vode u gran~icama kajsije u periodu 1. 12. 1998. god. do10. 03. 1999. god.Kod sorte Stark erli orind` utvrdili smo dva perioda pove}anja sadr`aja vode. Pr-vi oko 20. januara, a drugi oko 1. marta. S obzirom da se ova sorta odlikuje najranijim periodom cvetanja, {to se vidi iz tabele 1., mi{ljenja smo da je do pove}anja aktivnostikod ove sorte do{lo oko 20. januara i to kao posledica toplog perioda od 6. do 19. janu-ara (8,7
o
C). Da ova sorta ima kratko biolo{ko mirovanje navodi i
 \uri} (1980)
.Druge ispitivane godine prose~na dnevna temperatura u periodu od 1. novembra1999. godine do 31. marta 2000. godine, bila je ne{to vi{a nego prethodne zime i iznosi-la je 3,6
o
C (grafikon 3.).Od 22. decembra nastupio je dug period hladnog vazduha koji je trajao do 27. ja-nuara, sa prose~nim dnevnim temperaturama od -3,4
o
C. Ekstreman mraz desio se izme-|u 22. i 25. decembra kada se temperatura spu{tala do -14
o
C. Jo{ ekstremniji mraz za- bele`en je od 22. do 27. januara, sa apsolutnim minimumom te zime od -15,6
o
C. Nakon27. januara, nastupio je topliji period, sa srednjim dnevnim temperaturama preko 3
o
C.Kratkoro~no zahla|enje desilo se izme|u 21. i 24. februara, kada su se minimalne tempe-rature spu{tale do -6,4
o
C.33
Zbornik nau~nih radova, Vol. 10 br. 3 (2004) 31-37 

Activity (4)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads
Vukashin liked this

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->