Welcome to Scribd. Sign in or start your free trial to enjoy unlimited e-books, audiobooks & documents.Find out more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
İsmet İnönü CUMHURİYETİN İLK YILLARI 2

İsmet İnönü CUMHURİYETİN İLK YILLARI 2

Ratings: (0)|Views: 31|Likes:
Published by Chp Aydın

More info:

Published by: Chp Aydın on Dec 25, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/25/2011

pdf

text

original

 
web sitesi sunucularında barındırılmıştır.
 
Ġsmet Ġnönü'nün Hatıraları
 
CUMHURĠYETĠN
 
ĠLK YILLARI
 II(1923-1938)Dizgi -
Baskı
-
 Yayımlayan:
 
 Yenigün Haber Ajansı
 
Basın ve Yayıncılık A.ġ.
 
Kasım 1998
 
Ġsmet Ġnönü'nün Hatıraları
 
CUMHURĠYETĠN
 
ĠLK YILLARI
 II(1923-1938)
ĠSMET ĠNÖNÜ
 
CGAZETESĠNĠN
 OKURLARI
NA ARMAĞANIDIR.
 
CUMHURĠYETĠN ĠLK YILLARI
 (1923-1938)
(ĠKTĠSADĠ MESELELER ve ASAYĠġ
 
ATATÜRK'LE TARTIġMALAR)
 
ĠÇĠNDEKĠLER
 
ĠKTĠSADĠ MESELELER ve ASAYĠġ
 
ĠHTĠYAÇLARI TEMĠN ETMEK
 
AsayiĢsizlik Devam Ediyordu
15
Memlekette Fiziksel Bütünlük Yoktu
16Mali Kaynak Bulmak Gerekiyordu 17Vergi Meselesi 18
Kredi Ġhtiyacı
20
Bizimle 15 Sene UğraĢtılar 
21
Aylıkların Vaktinde Ödenmesi
23
Reji Ġdaresi
24
Müddetleri DolmuĢ Ġmtiyazlar 
25
Demiryolu Politikamız
26
Demiryolunu Kendimiz Yaptık
27
Adam Sarf Ettiğini Mutlaka Alıyo
rdu 28
ASAYĠġ MESELESĠ
 
Devletçiliğimiz Kendiliğinden Doğdu
31
Her Yıl Tekrar Eden ġekavet
31
Asiler Ġmha Ediliyor 
32
Ġran Sınırı
33
ġehinĢah'ın Derdi
34
Doğu AsayiĢinin Mahiyeti
35Demiryolu Gelince 36Ekonomik Tesirler 37Suriye Hududu Meselesi 38Koruma Tedbirleri Yoktu 39
AsayiĢsizliğin Tam TeĢhisi
40
Cumhuriyetin Sildiği Zihniyet
41Temizleme 43
DEVLET OLARAK GÜÇLENDĠK
 
 
web sitesi sunucularında barındırılmıştır.
 
Toprak Davası
45
Ġktisadi Buhrana KarĢı Tedbirler 
46
Kliring Usulü
46Fabrikalar Kuruluyor 47
Bu TeĢebbüs Lüzumluydu
49
Müzakereler Çıkm
aza Giriyor 49
Ġmkânları Kaybetmezdik
50
Planlı Kalkınma ve Ġç Ġstikraz
51
ĠĢ Bankası'nın KuruluĢu
52
ATATÜRK'LE TARTIġMALARIMIZ
 
 YILLARIN YORGUNLUĞU
 Hatay Meselesi 57
Ġtalya ile Münasebetler 
61
Çiftlik Olayı
63
BAġVEKĠLLĠKTEN AYRILDIM
 
Kararı Atatürk ile Ve
rdik 71
Stadyum Olayı
71
Çankaya'da Sofrada GörüĢülenler 
72
ÇalıĢma Güçlükleri
74
Atatürk'e Minnettarlığımı Söylüyorum
77Salih Bozok'un Sorusu 79Stadyumda Neler Oldu? 79
Çankaya'da Varılan Karar 
82
Büyükelçi olacağım Havadisi
83
Dolmabahçe Sarayı'nda Misafir Kalıyorum
84Mektuplar 85EKLER
Ek 1: Ankara'nın BaĢkent Olması Ġçin
 
Verilen Önerge
91
Ek 2: Ġnönü'nün Kurduğu Ġlk Cumhuriyet
 
Hükümeti
92
Ek 3: ''Hilafetin Ġlgasına ve Hanedan
-
ı Osmaninin
 
Türkiye Memaliki Haricine Çıkartılmasına
 
Dair Urfa Mebusu ġeyh Saffet Efendi ileElli Üç Refikinin Teklif 
-i Kanunisi'' 94
Ek 4: ''ġer'iye ve Evkaf ve Erkânıharbiye
 
Vekâletlerinin Ġlgasına Dair Siirt Mebusu
 Halil Hulki Efendi'yle Elli Refikinin Teklif-iKanunisi'' 96
Ek 5: Ġzmir Suikastı Nedeniyle Tutuklanan ve
 
Asılan Milletvekilleri
99
Ek 6: Ġnönü'nün El Yazısıyla Kısa Bir Dönemi
 
Kapsayan Anıları
100
ĠKTĠSADĠ MESELELER
 ve
ASAYĠġ
 
ĠHTĠYAÇLARI TEMĠN ETMEK
 
AsayiĢsizli
k Devam Ediyordu
Lozan Muahedesinin tasdikinden sonra meydana gelen Türkiye'yi, bütün ihtiyaç dalları vemeseleleri ile göz önünde canlandırmak güçtür. Bu devirde ilk uğraĢtığımız mesele cumhuriyetin
 
web sitesi sunucularında barındırılmıştır.
 
kurulması ve Ankara'da hükümetin devamlı olarak yerleĢmesinin temini olmuĢtur. Bu geçittengeçmek 1923
-
1925 senelerini aldı ve bir taraftan hükümet merkezi tartıĢması devam ederken, diğer taraftan cumhuriyete karĢı ilk tepkiler 1923'te kendisini gösterdi. Memleket, Ġstanbul ile her taraflabir bütünlük haline girdikten sonra, senelerden beri biriken fikir ve arzular bütün Ģiddetiyle ortayaçıktı. Birlik sağlanmıĢtır, devlet merkezi Ankara olamaz, Anadolu içinde bulunamaz, gelenekselidare tarzımız tekrar Ġstanbul'da baĢlayıp geliĢmek lazımdır görüĢü siyasi hayatımıza ve aklıbaĢında, tecrübeli, aydın dediğimiz tabakalarımıza hükmetmiĢtir. Basını ile devlet adamları ile,bütün bu çevreler, her türlü kolaylığı ve pratik ihtiyaçları değerlendiren zihniyetle tekrar Ġstanbul'adönmek fikrini savunuyorlardı. Atatürk buna mukavemet etti ve milli hükümet Ģimdiye kadar muharebe esnasında takip ettiği ve alıĢtığı istikamete sadık kalarak Anadolu'da yerleĢmek içingüçlükleri yenmeye baĢladı. 1925'te bu mesele, ağırlığı ve güçlüğü çok hafiflemiĢ olarak, öneminikaybetmiĢ bir 
 
hale gelmiĢti.
 
Biz, Anadolu'da devleti idare etmeye çalıĢanlar, kesin olarak Ankara'da kalıp devletin ihtiyaçlarınıtemin etmeye mecbur olduğumuz ve buna muktedir bulunduğumuz kanaatindeydik. Fakat 1923Türkiyesi'nin idaresini elimize aldığımız zaman, bugün de arzu edileceği gibi senelere Ģamil ve her meseleyi kapsayan bir geniĢ plan hazırlanmıĢ ve sistematik bir surette tatbik edilmiĢ değildir. Nekadar eksik farzolunursa olunursun, gerçek budur. Meseleler, önemleri ve etkileri oranında
kendilerini birer
birer hallettirmiĢler ve halk, ihtiyaç içinde çırpınan bir idareye yapılacak iĢleri birer birer göstererek kabul ettirmiĢtir.
 
Memlekette Fiziksel Bütünlük Yoktu
 
Ġçinde bulunduğumuz meseleler dediğimiz zaman, bunların hepsini bir anda saymaya imkân
yoktur
. En baĢta, bir defa, memleket fiziksel bir bütünlük içinde değildi. Her tarafın birbiri ileirtibatlı (bağlantılı) olduğu bir bütünlük yoktu. Her mevsimde memleketin içinde dolaĢamıyorduk.Daha muharebe zamanında bir irtibatsızlık çok insanın zihnini ve hayalini aciz bırakan güçlükler göstermiĢti. Demiryolu yapılmadan memleketin ne emniyetinin, ne idaresinin bütünlüğünüsağlayamayacağımız kanaati sarsılmaz bir haldeydi. Nihayet memleketin en mamur yerlerininbüyük bir kısmı harap olmuĢ bulunuyordu.
 
Bir diğer mühim mesele, asayiĢ meselesi idi. Cumhuriyet idaresi daha henüz kurulduğu esnada,içinde bulunulan meseleler etrafıyla görüĢülürken Ģarkta isyan patladı. Ġsyanı anlattım. 1925vukuatı memleketin doğu kısmında tarihten gelen büyük asayiĢ meselesini bir 
defa daha
canlandırdı. AsayiĢ meselesi, doğuda ġeyh Sait Ġsyanı ve onun tahrik ettiği askeri hareketlerlebüyük ölçüde kapanmıĢ gibi görünür. Fakat aslında, doğuda asayiĢ meselesi daha senelercebüyük ölçüde askeri hareketlere ihtiyaç gösterir bir Ģekilde devam etmiĢtir. AsayiĢ meselesinindoğuya ait olan bu kısmının dıĢında, Orta Anadolu'da da, Batı Anadolu'da da dağlarda emniyetiihlal etme hareketleri ve yol kesmeler, alıĢılmıĢ tabiriyle Ģekavet dediğimiz eĢkıyalık Ģeklinde her 
tarafta devam ediyordu. As
ayiĢsizliğin bir de bu tarafı vardı. Memleket idaresinde, Ģehirlerde vekasabalarda olduğu gibi, yollarda ve dağlarda, her tarafta huzuru ve emniyeti tesis etmek OrtaAnadolu için, Garbi Anadolu için önemli meseleydi. Bunun ölçüsü dıĢında ve daha ötesinde,
 
doğuda, ayrıca dıĢarıyla irtibatı olan ve askeri hareketleri icabettiren bir asayiĢ meselesi devam
etti.Mali Kaynak Bulmak Gerekiyordu
Bütün bu meselelerin üstünde, memleket idaresi için mali kaynak bulmak ve intizamlı bir hazine
kurmak gerekiyordu. De
vletin henüz bir Merkez Bankası bile olmadığı bir zamanda, bu ihtiyacıkarĢılamaya ve devlet bankasını kurmaya çalıĢmak bizim baĢlıca meselelerimizdendi. Derhal gözönünde canlanabilir ki, bugünkü anlayıĢımızla baktığımız zaman, bu meselelerin her biri insanınbütün melekesini, bütün çalıĢmasını kapsayacak kadar Ģumullü birer dev meselelerdir. Bunlarıameli bir Ģekilde birer birer anlatmaya çalıĢacağım.
 Vergi Meselesi
Harpten yeni çıkmıĢız ve harp esnasında vatandaĢın varlığını yüzde 40'a kadar seferber etmiĢiz. Yani vatandaĢın varlığının yüzde 40'ını ordu hizmetine almıĢız ve bunu onlara karĢı borç olarakyüklenmiĢiz. Bir taraftan bu borcu süratle ödemeye çalıĢıyor, öte taraftan yeni hükümetin maliye

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->