Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
50422934-Yuzuklerin-Efendisi-Yuzuk-Kardeşliği

50422934-Yuzuklerin-Efendisi-Yuzuk-Kardeşliği

Ratings: (0)|Views: 130|Likes:
Published by mehmet serhat

More info:

Published by: mehmet serhat on Dec 30, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/30/2011

pdf

text

original

 
YÜZÜKLERİN EFENDISIÜç Yüzük göğün altında yaşayan Elf Kralları'naYedisi taştan saraylarında Cüce Hükümdarlar'aDokuz Yüzük Ölümlü İnsanlar'a, ölecekler ne yazıkBir Yüzük gölgeler içindeki Mordor Diyarı 'ndaKara tahtında oturan Karanlıklar Efendisi'neHepsine hükmedecek B ir Yüzük, hepsini o bulacak Hepsini bir araya getirip karanlıkta birbirinebağlayacakGölgeler içindeki Mordor Diyarı 'ndaIçindekiler YAYINCININ NOTU 9SUNUŞ "ÇEVRİLMİŞ BiR YAPITA ÖNSÖZ" 11ÖNSÖZ, Hobbttler ve Diğer Bazı Meseleler Hakkında 15Birinci KitapI DÖRT GÖZLE BEKLENEN DAVET 35II GEÇMİŞİN GÖLGESİ 61m ÜÇ KAFADAR 89IV MANTARLARA ÇIKAN KESTİRME YOL 114V SUÇ ORTAKLARI ORTA YA ÇIKIYOR 128VI YAŞLI ORMAN 141VII TOMBOMBADlL'lN EViNDE 157VIII HÖYÜK Y AYLALARINDA SiS 171IX SIÇRAYANAf/D/LL/HANINDA 187X ^YOLGEZER 203XI KARANLIKTA BiR BIÇAK 218XİI NEHiR GEÇİDİNE KAÇIŞ 242iKiNCi KiTAPI NiCE BULUŞMALAR 267 U ELROND'UNDÎVANI 291III YÜZÜK GÜNEYE GiDiYOR 330IV KAR ANLIKTA YOLCULUK 356V KHAZAD-DÛMKÖPRÜSÜ 386VI LOTHLÖRlEN 399VII GALADRlEL'lNAYNASI 423 VIII LÖRlEN'EVEDA 440IX ULU NEHiR 455X KARDEŞLiK DAĞILIYOR 472YAYINCININ NOTUYüzüklerin Efendisi, Tolkien'ın kitaba yazdığı Ek'lerden birinde de belirttiği gibi, Kırmızı Kitap'tum yapılmışbir "çeviri". Her ne kadar Orta Dünya'nın Üçüncü Çağ'ında Elfler, Hobbitler, insanlar ve Cüceler bir OrtakLisan konuşuyorlardıysa da, bu lisanın özellikleri ırktan ırka ve bölgeden bölgeye değişiyor. Tüm buözelliklerin "ingilizce'ye çevrilmesi", Tolkien gibi bir dilbilimcinin onyıllannı almış. Aynı özellikleri bozmadanTürkçe'ye çevirmek daha da zor.Zorlukların birincisi, isimler konusunda. Birçok isim zaten Ortak Lisan'da değil, kahramanların özgündillerinde. Dolayısıyla Elfçe bir isim zaten ingilizce'ye çevrilmemiş, Elfçe kalmış. Biz de bu kurala uyduk.Ancak bazı isimler, özellikle de Hobbitlerin soyadları ingilizce'ye çevrilmiş; biz de yapabildiğimiz kadarıylabu soyadları Türkçe'ye çevirdik. Aynı şey yer isimleri için de geçerli. Bu yüzden, örneğin, İngilizce'yeBrandywine olarak çevrilen Baranduin, Türkçe'de Brendıbadesi oldu. Aynı şekilde, hancı BarlimanButterbur, Arpa-dam Kaymakpürüzü; Buckland ise Erdiyarı olarak çevrildi.Bir de Yüzüklerin Efendisi'nin yayınlanmasından sonra ingiliz kültürüne yerleşmiş olan terimler var.Örneğin, Frodo Baggins'in kılıcının adı "Sting" ("an iğnesi"). Ancak bir ingiliz rock yıldızı da kendisine buadı seçti, bu adla ünlendi (Sting'in eskinden ingilizce öğretmeni olduğu ve Yüzüklerin Efendisi'ni çoksevdiği biliniyor); bu yüzden Sting'ı "iğne" diye çevirmeyi tercih etmedik.Bunun gibi birkaç örnek dışında metinde ingilizce'ye benzeyen isimler, okuyucuyu aldatmamah. ÖrneğinSam Gamgee, bir ingiliz adı olan "Samuel"den kısaltılan bir ad değil, tersine "Samwise"dan kısaltılıyor;bunu çevirmeye kalksaydık, Samwise Efendi'ye "yarım akıllı" demek zorunda kalacaktık; o yüzden "Sam"
 
olarak kaldı.Orta Dünya'nın halkları farklı lehçeler konuşuyor. Örneğin Elfler 10.- YÜZÜK KARDEŞLİĞİoldukça resmi ve ağdalı, büyük ölçüde "Shakespeare dönemi" ingilizcesi ile konuşurken, Rohirrimler dahada eski bir ingilizce'ye sahipler. Türkçe'de Elf lehçesini daha ziyade "Lisan-ı Osmanî" ile karşılarken,göçebe, at sırtında yaşayan Rohirrimler'in lehçesini daha bir "Orta Asya" Türkçesi ile karşılamayı seçtik.SUNUŞ"ÇEVRİLMİŞ BİR YAPITA ÖNSÖZ""One book to charm them ali and in gladness bina them..."'Bir çocuk filminin son sekansında, bana çok yakın gelen bir cümle duymuştum: "iki tür hikâye vardır,"diyordu filmin esrarengiz sihirbazı. "Gerçek hikâyeler, ve gerçek olması gereken hikâyeler. Bu izlediğinizikinci tür hikâyelerdendi."J.R.R. Tolkien'm kült eseri Yüzüklerin Efendisi'nde ikinci tür hikâyelerden biri, belki de en güzelianlatılmakta.Peki ama, nedir bana ve daha yüz küsur bin okuyucuya "Frodo Baggins'le sekiz yol arkadaşının öyküsügerçek olmalıydı" dedirten? Çok mutlu bir dünyada mı yaşıyorlar, olaylar çok mu keyifli, "keşke bumaceralar benim başımdan geçseydi" diye mi düşünüyor insan?Hiç değil. Yüzüklerin Efendisi'nin çizdiği Middle-Earth yani Orta Dünya'nın bir ütopya olmadığı kesin. En azbizim dış dünyamız kadar zor ve karmaşık bir yer orası da. Olaylar deseniz, en korkusuz okuyucunundudağını uçuklatır. Kendi adıma, öykünün kahramanlarından en şanslısının bile yerinde olmakistemezdim. Gene de, bütün iyi fantezi öyküleri gibi, Yüzüklerin Efendisi de gerçek olmalıydı.Basan h bir fantezi eserinin okuyucuda bu tadı bırakmasının sanırım iki nedeni var. Birincisi, bildiğimizgerçekliği askıya alıp bir süre için öykünün temel varsayımlarına inanmayı kabul ettiğimiz andan* Deniz Erksan'ın bu yazısı ilk kez Metis Çeviri 'nin 1991 Bahar tarihli 15. sayısında, "ÇevrilmemişYapıtlara Önsözler" bölümünde yayınlanmıştı. Aynı yazıyı bu kez "Çevrilmiş Bir Yapıta Önsöz" olarakyayınlamaktan mutluluk duyuyoruz, -y.n.1. Bunu açıklamayacağım, ama size büyü yaptığımı tahmin etmişsinizdir.12 YÜZÜK KARDEŞLİĞİf)itibaren, olaylar zaten gerçektir. Herşey iyi gitmeyebilir, herkes mutlu sona ulaşmayabilir, ya da YüzüklerinEfendisi'nde olduğu gibi zaferin bedeli çok yüksek olabilir; fakat böyle başlayan bir öykü ancak böylesürebilirdi diye düşünürüz.ikinci ve çok daha önemli sebebiyse, Tolkien insanoğlunun zamanın ve mekânın dışına çıkma, kendisidışında akıllı varlıklarla iletişim kurma ihtiyacıyla açıklamakta. Bu öyle derin bir ihtiyaç ki, tarih boyuncaanlatılmış tüm masalların, tüm mitlerin kaynağını oluşturuyor. Zaman ve mekânın ötesine geçip,bulunduğumuz yere dışarıdan bakmak; bize benzemeyen canlılarla alışverişe girip dünya üzerindeki bilinçsahibi tek ırk olmanın yalnızlığından kurtulmak... Belki bu perspektif, bu alışveriş, bu kıyaslama sayesindeinsanoğlu bir ırk olarak kendisini ve kozmik düzendeki yerini anlayabilecektir. Bu anlamda yalnız fantazideğil, bilimkurgu da bu tarih kadar eski dileğe cevap vermekte.Ve gene bu anlamda Yüzüklerin Efendisi fantazi türünün kusursuz bir örneği. Arka planda hemen hiçbir edebiyat ürünüyle mukayese kabul etmeyecek zenginlikte bir tarih ve coğrafya var. Zamanın ve mekânındışına adım atan okuyucu kendisini bu zenginliğin ipuçlanyla donatılmış Orta Dünya'da buluyor. Bizimbildiğimiz Dünya burası, ama "güneşin ve dünyanın çok daha genç olduğu bir zaman." Üçüncü Çağ'ınınsonuna'yaklaşan Orta Dünya bir yanda Elf, Cüce, Hobbit, Ent, tnsan ve Büyücüleriyle, diğer yanda Ork veTrol gibi "hilkat gari-beleri"yle, hepsinin gerisinde de varlıkları sezilen Vala ve Maia'larla bilinçli canlılar yönünden sonsuz bir çeşitliliğe sahip, îşte bu fonun önünde dört Hobbit, iki însan, bir Büyücü, bir Elf ve bir Cüce'den oluşan dokuz kişilik topluluk, Orta Dünya'yı Yüzüğün Efendisi Sauron' dan kurtarmak içinumutsuz bir yolculuğa çıkıyor.Birinci ve İkinci Çağlar'da neler olmuş, Eldarin, yani Yüksek Elfler niçin Orta Dünya'da sürgünde,Büyücüler insan değilse nedir, umutlar ve yakarışlar neden denizin ötesine Batı'ya yöneltiliyor? Bütün busoruların cevabını vermiyor Yüzüklerin Efendisi? Bunlar sadece hikâyenin burada başlamadığını veburada bitmeyeceğini sezdiren uçsuz bu-
 
2. Tolkien fantazi edebiyatı konusundaki görüşlerini "On Fairy-Stories" adlı makalesinde kapsamlı bir şekilde anlatıyor.3. Bu soruların cevabı ve daha başka öyküler için, Tolkien'ın ölümünden sonra yayınlanan Silmarillioriabakmanız gerek. Silmarillion Birinci Çağı anlatıyor.13SUNUŞcaksız bir dokunun ipuçları. Kitabın bize anlattığı, öykünün yalnızca bir bölümü. Ama bu kadarı bile,mütevazı hobbit Frodo Baggins'in "Sauron'un planlarını boşa çıkarmak için herkesten çok çalışan" BüyücüGandalf, yurtsuz kral Aragorn ve diğer arkadaşlarının yardımıyla sonuca ulaştırdığı yolculuğu ArayışEdebiyatı (Quest Literatüre) türünün klasik örnekleri arasına dahil etmek için yeterli.Hayranlarına "bu öykü gerçek olmalıydı" dedirten de, bu Arayış'ın (yani sembolik anlamda ruhanî olgunlaşma sürecinin) içtenliği belki de. Yüzüklerin Efendisi belki bu yüzden bir kült. Tolkien'ın çocuk kitabıHobbit'le kendi yarattığı dillerin gerisine kurduğu mitoloji arasında bir köprü oluşturan ve yazımı tam onyedi yıl süren bu kitap, ilk yayımlandığı 1954 yılından benim elimdeki nüshasının ait olduğu 1968 yılınakadar yalnızca ingiltere'de tam 38 kere basılmış. Amerika Birleşik Devletleri'nde 60'lı yılların öğrencihareketleri çerçevesinde öyle güçlü bir yankı uyandırmış ki, kampüslerde "Frodo yaşıyor" ya da"Cumhurbaşkanı adayımız Gandalf gibi rozetler görülür olmuş. ** Bu kadar yoğun bir ilgi karşısında edebiçevreler de tepkisiz kalmamış tabii. Fantazi teriminin henüz yerleşmediği o ilk yıllarda ancak "mitoloji" diyetanımlanabilen Yüzüklerin Efendisi, eleştirmenleri Tolkien hayranları ve Tolkien düşmanları diye ikiyebölmüş ve bu kamplaşma üzerinden sayısız makale ve kitaba konu olmuş.Akademik tartışmalar öyle düzeylere varıyor ki, kahkahalarla gülmemek imkânsız. Bir yanda Tolkienseverler Yüzüklerin Efendisinin muhteşem bir edebi yapıt olduğunu söylüyor, Jung'un teorilerinden destekalan psikolojik çözümlemeler yapıyor, derin alegorik anlamlar çıkarıyorlar. Oysa Tolkien çok açık bir dilleYüzüklerin Efendisi'nin alegori olmadığını belirtmekte. "Varlığını sezecek kadar yaşlanıp bezdiğimden buyana, alegorinin her türlü tezahüründen bütün kalbimle nefret ederim," diyen Tolkien'a göre, alegori, yazarıda okuyucuyu da küçük düşüren bir üslup. Yüzüklerin Efendisi ise bir tarih öyküsü.Karşı kamptaki eleştirmenler bu tavra iyice öfkeleniyorlar elbette. Yüzüklerin Efendisi bir alegori olsa,mesela ikinci Dünya Savaşı'nı sembolize etse, tuhaf tuhaf yaratıkların olmayacak maceralara giripçıkmasını anlayışla karşılayabilecekler belki de. Gelgelelim içinde** Bu arada, ünlü ingiliz rock şarkıcısı Sting'in adını Frodo'nun kılıcından, ünlü new age topluluğuShadowfax'in ise adını Gandalf m atından (Gölgeyele: Shadowfax) aldığını hatırlamakta yarar var. -y.n.14 YÜZÜK KARDEŞLİĞİyaşadığımız dünyayla doğrudan paralellik kurmaya yanaşmayan bu hikâye, dış dünya için bir anlamtaşımayarak günahların en büyüğünü işliyor. Yani koskoca Profesör Tolkien, bin küsur sayfa boyuncaresmen "Kaçış Edebiyatı" yapıyor.tyi kötü bir hayalgücü olan ve gördüğü her satırda ille kendi sığ trajedilerinin yansımasını aramayanokuyucu, Yüzüklerin Efendisi'nin gündelik hayatımız için bir anlam taşıyıp taşımadığına kendisi karar verecektir. Bana sorarsanız, Orta Dünya dış dünya için anlamlı mı bilmem, ama daha anlamlı olduğukesin.Kaçış edebiyatı suçlaması ise yazarın umurunda bile değil. Kaçış sözcüğüne haksız yere olumsuz anlamyüklendiği görüşünde Tolkien: "Kendini hapiste bulan bir insan kalkıp evine gitmek istedi diye onu nasılküçümseyebiliriz? Ya da, kaçamıyorsa bile duvarlar ve gardiyanlar dışında birşeylerden söz etmesi suçmu? Mahkûm onu göremese de, dışarıdaki dünya hâlâ gerçektir." Bir başka deyişle, hapisten kaçmaklakavgadan kaçmayı birbirine karıştırmamak gerek. Çünkü tıpkı Thore-au'nun inzivaya çekilmesi gibi,"gerçek Kaçış çoğu zaman iğrenme, Öfke, itham ve Isyan'la el ele gider".Her fantazi severin içten içe hissettiği gerçeği de en iyi Tolkien özetliyor: "Kaçış ihtimali en çok kimitelaşlandırır? Kimi olacak, gardiyanları!"Deniz Erksan, İstanbul 1991ÖNSÖZıHobbitler HakkındaBu kitap büyük ölçüde hobbitler hakkındadır ve okuyucu kitabın sayfalarından onların özelliklerinin

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->