Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
15Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
sedimentne stene

sedimentne stene

Ratings:

4.5

(2)
|Views: 3,006 |Likes:
Published by sbassman

More info:

Published by: sbassman on Nov 03, 2008
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/20/2012

pdf

text

original

 
SEDIMENTNE STENESedimentne ili, kako se nekada češće govorilo, taložne,stene su one stene koje nastaju u procesu taloženja odnosnosedimentacije. Sam proces sedimentacije, odnosno stvaranjasedimentnih stena, odigrava se u opštem slučaju u četirifaze, s tim što neke od njih mogu i da izostanu.POVRŠINSKO RASPADANJEKako je za stvaranje jedne nove stene potrebno "obezbeditimatrijal" prva faza je
površinsko raspadanje
, odnosnoskup egzogenih procesa, koji dovode do usitnjavanja stenskemase u površinskim delovima ili njeno delimično ili potpunorastvaranje pod dejstvom površinskih ili podzemnih voda.Najjednostavnija podela površinskog raspadanja se možeizviti na
mehaničko
(fizičko),
hemijsko
i
biogeno
.Raspadanje stena pod dejstvom živih organizama – biogeno,može, međutim, da se svede na mehaničko ili hemijsko.Osim od same prirode stena, presudan uticaj na intenzitet ibrzinu površinskog raspadanja imaju i klimatski uslovi. Odnjih zavise i količina padavina, kao i stepen ogoljenostiterena, takođe značajni faktori za raspadanje. Razlikujemočetiri glavna regiona.
Regioni sa nivalnom klimom
(polarna područja i područjavisokih planina - preko 3000 m): temperatura ispod 0
o
C,padavine u obliku snega, pa je fizičko raspadanje svedenona mehaničko struganje stena pri kretanju lednika, ahemijsko je gotovo odsutno.
Regioni sa humidnom klimom
(tajge i tropske šume):veća količina padavina od količine vode koja ispari, pa jevegetacija bujna, a humusni pokrivdebeo. Hemijskoraspadanje je intenzivno, a fizičko slabo.
 
Regioni sa aridnom klimom
(pustinjski i polupustinjskiregioni): količina vodenog taloga je manja od one koja možeda ispari, a temperature su visoke. Vegetacija je slaba, kao ihumusni pokrivač. Fizičko raspadanje je slabijeg intenziteta.
 Regioni sa sezonskom klimom
: odlikuju se naćepolugodišnjim smenjivanjem perioda sa mnogo padavina iperioda sa malo padavina, pa se smenjuju i vidoviraspadanja.MEHANIČKO POVRŠINSKO RASPADANJEProcesi mehaničkog raspadanja za posledicu imaju, kao što je već napomenuto, prevođenje čvrste, kompaktne stene urastresito stanje. Faktori koji uslovljavaju mehaničkoraspadanje su raznovrsni. Osim kolebanja dnevnih isezonskih temperatura, tu su još i dejstvo mraza, rašćenjekorenja biljaka, kristalizacija soli u pukotinama stena, kao iprocesi uslovljeni delovanjem egzogenih geoloških faktora(spoljašnjih sila), kao što su vetar, tekuće vode, rad morskihtalasa, glečera i t.d.Raspadanje pod dejstvom temperaturnih promena je moždanajznačajniji vid mehaničkog raspadanja. Njegova suština jeda do raspadanja stena dolazi usled postojanja velikih tem-peraturnih razlika u kratkom vremenskom periodu (dnevnakolebanja u pustinjskim oblastima mogu iznositi i 80
o
C).Usled različitih fizičkih osobina minerala, kao sastojaka stene(boja ili sjajnost od kojih zavisi upijanje sunčeve toplote,različito širenje, odnosno skupljanje minerala u zavisnosti odkristalografskih pravaca...), dolazi do slabljenja kohezionihsila između kristala i stvaranja pukotina koje se vremenomšire, što dovodi do degradacije stene. Mada je ovaj procesograničen na površinske delove stene (smatra se da već na0.5 m nema značaja), posle razaranja površinske zone ostalidelovi stene su izloženi daljem dejstvu temperaturnihpromena. Ovakvim prodiranjem procesa u dubinu dolazi doljuskanja stene -
deskvamacije
.
 
Površinsko raspadanje, kao posledica temperaturnihpromena, naravno, najintenzivnije je u aridnim oblastima, au ostalima dolazi do izražaja na terenima bez vegetacije ihumusnog pokrivača.U oblastima sa sezonskom klimom, odnosno sa naglimsmenjivanjem vrlo niskih i srednjih temperatura, do izražajadolazi raspadanje stena pod uticajem smrzavanja vode uprslinama. Ukoliko je poroznost stene takva da voda necirkule lako nego se u njoj zadržava (ako pore nisumeđusobno povezane), onda je ovaj vid raspadanja naročitoizražen. Voda koja se zadržava u porama i pukotinamasmrzava se na niskim temperaturama i izlaže stenu, čestovrlo visokim, pritiscima. Do ovih pritisaka dolazi usledpovećanja zapremine leda u odnosu na vodu (za oko 1/9).Maksimalni pritisci mogu na temperaturi od -22
o
C iznositi ido 2200 kg/cm
2
.Treba napomenuti da je retko trenutno razaranje stena naveće blokove. Proces je češće dugotrajan, jer tekmnogostruko ponavljanje smrzavanja i otapanja stvaratakve napone koji će dovesti do destrukcije stene. I tadaobično dolazi samo do usitnjavanja površinskih delova stene.Osetljivost stena na mraz je i jedna od važnih tehničkihosobina kamena i propisan je metod njenog laboratorijskogispitivanja pre upotrebe kamena u tehničke svrhe.Kristalizacija soli u pukotinama stena uslovljava proces koji je vrlo sličan po svom mehanizmu dejstvu mraza. Javlja sekada u pukotinama i prslinama stena dođe do kristalizacijesoli koje pri tom, usled hidratacije, povećavaju zapreminu itako vrše pritisak na zidove pukotina.Naponi koji se ovom prilikom stvaraju manji su nego prismrzavanju vode, ali još uvek dovoljno veliki da izazovudrobljenje stene.

Activity (15)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
Orebic Viganj liked this
Nikola Lekin liked this
IP8 liked this
Oroku Saki liked this
Oroku Saki liked this

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->