Welcome to Scribd. Sign in or start your free trial to enjoy unlimited e-books, audiobooks & documents.Find out more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Documents Dosyalar Pdfler Islam Arastirmalari Dergisi Sayi04 189 279

Documents Dosyalar Pdfler Islam Arastirmalari Dergisi Sayi04 189 279

Ratings: (0)|Views: 69|Likes:
Published by prohexima

More info:

Published by: prohexima on Jan 06, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/06/2012

pdf

text

original

 
islamAra~tlrmalanDergisi.SaVI4.2000.189-279
Babanzade
AhrnetNairnBey'inModemFelsefeTerimlerineDair
~ah§rnalan
ismailKara"
BabanzadeAhmedNeim'sWork
on
ModernPhilosophicalTerms
Thepurposeofthisstudyis
to
present,inasystematicandaccessibleway,theworkofBabanzadeAhmedNairn(1872-1934)onphilosophicalterms.HewasamemberoftheCommissionforScientificTerms
(/stllahat-iilmiyyeEnciimeni).
This
studybringstogetherBabanzade'sdefinitionsofphilosophicaltermsfromhisvariouswritingsinaccordancewiththestandardsofasystematicdictionary.Bydoingso,theauthor
aimsto
shedlightonsomeofthemuch-neglectedaspectsofmodemTurkishthought.
SunU§.
Bucahsmarunamaci,II.Mesrutiyet'in
ilk
yillannda,felsefegrubunadahililimdallanbastaolmakuzeremodembilimlereaitterimlerinTurkcedenasilkarsila-nabilecegiproblemietrafindayurutulentelif-tercumeve
isnlah
cahsmalannmicindedogrudanbulunmus,Danilfunun'dafelsefegrubuderslerihocahgiveIsnlahat-illmi-yeEnciimeniazahgiyapnusBabanzadeAhmetNairnBey'in(Bagdat1872-istanbul
13
Agustos
1934),1
felsefe
isnlahlan
konusundayapngicahsmalan,meslektaslanylagirdlgikavramtarnsmalanrudagirukvekullammacismdanelverlssizmalzeme01-maktan
crkararak
sozlukstandartlanndavesistematikolarakortayakoymak,buyol-lamodemTurkfelsefetarihininvefelsefeterimlerimeselesininpekdeuzerindedu-rulmayanbaziyonlerine~lktutmaknr,Mekteplesmesureciyleirtibatholaraktelif-ter-cume-uyarlamafelsefegrubuvefenbilimlerikitaplanmnvedolayisiylamodemTurk-cefelsefevebilimterimleriproblemininortayaC;lkI~l,ariholarakcahsugmuzdonem-denyanmastrkadarhattabirazdahafazlageriyegitmekleberaberfelsefegrubuicingentsterimcahsmalan,muesseselesmevetamtercumelericinII.Mesrutiyetsonrasirubeklemekgerekecektir.Kisaomurluolmaklaberaberfelsefe,sanatvebilimlerlealakahikisitambirieksikucsozluk
hazirlayipyaymlamayi
basaran
Istilahat-i
iImiye
Doc,Dr.ismailKara,MarmaraOniversitesillahiyatFakiiltesi.Hayativeeserleriicinbk.M.cevdetlnancalp,
MilderrisAhmetNeim,
istanbul,1935;Ali<;ankaya,
YeniMillkiye
Tarihi
veMillkiyeliler,
Ill,598-606,Ankara,1968;OsmanN.Engin,"BabanzadeAhmetNaim-SahsiyetiveEserleri",
lsiem
Ahlskuun
Esaslan'mnbasmda,istanbul.1963;YahyaKemal,Siyasi
veEdebiPortreler,
istanbul,1968;Mahiriz,
Ytllerin
lzi,
istanbul,1975;ismailKara,
Tiirkiqe'de
islam-
ctlik:
DU$uneesi,
I,361-97,3.bs.istanbul,1997;
DIA,
IV,375-76;ismailKara,"Felsefevetefelsuf-Tiirkiye'defelsefenindilinicinyok?",
Cogito,
sayi:19,Agustos1999.
©
ISAM.Istanbul2000
 
islamAra~tlrmalarlDergisi
Encumeni-ileMaarifNezaretiTercumeveTelif
Heyeti'riin
yayinladigi
coguderskitabievsafmdakitercumeeserlerbuacidanzikredeger.AslmdaBabanzadeAhmetNairnBey'in,kelimeninhermanasiylabuyukveha-cim-derinlikitibariyledeemsalsizrstilahtartismasrmetinlerinin,Turkcedemodernfelsefevebilimterimleriproblemininortayacikist,FransizcaagirhkhterimlerekarsihkaramrkenArapcamenselikelimelerintercihivebualandailkmustakilkurumlasmaolanIstilahat-iilmiyeEnctimeni,nihayetBabanzade'nintsnlahlarkonusundariayetettigikistaslaruzerindedurulmadanyeterinceanlasilamayacagiruvehakettigiyereoturtulamayacagrmtahminedebiliyorum.vapttgimcahsmaburalardangecerekBa-banzade'ningayretlerinegelmekleberaberhayliuzunbu
kisimlan,yaymladigmuz
sozlugunbasmakoymakirnkansizolduguicinkitaplasmaasamasmabirakmakmec-buriyetindekaldim.Buradaverdigimizterimtarnsmasimetinlerininmerkezindesadecemucerretbirmeseleolarakterimkarsihgibulmacehdininolmadigiaciknr,birtaraftanklasikislamfelsefesikaynaklanvebunlannkavramdunyasibugunedogru/bugununihrtyaclan-nauygunhalegetirilmeyecahsihrkendigertaraftandamodernbanfelsefesininte-rimleritercumeyoluylabirfuryerlilestirilmektedir,
Istilahat-i
ilmiyeEncumeni'nlncahsmalanvei<;:arnsmalanbastaolmakuzerebironcekineslinvedoneminfelsefeisttlahlantekliflerivefelsefedilitartismalanicindeonernlibirkaynakolanbuistilahmetinlerininanakaynagr,muellifimizin
llmti
'n-Nefs
tercumesinln=Iuzumgordugukisrmlannayazdigi,hacimleribirkaccumleilebirkacsayfaarasmdadegisendipnot-lar,kendideyisiyle"hasiye'tlerdir.Aynca
llm-i
Mentik:
tercumesiilekitaplasrnanustercumemakalelerinindipnotlanndakiterimtarnsmalandabunlaradahiledllmis.!hermaddeninsonundametninahndigiyer(ler)kisaltmalarlavesayfanumaralanylagos-terilmistir,sozlukolarakkullarulmasirumumkunkilmakicintarafmuzdanyapilanduzenlemeileanaterimsiyahyazilrrus,Fransizcasiparantezicindeverildiktensonraterimmetninegecilmistir,Birkavramislenirkenirtibathbaskabirfelsefikavramelealmarakmustakilbirmaddegibiislenmisseonlara
da
anflar
yapilrmsnr,
Babanzade'nin
llmis
'n-Nefs
terciimesininsonunakoyduguvebizimdehazirladigmuzyaklasik2000kelimelikFransizca'danTurkceyeteknikfelsefeterimlerisozluguise(s.524-625)simdilikdistatutulmus,kitababirakrlrmsnr.
2Istilahat-ri1miyeEncumenlicinbk.Agah
sirn
Levend,
TUrkDilindeGelismeveSedelesmeEoreleri,3.
bs.AnkaraTDKYay.1972,s.354vd.;AbdullahUcman,"II.Mesrutiyet'tensomailmiterimlerintespi-tindeonemllbirtesebbus:Istilahat-ii1miyyeEncumeni",
TUrkDiU,
sayi.536,Agustos1996,s.199-205;ayruyazar,"Istilahat-ti1miyyeEncumeni",DiA,XIX,207-09.3
Mebtuii-!FelsefedenBlrinciKitaplima'n-Nets,
Georges
1.
Fonsegrive'in
ElementsdePhllosophie
kita-bmdannotlarlatercume,Istanbul,Matbaa-yiAmire1331(1915),648s.4
lima'n-Nefs
tercumesi
dismda
terimalmanmetinler:"Felsefeilimmidir?"terciime-makalesinindipnot-lanndan"aheng-iezeli","cuz'i","hak","ilm-iresrni","ilm-itencim","inayet","itlraz","kelarn-iistif-sari","Ievh-iemles","tasdikat","ternennu'","teolocya";"Felsefeninyenibirkactarifl"tercumesinindipnotlanndan"gaynmuayyen","mebhas-ikiyan","nernat","mefahlm-ikulliyenazariyesi","uknurn","tasavvuriyemezhebi","tenasuh","kuvvanlyetmezhebi","hayeviyetmezhebi","istihale-iihsas";"Felse-federmsdak"tercumesinindipnotlanndan"rnisdak","tekarnul","vucudiye","seyyal","atomist","rnu-sadere","tenezziil";"RuhiyatDersleri"(kitaptenkidi)makalesinden"tercih-ibilamureccih"ve"ilrnu'n-nefs"(dipnottaekolarakverildi);llm-iMantiktercumesinden"hareket","ilah";
Tecrid-iSarihTerea·
mesi'ndende"rnerviyat"maddeleriahndi.
190
 
Bobonz6deAhmetNoimBm/inModernFelseFeTerimlerineDoirC:oll',imolofi
AhrnetNairnBey,tercumesinintakdirnyazismdatercumeveterirnlerekarsihkbulmakonusundakikistaslanruvehedeflerinicokmutevazibirtarzdaveozethalindetakdimetmektedir.Bunagore"
[elsefebizdenevzuhurbirilim"
olmadigive
"buasrakadarintikaletmisepeyceparlakbirmezisi"
olduguicin
"bugilnbizirn[elsefeicinyapacaglmlz$ey-bittabimiisteqn!olamlyacaglmlz-vaz'-lcedfddenziyade
kest-t
kadfmdir.BinaenaleyhbirmebhasaaitFransizcabirisnlahmkarsihgmiarar-ken;[1.]Daima
0
mebhasin
bizdeki
$eklinedebakmakvekadimdenberibizdenegibielfazmmustalah[isnlah]oldugunanasb-lnazar-ldikkateylemekveikitaraftakimanalarmutevafikiseeskitabiribila-tereddudkabuletmek,[2.]Aradabirfarkhasilolmusise
0
farkigozeterekyinemevzuamunasiptagyir-iyesirilei~ihalletmekla-zrmdir'',[3.]"TUrksiveslninmukteziyatinatebe'iyet"zaruridir,[4.]"Eldengeldigikadarbizdemukarrervesabltisnlahat-imevzu'aHeme'lufoldugumuztabirat-tsayi'avemustehiredenisti'aneederek
misellifinmaksudunutnillibirkisveilearz
etmeyecahsrnak".
5
Hemhasiyelerintelifindehesabakanlanhususlarhemdemuhtevaaci-smdangerceklestirilenlerelbetteburadasayilanlarmcokuzerindedir,Yinedeastlge-rilimlialanmTurkceselikavemillikisvearayisiHeortakkabulolanterirnlerinArapcamenseliolmasiarasmdatesekkulettigisoylenebillr
ki
avamdili-havasdilitarnsmalanbununbiraltbashgidir.Istilahhasiyeleriniyazarkenmuelliflndogrudanveyadolayholarak
anfta
bulun-dugukisivekaynaklangosterrnekvemeslektaslanruncahsmalanylakarsilasnrmaimkanlanhazirlamakmaksadiylametnetarafmuzdandipnotlardusulmustur,FakathacimproblemidolaytsiylabunesirdeBabanzade'nin
limt:'n-Nefs'e
hazirhkolmakuzerevetercume-uyarlamausuliiylehazrrladigiDarulfunfmderskitaplan
HikmetDersleri
He
FelsefeDersleri
vebirikiistisnaharictutulursakarsilasnrmakaynaklansim-dilikIstilahat-tilmiyeEncumeni'nin
FelsefeIstllahat
Mecmuesi
Hesnurhtutulmustur,BuornekmetinlersayesindefelsefeHeugrasancagdasmuslumanaydmlann,kelamvetasavvuf'kanahylavarhgirusurdurmekteolanislamfelsefesiniyenidenkurmaktanziyademodembattfelsefesininislamkulturuvediliicindeveyaislamkulturukuv-vetlehesabakatilaraknasilinsaedllebilecegimeselesiuzerindekafayorduklanmgormekimkandahilinegirecektir.Aslmdabudonemdefelsefeveekollerkonusundatekbirtemayulunolmadigiru,ozellikledinvemetafizikeksenindecidditarnsmalannyasandigirubiliyoruz.YinedekavramlannArapcamenselikelimelerletercumeedili-yorolusufarkhtemayullerdekiaydmlanislamfelsefesivetasavvuf,dahadogrusuislamkulturdilivetasavvurdunyasietrafmdabirsekildeirtibathhalegetiriyordu.NairnBey'in,butuntitizliginevebegenmekonusundakimuskulpesentligineragmenmodemfelsefeterimleribaglammdaBattileislamdunyasiveikidilin/dunyarunkaynak-Ianarasmdagidipgelirkennekadarkornplekssizvesogukkanh,ayruzamandame-suliyetli,vakifveilrniolculereuygundavrandigidadikkattenkacmayacaktir,
6
5llmii'ri-Nels,
s.5-7.
6Metinlerdegecenbanhmuelliflerinisimleri,telaffuzlannagoreyazildrgiicinbutercihesadikkalmaklaberaberorjinallerinigenellikleparantezicindevermeye
cahstik,
MetindeArapca,Farscakellmelerlnte-Iaffuzlanrugostermekicinkonulan'hareke'
aciklamalan
ahnmarrus,dogrudanokunuslarverllmistir.
191

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->