Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
3Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Turkiye Iktisat Tarihi Botarav Özet

Turkiye Iktisat Tarihi Botarav Özet

Ratings: (0)|Views: 630 |Likes:
Published by tolstoysbicycle

More info:

Published by: tolstoysbicycle on Jan 10, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/13/2013

pdf

text

original

 
www.altinicizdiklerim.com
1
üü r  r yyee 
 s saaaa r  r hh 
11990088--11998855
 
Korkut Boratav
Korkut Boratav, 1935
te do
du. 1959
da Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi
ni bitirdi. 1960sonunda Siyasal Bilgiler Fakültesi
ne maliye asistan
olarak girdi. 1964
te, ayn
fakültede, iktisatdoktoras
n
tamamlad
. 1964-1966
da Cambridge Üniversitesinde ara
t
rmalar yapt
. 1972
dedoçent oldu. 1974
te Birle
mi
Milletler Cenevre Ofisi
nde dan

manl
k yapt
. 1980
de AnkaraÜniversitesi Senatosu
nca profesörlü
e yükseltildi. 1983
te Ankara S
yönetim Komutanl

nca1402 say
l
yasaya göre üniversitedeki görevine son verildi. 1984-1986
da ZimbabweÜniversitesinde ö
retim üyeli
i yapt
.***
AARRKKAAKKAAPPAAKK 
Meslekten iktisatç
olmayanlar hedeflenmi
se de, iktisatç
lar 
n ba
ucu kitab
olacak güçte, kal
c
 bir yap
t. Tutarl
dönemlendirmeler, nesnel nicel k 
staslar, dengeli iktisat-siyaset birlikteli
i, duru,ak 
c
bir dil ve 80
e yak 
n y
l
n Türkiye
si, önsöz hariç 140 sayfa ... / Boratav

n kitab
bugünüanlamak için son derece yarar 
, bir yap
t. Dünü bilmek, yar 
n
görmek için Boratav

n kitab
 okunmal
... Bir daha okunmal
...
(
Zafer Toprak, Türkiye
nin Siyasal
ktisad
 ; Cumhuriyet, 28 Nisan1988
)
Her 
eyden önce belirtilmesi gereken nokta, kitab
n dönemlemesinin,
imdiye kadar hiçbir eserde rastlanmad
k ölçüde iktisadi k 
staslara dayanmas
ve dolay
s
yla iktisat-siyasetdiyalekti
inde, yazar 
n iktisada a

rl
k veren görü
üyle fevkalade tutarl
olmas
d
r. / De
erliara
t
rmac
Korkut Boratav

n kitab
, Türkiye ekonomisinin nereden geldi
i ve nereye gitti
ikonusunda derin dü
ünmek isteyenlere bir rehber olarak önerilir ve üniversitede ders kitab
 olarak okutulmas
beklenir.
(
 M. Ali K
l
çbay, Türkiye Ekonomisinin Öteki Çehresi, Yay
nDünyas
nda ÇERÇEVE, Mart 1988
).***
ÇÇ
NNDDEEKK
LLEERR 
Önsöz .............................................................................................................................. 5Giri
.................................................................................................................................. 7I) Devrim ve Sava
Y
llar 
: 1908-1922 ........................................................................... 11II) Aç
k Ekonomi Ko
ullar 
nda Yeniden
n
a: 1923-1929 ............................................. 28III) Korumac
-Devletçi Sanayile
me: 1930-1939........................................................... 45IV) Bir Kesinti
  
 
kinci dünya sava

: 1940-1945 .............................................................. 63V) Dünya Ekonomisi ile Farkl
Bir Eklemlenme Denemesi: 1946-1953 ........................ 73VI) T
kanma ve Yeniden uyum: 1954-1961 .................................................................. 85VII)
çe Dönük, D

a Ba

ml
Geni
leme (1962-1976) ve Yeni Bunal
m (1977-1979).. 94VIII) Sermayenin kar 

Sald
s
: 1980-1985 ...................................................................... 119IX) Sonuç: Baz
Ana Çizgiler .......................................................................................... 139Kaynaklar .......................................................................................................................... 152
 
www.altinicizdiklerim.com
2
II..DDEEVVRR
MMVVEESSAAVVAA
YYIILLLLAARRII::11990088--119922221913 ve 1915 y
llar 
nda yap
lan sanayi say
mlar 
, bugünkü Türkiye s
n
rlar 
içinde kalan Bat
 Anadolu ve Marmara bölgelerinde, yani ülkenin en geli
mi
yerlerinde, 1908
den önce kurulmu
 s
nai tesislerin, 20 un de
irmeni, 2 makarna, 6 konserve, 1 bira fabrikas
, 2 tütün ma
azas
, 1 tuz, 3tu
la, 3 kireç, 7 kutu, 2 ya
, 2 sabun, 2 porselen imalathanesi, 11 tabakhane, 7 marangoz vedo
rama atölyesi, 7 yün, 2 pamuklu iplik ve dokuma, 36 ham ipek, 1 ipekli dokuma ve 5
sair 
 dokuma fabrikas
, 35 matbaa, 8 sigara ka

d
, 5 madeni e
ya ve 1 kimyasal ürün fabrikas
ndanibaret oldu
unu ortaya koyuyor. ... Ülkenin s
nai profilinin büyük bölümünü içerdi
inden
üpheolmayan bu kurulu
lar, 1908 y
l
nda ça
da
anlam
yla bir Osmanl
sanayiinin varolmad

n
seçik ortaya koymaktad
r.Osmanl
 
mparatorlu
u
nun yar 
sömürge niteli
inin en aç
k belirtisi, d

borçlanmalar-Düyun-uUmumiye
  
sürekli imtiyazlar arayarak ülkeye giren yabanc
sermaye yat
mlar 
, giderek a

rla
anve yayg
nla
an kapitülasyonlar zinciri sonunda ülke yönetiminin önce iktisadi, sonra büyük ölçüde askeri ve siyasi alanlarda emperyalizmin denetimine girmi
olmas
idi.1908-1913 y
llar 
 
ttihat ve Terakki Cemiyetinin siyasi iktidar 
denet1edi
i ve etkiledi
i, fakat hiçbir zaman tamamen elinde tutamad

y
llard
r. 1913-1918 alt dönemi
ttihatç
lar 
n iktidar 
tamamenellerine geçirdikleri bir zaman kesiti olarak önceki alt dönemden ayr 
l
r.Dönemin ana özelli
i, ulusal nitelikteki bir kapitalizme yöneli
olmakla birlikte, bu hareketinkar 

s
na ç
kan çe
itli nesnel ve öznel engeller hiçbir zaman tamamen a

lamam

; bu yüzdenköktenci bir dönü
üm gerçekle
ememi
tir. Neydi bu engeller?Nesnel engellerin ba

nda ekonominin, yukar 
da k 
saca aç
klanan yar 
-sömürge statüsününyaratt

ba

ml
l
k ili
kileri gelmekteydi. ... Birinci Dünya Sava

n
n bitimine kadar genelliklemilliyetçi ve ba

ms
zl
kadrolar iktidarda olmakla birlikte, bunlar, uluslararas
sermayenin vebüyük devletlerin Osmanl
 
mparatorlu
u üzerindeki kurumsalla
m

ve güvenceler alt
na al
nm

 denetim, müdahale ve bask 
mekanizmalar 
kar 

s
nda çaresiz kalm

lar; sonunda
büyük güçlerden hangisine yana
mak ehvendir?
sorusuna s

nm

lard
r. 1908-1914 y
llar 
nda
ngiltereve Almanya taraftar 
siyasiler aras
nda aras
ndaki çeki
melerin arkas
nda bu çaresizlik yatar. ...Siyasi ba

ms
zl

n, iktisadi ba

ms
zl

a giden yolda gerekli, ancak yeterli olmayan bir a
amaoldu
u sonraki on y
l
n iktisadi ini
ve ç

lar 
nda aç
kça gözlenecektir.Demokratik bir devrim hareketinin kar 

s
na ç
kan bir di
er nesnel engel, 1908
i izleyen 14 y
l
nhemen hemen kesintisiz bir dizi isyan ve sava
la dolu olmas
ndan do
ar. ... Öyle bir olaylar zinciridir ki, bu gaileler alt
nda bunalan iktidarlar 
n yeni bir toplum düzeni kurma do
rultusundakiözlemlerini biçimlendirmesi ve hele uygulayabilmesi bir mucize olurdu.Ulusal nitelikte bir kapitalizme yöneli
in kar 

s
na ç
kan belki de en çetin nesnel engel, Türk burjuvazisinin c
l
zl

ndan kaynaklanmakta idi. ... Bu durumda, e
er gerçekle
ecekse, burjuvadevriminin burjuvazi d

ndaki sosyal gruplarca yap
lmas
zorunlu oluyordu. Türkiye ko
ullar 
ndabu tarihi misyonu küçük burjuva ayd
nlar 
üstlenecektir.Genel olarak burjuva ideolojisinin iktisat politikalar 
na uzanan iki ana kolu oldu
unu; bunlardanbirinin ulusal bir kapitalizme, di
erinin ise serbest ticaretçi, entegrasyoncu ve beynelmilelci bir 
 
www.altinicizdiklerim.com
3
geli
me biçimine angaje oldu
unu; 19. yüzy
lda her iki kolun Bat
ünürleri aras
ndapartizanlar 
n
n bulundu
unu belirtelim.
Milli
ktisat
görü
ü, gerekirse sava

n yaratt

tl
k ko
ullar 
ndan yararlanarak ve devletdeste
iyle bir yerli ve milli burjuvazinin yeti
tirilmesi gerekti
ini; bunun hem mümkün, hem dekalk 
nma ve modernle
me için zorunlu oldu
unu ileri sürmekte idi.Büyük bir hububat alan
olan
ç Anadolu
dan
stanbul
a bu
day nakletmek, New York 
tanbu
day ithal etmekten % 75 daha pahal
idi. Bu nedenlerle
stanbul, hububat tüketimini büyük ölçüde Avrupa ve Amerika kaynakl
unlardan sa
l
yordu.Birinci Dünya Sava

, Bat
dan
stanbul
a ula
an ticaret yollar 
n
büyük ölçüde t
kad
. Bu,
stanbulnüfusunu çok a

r bir beslenme s
nt
s
içerisine sürükledi.Sonraki y
llar 
n kapitalizm do
rultusundaki toplumsal ve ekonomik dönü
ümlerinin ilk filizlenmeleride bu olay
n çevresinde olu
tu.Bir kere,
ttihat ve Terakki hükümetlerinin sava
dönemi iktisat politikalar 
içinde
stanbul
un ia
esi,çözümü en önce gereken sorunlardan biri olarak ortaya ç
kt
.
kinci olarak, Anadolu
dan
stanbul
a hububat sevki, sava
y
llar 
n
n en karl
faaliyeti olarak ortaya ç
kt
. ...
ttihatç
lar, bir yandan karaborsayla mücadele eder görünürlerken, bir yandan dakendilerine yak 
n gruplar 
n nemaland

bir ilkel birikimin de geli
mesine yol açt
lar. ... bu birikimbiçiminin sadece nesnel, zorunluluklardan do
mad

n
, ayn
zamanda bilinçli olarak istenmi
 bulundu
unu gösteren dolayl
kan
tlard
r.Sultan
n ve bürokratik aristokrasinin devlet örgütü ve toplumsal has
la üzerindeki keyfiegemenli
ini bir kalemde de
ilse bile küçük darbeler ve kemirmelerle ortadan kald
ranuygulamalar 
n hukuki dayana

n
olu
turan bir dizi kanun ve kararname, bu dönemin ba
lar 
nda,kapitalistle
me sürecinin asli unsurlar 
ndan biri olarak görülmelidir.Tüm k 
s
tlay
c
hükümlerine ra
men Tatil-i E
gal Kanunu önemli bir örnektir. Sermaye-emek ili
kilerini yok sayan istibdat döneminin yasaklamalar 
n
n aksine bu kanun, s
n
f mücadelesigerçe
ini gözledikten sonra, sorunu sermaye lehine k 
s
tlamalarla çözmeye çal

an modern, yanikapitalistçe, bir düzenleme say
lmal
d
r.Öte yandan, sanayii koruyucu bir gümrük politikas
na kar 

, bir yandan liberal Cavit Bey okulununideolojik egemenli
inden; öte yandan d

ticaret politikas
n
ipotek alt
nda tutan ticaretanla
malar 
ndan gelen engeller sava
y
llar 
nda a

labilmi
ve müttefikimiz Almanya
n
n kar 

 ç
kmas
na ra
men, gümrük resimleri önce %15
e, sonra %30
a ç
kar 
lm

; daha sonra da ithaledilen mal
n ölçü birimi veya adedi üzerinden hesaplanmaya imkan veren spesifik gümrük tarifelerine geçilmi
ti. Kapitülasyonlar 
n tek yönlü olarak kald
lmas
da sava
y
llar 
ndagerçekle
ir.
stiklal Harbinin finansman
n
n sadece yakla

k % 10
u d

kaynaklardan (Sovyet yard
m
veba

lardan) sa
lanm

t
.

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->