Titel:DNA fingerprinting

Doel van de activiteit:

1. Kennis maken met de opleidingen ‘Biologie en Medisch laboratorium onderzoek enBioinformatica” van de Hogeschool Arnhem en Nijmegen (Instituut Applied Sciences).2.Oefenen met basistechnieken die gebruikt worden bij het DNA onderzoek inbiochemische laboratoria (b.v. om daders van misdrijven op te sporen)3.Kennismaken met methoden die in de Bioinformatica worden gebruikt in het kader van DNA-onderzoek.

Opzet:

*Introductie over DNA (door VO-docent).Het is belangrijk dat de leerlingen goed voorbereid beginnen aan de praktijkles op deHAN. Het practicum kan voorbereid worden door op school de lesbrief te behandelen(zie bijlage). In de lesbrief komen veel onderwerpen aan de orde die nadere uitlegbehoeven. Dit gebeurt met behulp van de docent op school, binnen de lesuren vanNL&T en/of biologie. Hiervoor zijn minstens 4 lesuren nodig en 4 uren studietijd. Bijde lesbrief zitten vragen/opdrachten die in de les en/of als huiswerk kunnen wordengemaakt.*Bezoek HAN,afdeling Applied Sciences (HLO en Bioinformatica) – dagdeel (4 uur)1.Korte inleiding waarin het programma wordt uitgelegd; groepjes van 4 leerlingengevormd worden, de student-coaches worden voorgesteld en de regels in hetlaboratorium worden toegelicht. Deze inleiding en de praktijk die er op volgt wordtverzorgd door docent André Engels.2.Praktijkles “DNA fingerprinting” (de dader van een misdrijf wordt via DNA sporengeïdentificeerd) dit duurt verder het hele dagdeel.Elk groepje van 4 leerlingen wordt begeleid door een studentcoach. Er zijn tweeprocessen, de digestie van het DNA en de electroforese. Tussen de handelingenmoet er gewacht worden. In deze ‘wachttijd’ krijgen de leerlingen 2opdrachten: één opdracht Bioinformatica en één opdracht pipetteren.Opdracht Bioinformatica; docent Martijn van der Bruggen.Studenten krijgen de opdracht om de “dader van een misdrijf” viadatabestanden in computers op te sporen.

*Afrondende activiteitenElk groepje krijgt de opdracht om een (visueel) verslag te schrijven van de praktijkles.Tijdens de les kunnen ze bijvoorbeeld foto’s maken. De verslagen kunnenbijvoorbeeld op de website van de school gezet worden.

Inpassing onderwijsprogramma VO:“DNA fingerprinting”

kan ingepast worden in het vak NL&T ‘forensisch onderzoek’. Deopdracht Bioinformatica sluit aan bij opdracht H3.4 en het DNA onderzoek kan uitstekend deopdrachten van Hoofdstuk 6 (leerlingenmateriaal) vervangen.

Tijdsinvestering:

op school 4 lesuren, 4 uur zelfstudie; op de HAN 4 uren praktijk en 2 uur verslaglegging.

Doelgroep:

4 en 5 HAVO, profielen N&T en N&G.

Max. groepsgrootte

: 20 leerlingen

Kosten

:De HAN betaalt de kosten voor de practica (onderdeel Sprint-programma)De school betaalt eventueel het vervoer naar de HAN, indien gewenst zorgt de schoolvoor digitale camera’s

Docent HAN

: André Engels (Andre.Engels@han.nl)

Contactpersoon HAN-Faculteit Techniek

: Hanny Kuiper (Hanny.Kuiper@han.nl) .

Lesbrief

CSI: Wie is de dader?

Instructie voor leerlingen uit het voortgezet onderwijs voor een werkbezoek aan het instituutApplied Sciences ( Hogere Laboratorium Opleidingen (HLO) en Bioinformatica) van deHogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN)

Inleiding

Op de afgesproken datum breng je met je docent en je klas een werkbezoek aan het instituutApplied Sciences (HLO, Bioinformatica) in Nijmegen. In het laboratorium ga je daar proefjesdoen met DNA. Wij zorgen voor interessante en unieke proeven. Van jou verwachten we dat je je vooraf goed hebt voorbereid. Anders is het zonde van jouw en onze tijd en van hetkostbare materiaal. Natuurlijk helpen wij en onze studenten je tijdens de proeven op hetlaboratorium. Als je vragen hebt, kun je terecht bij je docent. En zit je echt in de knoop:aarzel dan niet om ons te mailen!

HAN-docenten.

Martijn van der Bruggenmartijn.vanderbruggen@han.nl Andre Engelsandre.engels@han.nl

Het werkbezoek ziet er als volgt uit:

Ontvangst en inleiding30 minutenRestrictie enzym toevoegen aan de DNA-monsters30 minutenBioinformatica opdracht 60 minutenOndertussen digesteren de DNA-monstersOpbrengen van DNA-monsters op agarose gel30 minutenElectroforese van de DNA monsters30 minutenResultaten bekijken30 minutenJe ziet het: het hele programma duurt 31/2 uur. Niemand kan eerder weg.We moeten immers weten wie de dader is.Voor het hele traject gebruiken we een stappenplan. Onze studenten werken ook vaak meteen stappenplan. Zo kun je alvast ervaren, hoe het toegaat in het Hoger Beroeps Onderwijs(HBO).

Lees eerst het hele stappenplan door!

Stap 1: informatie vooraf

Wat je moet weten en moet doen voordat je bij ons komt. Het gaat over DNA.1.1 Situatie

Er is een lichaam gevonden van een persoon die vermoedelijk door een misdaad om hetleven is gekomen. Er zijn vijf vermoedelijke daders die geen van allen een alibi hebben. Derechercheurs zijn vastgelopen in het onderzoek. Daarom is het forensisch instituut gevraagdom onderzoek te doen. Het slachtoffer heeft vuil onder de nagels. Mogelijk heeft hetslachtoffer de dader gekrabd.

1.2 DNA

Als je jezelf krabt, dan zitten er cellen van jou onder je nagels. In iedere cel zit DNA. Dit DNAis de drager van al jouw erfelijke eigenschappen. Jouw DNA is uniek, tenzij je een eeneiigetweelingbroer of -zus hebt.