Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
historia, komuna paryska

historia, komuna paryska

Ratings: (0)|Views: 373|Likes:
Published by Patrizia Zigmunt

More info:

Categories:Types, School Work
Published by: Patrizia Zigmunt on Jan 14, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as RTF, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/14/2012

pdf

text

original

 
Depesza emskaDepesza emska - w roku 1870 Bismarck sfabrykowa
ł ją tak, by obrazić Francję i wywołać wojnę, a następnieopublikował w prasie niemieckiej depeszę króla Prus, Wilhelma I, zawierającą relację z rozmów zNapoleonem III, w czasie których ten ostatni starał się wymusić na Prusach zaniechania prób osadzenia napustym wówczas tronie hiszpańskim przedstawiciela dynastii Hohenzollernów(w pierwotnej depeszyWilhelm I uspokaja Napoleona, że nic nie wie o próbach sukcesji Hohenzollernów na tron hiszpański).Wilhelm I odrzucił francuskie żądania, a sama depesza była wyraźnie upokarzająca dla strony francuskiej.Reakcją Napoleona III było wypowiedzenie wojny Prusom (Wojna prusko-francuska), co nastąpiło w dniu 19lipca 1870 roku.Komuna Paryska – zryw rewolucyjny ludności Paryża, przede wszystkim inteligencji i robotników. Trwała od18 marca do 28 maja 1871 roku. W zależności od punktu widzenia uważana za ostatnią rewolucjęromantyczną, przez anarchistów za nie do końca konsekwentą próbę likwidacji państwa[1], a przezmarksistów za przykład dyktatury proletariatu[2].Geneza [edytuj]W 1870 roku Francja doznała upokarzającej klęski w wojnie z Prusami, gdy wojska pruskie w czasie dwóchmiesięcy przełamały obronę granicznych twierdz, zdobywając Metz oraz Sedan i biorąc do niewoli 100 tys.armię francuską wraz z cesarzem Napoleonem III. W jej wyniku nastąpiła likwidacja II Cesarstwa iproklamowanie 4 września 1870 roku III Republiki, z Rządem Obrony Narodowej, na którego czele stanąłgenerał Louis Jules Trochu. Karykatura Louis'a Adolphe'a ThiersaW połowie września 1870 roku wojska pruskie otoczyły Paryż szczelnym pierścieniem, a próby przerwaniaczteromiesięcznego oblężenia głodującej stolicy nie powiodły się. Paryż ostrzeliwany był z dalekonośnychdział Kruppa. Z miasta wydostał się w balonie tylko jeden z najpopularniejszych polityków lewicy, niedawnyszef Rządu Tymczasowego III Republiki - Léon Gambetta, by organizować wojnę ludową na prowincji. Mimobraku doświadczeń militarnych udało mu się zorganizować od podstaw ludowe siły zbrojne, tzw. ArmięLoary, która jednak nie była w stanie pomóc oblężonej stolicy. Nowy, ugodowy rząd francuski, kierowanyprzez monarchistę Louis Thiersa, przeciwnika wojny z Prusami, przyjął 26 lutego 1871 roku propozycjepokojowe pruskiego kanclerza Bismarcka, a 10 maja podpisano traktat pokojowy. Zgodnie z jegopostanowieniami Francja miała przekazać Niemcom Alzację, część Lotaryngii oraz zapłacić wielkąkontrybucję (5 mld franków[3]). 1 marca w Paryżu odbyła się defilada wojsk pruskich, jednak jużnastępnego dnia Prusacy wycofali swoje oddziały poza Paryż. Lud paryski przyjął tę kapitulację jako zdradęnarodową, zwłaszcza, że Thiers zapowiedział restaurację monarchii. Tymczasem nastroje w mieście ulegały szybkiej radykalizacji. W Paryżu działało ponad 30 klubówpolitycznych, szczególnie w dzielnicach Saint-Antoine, Saint-Martin, Saint-Denis i Saint-Marcel.Nawiązywały one do bogatej tradycji rewolucyjnej Francji, począwszy od Wielkiej Rewolucji Francuskiej,poprzez rewolucję lipcową i rewolucję lutową. Grupy te dzieliły się wprawdzie pod względem poglądów nataktykę działania, jednak łączyło je nawoływanie do nowej rewolucji, która miała nie tylko zapobiecrestauracji, ale i przeciwstawić się nierównościom społecznym panującym we Francji. Swoich zwolennikówrekrutowały z grona robotników (442 tys. osób w Paryżu), zubożałych drobnomieszczan (ok. 70 tys.) orazdrobnych kupców, również znajdujących się w kiepskiej sytuacji finansowej. Dzięki uchwalonym wostatnich latach Cesarstwa prawu do strajku (z 1864 roku) oraz prawu o wolnej prasie (z 1868 roku), tewarstwy społeczne mogły wyrażać swoje niezadowolenie z ustroju, co w czasie wojny francusko-pruskiejstało się powszechne.Grupy lewicowe działające w Paryżu bezpośrednio przed początkiem Komuny Paryskiej:bakuniniści - zwolennicy anarchokolektywizmu Michała Bakunina, należący do paryskiej sekcji IMiędzynarodówki.blankiści - kontynuujący romantyczną myśl polityczną Auguste Blanquiego.marksiści - zwolennicy poglądów Karola Marxa, skupieni w paryskiej sekcji I Międzynarodówki.proudhoniści - anarchistyczni zwolennicy poglądów Pierre'a Josepha Proudhona,Lud Paryża obawiał się, że po raz kolejny (jak w 1830 i częściowo w 1848 r.) mimo zwycięstwa rewolucji nicnie zmieni się w położeniu zwykłych robotników. Stąd w dużej mierze spontanicznie organizowanieoddziałów Gwardii Narodowej, szczególnie zintensyfikowane na początku 1871 r. Łącznie dysponowały onesiłą 500 tys. karabinów. Wywoływało to niepokój Zgromadzenia Narodowego, które nie zamierzałoprzeprowadzać żadnych głębszych przemian społecznych. Podjęło ono szereg działań mającychuniemożliwić ludową mobilizację: radykalnie obniżono żołd gwardzistów, co uniemożliwiło poważnej częścirobotników nabycie munduru i broni, a tym samym wstąpienie w szeregi formacji. Kolejnym krokiempodjętym przez Thiersa była decyzja o wycofaniu z Paryża 227 armat zlokalizowanych w dzielnicachBelleville i Montmartre. Były to działa zakupione z ludowych składek na potrzeby obrony miasta przedPrusakami. Decyzja wywołała zatem oburzenie wśród robotników, którzy postanowili bronić Gwardii oraz
 
armat.Wybuch [edytuj] Powstańcy paryscy bronią dział z Montmartre'uW nocy z 17 na 18 marca Thiers wysłał oddział wojska po działa. Gwardziści i paryżanie przekonali jednakżołnierzy, by odmówili wykonania rozkazu i zaaresztowali dowódcę, generała Lacomte'a oraz przypadkowoznajdującego się w pobliżu generała Thomasa. Przypominając sobie niechlubną rolę obu w tłumieniu dniczerwcowych, tłum w spontanicznej egzekucji rozstrzelał obydwu pod murem na ulicy des Rosiers. Thiers zministrami (i blisko 100 tys. mieszkańców miasta, głównie lepiej sytuowanych) opuścił Paryż udając się doWersalu. Na Ratuszu wywieszono Czerwony Sztandar. Rewolucjoniści paryscy mieli do dyspozycji 200 tys.gwardzistów narodowych i zbuntowanych żołnierzy, artylerię i wystarczające zasoby amunicji. Thiersrozporządzał niespełna 20 tys. żołnierzy. Historycy oceniają, że w tym momencie siły rewolucyjne były wstanie obalić rząd, gdyby dostatecznie szybko zorientowano się w sytuacji i skierowano Gwardię do marszuna Wersal. W mieście panował jednak równocześnie ogromny bałagan, nie znalazł się nikt, kto wydałbyodpowiednie rozkazy. Nowe, spontanicznie formowane władze, dopiero się tworzyły. Karykatura Gustave'a CourbetaKomuna Paryża i jej działalność [edytuj] Karykatura Jarosława DąbrowskiegoPo wyborach 26 marca, w których wzięło udział 47% uprawnionych do głosowania paryżan, do władzKomuny Paryża (90 członków) weszli w większości radykalni republikanie, tzw. neojakobini, blankiści iproudhoniści, opowiadający się za rewolucją społeczną i dalszą wojną z Prusami aż do zwycięstwa.Ważniejszymi działaczami byli Charles Delescluze, Felix Pyat i Raoul Rigault; w Radzie znalazł się malarzGustave Courbet.Zgoda wszystkich reprezentowanych nurtów w kwestiach kluczowych nie zapobiegła ciągłym sporom,głównie w sprawach projektów przyszłego kształtu Francji. Zwyciężyła koncepcja federalistyczna (stądfrancuskie określenie komunardów les fédérés - "sfederowani"); proudhoniści, domagali się uczynieniaParyża wolnym miastem, w pełni autonomicznym w stosunku do prowincji, co pewnego stopnia im sięudało: proklamacja Komuny z 19 kwietnia ogłosiła "absolutną autonomię Komuny, rozszerzoną nawszystkie miejscowości Francji"[4] Dyskusje toczyły się też nad samą nazwą rządu; ostatecznie wygrałaproponowana przez blankistów Komuna Paryża, nawiązująca do instytucji o tej samej nazwie z 1792 roku.Wniosek przyjęto przez aklamację. Naczelnym organem Komuny została Rada Komuny, obierana wgłosowaniu powszechnym, z możliwością odwołania członków w każdej chwili drogą referendum.Wprowadzono dekrety o płacy minimalnej, przejmowaniu fabryk przez robotników (główny postulatproudhonistów, popierany także przez socjalistów), powszechnym nauczaniu wyłączonym spod kontrolikościelnej, równouprawnienia kobiet. O działalności Komuny entuzjastycznie wypowiadała się IMiędzynarodówka, piętnując jedynie brak konsekwencji we wprowadzaniu niektórych decyzji i nadalwszechobecny chaos. Nigdzie jednak w oficjalnych dokumentach Komuny nie padły słowa: socjalizm,marksizm, komunizm; notabene nazewnictwo, powrót do kalendarza republikańskiego oraz przyjęcieniektórych nazw z czasów Wielkiej Rewolucji Francuskiej także było przedmiotem kontrowersji. Ostatecznie jednak to poglądy neojakobinów zwyciężyły w Komunie.29 marca Rada Komuny podzieliła się na dziesięć komisji - wykonawczą, wojskową, zaopatrzeniową,finansów, sprawiedliwości, bezpieczeństwa, pracy, handlu i przemysłu, nauczania oraz prac publicznych.21 kwietnia stworzyła dodatkowo instytucję tzw. delegatów, którzy mieli nadzorować prace w szczególnieistotnych obszarach:Delegat ds. Wojny - Gustave Cluseret (do 1 maja, zastąpiony kolejno przez Louisa Rossela i następnieCharlesa Delescluze'a)Delegat ds. Zaopatrzenia - Auguste ViardDelegat ds. Edukacji - Édouard VaillantDelegat ds. Bezpieczeństwa Powszechnego - Raoul Rigault, następnie Frédéric Cournet i Théophile FerréDelegat ds. Pracy - Léo FränkelDelegat ds. Robót Publicznych - Jules AndrieuWszystkie ustawy Komuny zostały odwołane po stłumieniu ruchu. Do niektórych jednak (głównie dotyczącestosunków państwo-Kościół oraz edukacji) wkrótce powrócono i znalazły one swoją kontynuację w dorobkulegislacyjnym III Republiki.Rada Komuny podjęła również wiele ważnych inicjatyw związanych z polityką społeczną. W dniach 29marca oraz 12 kwietnia dokonano zmian w przepisach związanych z wynajmem i czynszem, które miałyumożliwić paryskim robotnikom zamieszkiwanie w godnych warunkach. Przyznano renty wdowom (600franków) i sierotom (365 franków) po ofiarach wojny z Prusami oraz osobom, które zostały ranne w czasieoblężenia miasta. Rząd przejął kontrolę nad sprzedażą żywności, aby uczynić ją dostępną dla wszystkich,
 
co - dopóki były w mieście zapasy żywności - zostało z sukcesem zrealizowane.Innym ważnym celem działania Komuny było poprawienie sytuacji robotników - najbardziejzaangażowanych zwolenników ruchu. 20 kwietnia zabroniono pracy nocnej, jednak wykonywanie tegoprzepisu w praktyce nastręczało licznych trudności. 16 kwietnia Komuna zdecydowała, iż wszelkie zakładypracy porzucone przez właścicieli będą mogły stać się spółkami pracowniczymi, o ile zatrudnieni w nichwyrażą taką wolę, co faktycznie miało miejsce na szeroką skalę. Zadekretowano płacę minimalną iskrócono dzień pracy. Podjęto również decyzję o wyrównaniu płacy urzędnika państwowego z płacąwykwalifikowanego robotnika, co w zestawieniu z wcześniejszymi regulacjami obieralności miało zapobiecbiurokratyzacji robotniczej władzy. Komunardzi przy zwalonej Kolumnie VendômePodjęto również kolejne środki w sferze symbolicznej. 28 marca jako symbol ruchu został przyjętyCzerwony Sztandar, zaś publikowana przez komunardów prasa datowała się według francuskiegokalendarza rewolucyjnego, jako wydana w roku LXXIX. Zniszczone zostały obiekty uważane za symboledespotyzmu: kolumna Vendôme oraz dom Thiersa. Finansową odpowiedzialnością, już po stłumieniu ruchu,za zniszczenie kolumny obarczono Gustave'a Courbeta[5], który, paradoksalnie, bronił jej w RadzieKomuny i przyczynił się do rezygnacji ze zdemolowania Luwru jako symbolu monarchii.Stosunek do Kościoła [edytuj]Komuna Paryska zerwała konkordat z 1802 roku - odmówiła dalszego określania katolicyzmu jako "religiiwiększości", jak i wynikającego z konkordatu wsparcia finansowego Kościoła - dążąc do budowy państwalaickiego. Szczególną uwagę poświęcano wyrugowaniu propagandy kościelnej ze szkół, chcąc stworzyćsystem edukacji neutralny światopoglądowo. Grupy tworzące Komunę, zwłaszcza blankiści,rozpowszechniały poglądy antyklerykalne i ateistyczne, które zyskiwały wielu zwolenników w ludności.Większość paryżan była wrogo nastawiona do Kościoła, w dużej mierze zrażona jego postawą w czasie IICesarstwa. Z entuzjazmem powitano zatem sekularyzację majątków kościelnych, wywłaszczenie paryskichklasztorów oraz tymczasowe aresztowanie zakonników.Prasa [edytuj]19 marca Rada Komuny potwierdziła wcześniejsze francuskie ustawy dotyczące wolności prasy, pozwalającna swobodne pojawianie się zarówno prasy lewicowej, jak i dzienników krytycznych wobec ruchu, w tymatakujących go w niewybredny sposób prorządowych "Le Journal des Débats et La Liberté" oraz "LeMoniteur universel". Wobec tego, iż kolejne ostrzeżenia pod adresem tych gazet nie pomagały, 18 kwietniaKomuna zadekretowała "możliwość zamknięcia gazet służących interesom wroga". Jednak dopiero wpoczątkach maja rząd zdecydował się na zamknięcie kilkunastu prowersalskich gazet. Ogólnie rzecz biorącprasa przeżywała okres świetności. Pojawiło się wiele nowych redakcji i drukarni. Na barykadach gazetybyły podstawowym źródłem informacji i dzięki darmowemu rozprowadzaniu niektórych tytułów stały sięone powszechne nawet wśród najbiedniejszych mieszkańców miasta, również i tą grupę aktywizującspołecznie.Obrona miasta przed Wersalczykami [edytuj] Fazy zdobywania miasta przez wojska rządoweKomuna Paryska działała cały czas w oblężeniu; początkowa, niewykorzystana dysproporcja sił międzywersalczykami (żołnierzami wiernymi rządowi) nie utrzymała się długo. Bismarck zgodził się nawypuszczenie 60 tys. francuskich jeńców wojennych z obozów, by mogli dołączyć do 20 tys. już obecnychw Wersalu oraz do 40 tys. ściągniętych w rejon miasta z prowincji. Tym samym Thiers uzyskał na swójużytek siłę, którą określił w czasie sesji Zgromadzenia Narodowego jako jedną z najpiękniejszych armii whistorii Francji. Jej dowódcą został świeżo uwolniony marszałek Patrice Edme Mac-Mahon. Żołnierze wwiększości pochodzili z niewykształconych rodzin chłopskich dzięki czemu, według rządu, nie byli podatnina lewicową propagandę.Północne granice Paryża pozostawały pod kontrolą pruską. Prusacy nadzorowali również linie kolejowewychodzące z miasta w kierunkach północnym i wschodnim oraz umieścili ciężką artylerię i garnizonnaprzeciwko fortu Vincennes, jednej z większych twierdz kontrolowanych przez powstańców. Wojskapruskie pozostawiły armii Thiersa całkowitą swobodę manewru.Przeciwko tym siłom komunardzi mogli wystawić jedynie ludową Gwardię Narodową, formowaną przez ogółżonatych mężczyzn w wieku od 19 do 40 lat oraz ochotników spoza tego przedziału. Gwardia składała się zponad 200 batalionów, a główną siłą społeczną wchodzącą w jej skład byli robotnicy. Ludzie ci mieliśladowe doświadczenie wojskowe (jedynie z okresu oblężenia Paryża przez Prusaków), występowały naszeroką skalę problemy zaopatrzeniowe oraz trudności z dyscypliną. Osobną kwestią było dowództwo.Rada Komuny wielokrotnie mianowała dowódcami batalionów osoby znane z republikańskich lubsocjalistycznych poglądów, lecz niekoniecznie nadające się do dowodzenia wojskiem. Mimo

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->