Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Vinca, termički aspekt

Vinca, termički aspekt

Ratings: (0)|Views: 115|Likes:
Published by sarcel

More info:

Categories:Types, Research
Published by: sarcel on Jan 16, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/17/2013

pdf

text

original

 
419
NEOLITSKO NASELJE VINČA – TERMIČKI ASPEKT
 NEOLITHIC SETTLEMENT OF VINČA – THERMAL ASPECTS
NENAD MILORADOVIĆ, JKP „Beogradske elektrane“, Beograd,
 
NENAD TASIĆ, Filozofski fakultet, Beograd
U neolitskom naselju Vinča kuće su bile građene od materijala sa povoljnim termofizičkim osobinama,
 pa su transmisioni gubici toplote za
 grejanje bili relativno mali u odnosu
na ventilacione gubitke. Orijentacioni
 proračun ukazuje na to da se uneolitu dobija bolja termoizolaciona sposobnost zida za oko 20% u poređenju sa savremenim zidom od 
opeke. Zbog toga što su ventilacioni
 gubici bili dominantni, najverovatnije je pasivna zaštita od vetra ostvarenana dva načina: izborom gusto zbijenog tipa naselja i orijentacijom kuća
 svojom manjom stranom prema reci.
 Za gradnju kuća korišćeni su prirodnii ekološki materijali, a poučna je i specifična konstrukcija poda koji je
imao funkciju termoizolacije zbog 
 sloja od drveta. U cilju smanjenja potrošnje goriva, pojedine kuće saviše prostorija su imale i po dve peći za grejanje, pa su prostorije moglebiti grejane pojedinačno, zavisnood potreba. Neolitska kuća iz Vinče,
ukoliko bi se poboljšala savremenim
 prozorskim konstrukcijama,drvenarijom i stolarijom radi
 smanjenja ventilacionih gubitaka
toplote, sigurno bi se visoko kotirala
na skali savremenih
niskoenergetskih zgrada. In the Neolithic settlement of Vinča,
houses were built of materials with
 good thermophysical properties, and 
transmission heat losses in heating 
were relatively low in relation to
ventilation losses. The approximatecalculation shows that thermo-
insulation capacity of a Neolithicwall was 20% more efficient thantoday’s brick wall. Since ventilationlosses were dominant, passive protection from wind was most  probably achieved in two ways: by selecting the high-density settlement type and by orienting the smaller  side of the houses toward the river. Natural and ecological materialswere used for construction, and  specific floor construction had athermal insulation function due toits wooden layer. In order to control  fuel consumption, some houses with several rooms had two furnaces for heating, enabling the heating of individual rooms, according to needs. A Neolithic house from Vinča, withimprovements regarding modernwindow construction, woodwork and  joinery for the purpose of decreasing ventilation losses, would havecertainly been highly rated inthe rating scale of modernlow-energy buildings.
 Ključne reči:
neolitsko naselje Vinča; transmisioni gubici; ventilacioni gubici
 Key words:
 Neolithic settlement Vinča; transmission losses; ventilation losses
Uvod
Lokalitet
 Belo brdo
u Vinči nalazi se na desnoj obali Dunava, 14 km nizvodnood Beograda. Sistematsko iskopavanje lokaliteta obavlja se od 1908. godine do da
-
 
420nas, a prvi ga je započeo arheolog Miloje Vasić. Ostaci naselja u Vinči leže u kul
-
turnom sloju visine 10,5 m i odnose se na period kasnog neolita (period od 5.200 do4.200 pre nove ere [13]). Najstarija naselja su na 10,5 m od površine i predstavlja
-
 ju zemunice okrugastog oblika ili elipsoidne osnove, ukopane u les, i imaju šatorastikrov od pruća, trske i slame. Iznad tih šatorastih staništa zida se naselje novog tipa.Očuvane osnove su četvorouganog oblika, orijentisane u pravcu jugoistok–severoza
-
 pad, dok su zidovi bili vertikalni.U okviru interdisciplinarnog projekta
 Arheološka istraživanja u Vinči
, preduzeto je i istraživanje koje se na nešto drugačiji način bavi proučavanjem praistorijske arhi
-
tekture. Da bi se utvrdila potrošnja energenata za zagrevanje kuća i stepen ugodnostiu neolitskom naselju Vinča, bilo je potrebno analizirati termičko ponašanje objekatakoji su tada korišćeni za stanovanje.Prvo treba napomenuti da je teško precizno proračunati potrošnju energenata zagrejanje, jer se metodologija koja se danas koristi u tu svrhu zasniva na upotrebi sa
-
vremenih građevinskih materijala i rešenja. Osim toga, proračun koji sračunava to
-
 plotne gubitke kuća predstavlja zbir transmisionih gubitaka (razmena toplote kroz zi
-
dove) i ventilacionih gubitaka (zagrevanje hladnog vazduha koji je dospeo u prosto
-
riju). U slučaju neolitskih kuća, izračunavanje ventilacionih gubitaka vrlo je nezahva
-
lan posao, jer tada nisu postojale prozorske konstrukcije u današnjem smislu, a infil
-
tracija spoljnog vazduha u prostoriju bila je znatna. Zbog toga svaki rezultat prora
-
čuna toplotnih gubitaka, zasnovan na savremenim metodama, može da bude doveden pod sumnju i zato nema svrhe ulaziti u detaljnije analize takvih proračuna. Sa drugestrane, višestruk je značaj koji ovo istraživanje ima za interpretaciju arheoloških osta
-
taka. Na osnovu ovog proračuna, moglo bi se ustanoviti i koliki je uticaj imala aktiv
-
nost ljudi koji su tokom punih hiljadu godina nastanjivali Vinču na prirodnu sredinu,koliko je drva moralo biti potrošeno uz prirodnu obnovu šumskog fonda i kako je sveto delovalo na neolitski pejzaž.Ipak, u daljem tekstu pokazaćemo da je specifična konstrukcija neolitskih kuća uVinči od izuzetnog značaja za razumevanje funkcionisanja savremenih niskoenerget
-
skih zgrada, te da tehnička rešenja u gradnji tokom neolita mogu da doprinesu ušte
-
di energije u budućnosti.
Tabela 1. Koeficijenti provođenja toplo
-
te za građevinske materijale korišćene u
neolitu
MaterijalKoeficijentprovođenja toploteλ [W/mK]
Tlo, zemljano [1]0,52Pesak, suv [1]0,33Glina, [3]0,70,9Drvo [2]Smreča, bor0,14Hrast0,21Strugotina [2]0,09Puna opeka [2]0,470,76
Termičke karakteristikegrađevinskih materijala u neolitu
Za materijale koji su se koristi
-
li za gradnju kuća u neolitskom na
-
selju Vinča, može se reći da imaju povoljne termoizolacione karakteri
-
stike, upravo zbog sastojaka tih ma
-
terijala. Materijal zidova kuća sasto
-
 ji se od mešavine blata, peska i ple
-
ve. Materijali korišćeni u neolitu zagradnju kuća u neoliskom naseljuVinča mogu se tretirati kao mešavi
-
na zemlje, peska i strugotine (poštose može smatrati da je pleva po svo
-
 jim karakteristikama slična strugoti
-
 
421
ni), što, zavisno od ovog odnosa u mešavini, daje maksimalnu vrednost za λ od 0,52W/mK (za suv materijal), što je bolja termoizolaciona karakteristika od one koju ima puna opeka.
Nepovoljna mehanička čvrstoća mešavine blata, peska i pleve nado
-
meštena je korišćenjem drveta za noseće konstrukcije
. Time je dobijen čvrst ske
-
let konstrukcije, a zidovi od blata imali su povoljne termoizolacione karakteristike iomogućavali su veću ugodnost u unutrašnjosti prostorija.
Kvalitet izolacije i transmisioni gubici
Potrebna količina toplote za grejanje jedne zgrade Q izračunava se kao zbir tzv.transmisione Q
T
i ventilacione Q
V
količine toplote [2].Q = Q
T
+ Q
V
(1)Evo jedne ilustracije kvaliteta izolacije u neolitskom naselju Vinča. Pretpostavi
-
mo debljinu spoljnog zida od 25 cm (što približno odgovara debljini zidova na nala
-
zištu). Koeficijent prolaza toplote za takav zid od mešavine blata, peska i pleve (pret
-
 postavljeni koeficijent provođenja toplote λ = 0,52 W/mK) iznosi:
2
11
1,55 W/mK.1110,25180,5225
Us
δα λ α
= = =+ + + +
(2)U poređenju sa koeficijentom prolaza toplote za spoljni zid od opeke (ρ = 1800kg/m
3
), iste debljine (25 cm), koji iznosi 1,97 W/m
2
K, [2]), dobija se
bolja termoi
-
zolacija zida u neolitu za oko 20%.
To se odnosi na suv materijal, a treba napome
-
nuti da se sa povećanjem sadržaja vlage znatno pogoršavaju termoizolacione karak 
-
teristike ovakvog materijala.Osim termoizolacione sposobnosti, ovakvi zidovi imaju i znatna termoakumu
-
laciona svojstva, odnosno sposobnost da zadrže u sebi toplotu još neko vreme nakongašenja peći. Termoakumulaciona sposobnost zavisi od mase zida i veća je ukoliko je zid deblji. Ona povoljno utiče na stepen ugodnosti u prostoriji.
O ventilacionim gubicima
Kuće u neolitskom naselju Vinča imale su velike ventilacione gubitke.
 Ne
znamo veličine i položaj prozora na kućama, staklo tada još nije postojalo, a verovat
-
no su na prozorima bile prekrivke od kože ili slame. Ventilacione gubitke u kućamaiz neolita ne možemo izračunati, već samo možemo konstatovati da su bili veliki. Tiventilacioni gubici zavise od brzine i pravca vetra, pa su zbog toga kuće na lokalite
-
tu bile gusto zbijene i proredi između kuća bili su relativno mali.
Pošto su ventilaci
-
oni gubici najviše uticali na ugodnost u prostorijama, stanovnici Vinče su plani
-
rali celo naselje tako da se smanje naleti vetra.
Treba primetiti da kuće ipak nisu bile u nizu, što bi bilo još efikasnije, već samo gusto zbijene.Savremene kuće imaju
odnos transmisionih i ventilacionih gubitaka toplo
-
te
otprilike 70%:30%.
Kod kuća u neolitu, taj odnos je išao znatno više u koristventilacionih gubitaka.
Udeo ventilacionih gubitaka toplote u zagrevanju snižavao je ugodnost u prostorijama. Ono što je dobijeno u ugodnosti primenom povoljnih ma
-

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->