Huỳnh Minh Khai Trường THCS Thị Trấn cầu Kè, Trà VinhMỘT PHƯƠNG PHÁP VẼ ĐƯỜNG PHỤ ................................................................ 1DỰNG HÌNH BẰNG DỤNG CỤ HẠN CHẾ ............................................................. 3LÀM QUEN VỚI BẤT ĐẲNG THỨC TRÊ-BƯ-SEP ............................................... 5PHƯƠNG PHÁP HOÁN VỊ VÒNG QUANH ............................................................ 7NHỮNG KHAI THÁC TỪ MỘT ĐA THỨC QUEN THUỘC ................................. 8KHÔNG CHỈ DỪNG LẠI Ở VIỆC GIẢI TOÁN ! .................................................. 11VẬN DỤNG BỔ ĐỀ HÌNH THANG VÀO GIẢI TOÁN ........................................ 14MỞ RỘNG ĐỊNH LÍ VỀ ĐƯỜNG TRUNG BÌNH CỦA HÌNH THANG ............ 16MỘT KĨ NĂNG CÓ NHIỀU ỨNG DỤNG .............................................................. 20MỘT SỐ DẠNG TOÁN SỬ DỤNG PHÉP PHÂN TÍCH ĐA THỨC THÀNH NHÂN TỬ ..................................................................................................................................... 21TỪ MỘT BÀI TOÁN THI HỌC SINH GIỎI .......................................................... 23TỪ MỘT BẤT ĐẲNG THỨC ĐƠN GIẢN .............................................................. 25RÚT GỌN BIỂU THỨC............................................................................................ 26TỪ MỘT PHÉP BIẾN ĐỔI TRUNG GIAN TRONG PHÉP CHỨNG MINH BẤTĐẲNG THỨC TRÊ - BƯ - SÉP ................................................................................ 29"TÁCH" HẠNG TỬ NHƯ THẾ NÀO ĐỂ PHÂN TÍCH ĐA THỨC THÀNH NHÂN TỬ ? ................................................................................................................................... 30TỪ MỘT ĐIỀU HIỂN NHIÊN ĐÚNG ..................................................................... 31KHÔNG COI NHẸ KIẾN THỰC CƠ BẢN............................................................. 33TIẾP TỤC KHAI THÁC MỘT BÀI TOÁN ............................................................ 35NHẨM NGHIỆM ĐỂ PHÂN TÍCH ĐA THỨC THÀNH NHÂN TỬ .................... 36MỘT LẦN VÀO "BẾP" ............................................................................................ 37ĐẶC BIỆT HOÁ ĐỂ CÓ BÀI TOÁN MỚI .............................................................. 39CÁC BÀI TOÁN VỀ DIỆN TÍCH ............................................................................ 43XÂY DỰNG CHUỖI BÀI TOÁN TỪ BÀI TOÁN QUEN THUỘC ....................... 45LÀM QUEN VỚI CHỮNG MINH BẰNG PHẢN CHỨNG TRONG HÌNH HỌC48HỌC CÁCH DỰNG HÌNH PHỤ QUA VIỆC CHỨNG MINH MỘT ĐỊNH LÍ... 50HỌC TOÁN CẦN PHẢI BIẾT THẮC MẮC ........................................................... 53BÀN VỚI CÁC BẠN LỚP 8 VỀ PHƯƠNG PHÁP ................................................. 58
MỘT PHƯƠNG PHÁP VẼ ĐƯỜNG PHỤ
Trong quá trình học toán ở bậc THCS, có lẽ hấp dẫn nhất và khó khăn nhất là việc vượt quacác bài toán hình học, mà để giải chúng cần phải vẽ thêm các đường phụ. Trong bài báo này,tôi xin nêu một phương pháp thường dùng để tìm ra các đường phụ cần thiết khi giải toán hìnhhọc : Xét các vị trí đặc biệt của các yếu tố hình học có trong bài toán cần giải.
Bài toán 1 :
Cho góc xOy. Trên Ox lấy hai điểm A, B và trên Oy lấy hai điểm C, D sao choAB = CD. Gọi M và N là trung điểm của AC và BD. Chứng minh đường thẳng MN song songvới phân giác góc xOy.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Softwarehttp://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
Suy luận : Vị trí đặc biệt nhất của CD là khi CD đối xứng với AB qua Oz, phân giác góc xOy.Gọi C
1
và D
1
là các điểm đối xứng của A và B qua Oz ; E và F là các giao điểm của AC
1
vàBD
1
với Oz. Khi đó E và F là trung điểm của AC
1
và BD
1
, và do đó vị trí của MN sẽ là EF. Vìvậy ta chỉ cần chứng minh MN // EF là đủ (
xem hình 1
).Thật vậy, do AB = CD (gt), AB = C
1
D
1
(tính chất đối xứng) nên CD = C
1
D
1
. Mặt khác ME và NF là đường trung bình của các tam giác ACC
1
và BDD
1
nên NF // DD
1
, NF = 1/2DD
1
, ME //CC
1
, ME = 1/2 CC
1
=> ME // NF và NE = 1/2 NF => tứ giác MEFN là hình bình hành =>MN // EF => đpcm.Bài toán 1 có nhiều biến dạng” rất thú vị, sau đây là một vài biến dạng của nó, đề nghị các bạngiải xem như những bài tập nhỏ ; sau đó hãy đề xuất những “biến dạng” tương tự.
Bài toán 2 :
Cho tam giác ABC. Trên AB và CD có hai điểm D và E chuyển động sao cho BD= CE. Đường thẳng qua các trung điểm của BC và DE cắt AB và AC tại I và J. Chứng minhΔAIJ cân.
Bài toán 3 :
Cho tam giác ABC, AB ≠ AC. AD và AE là phân giác trong và trung tuyến củatam giác ABC. Đường tròn ngoại tiếp tam giác ADE cắt AB và AC tại M và N. Gọi F là trungđiểm của MN. Chứng minh AD // EF.Trong việc giải các bài toán chứa các điểm di động, việc xét các vị trí đặc biệt càng tỏ ra hữuích, đặc biệt là các bài toán “tìm tập hợp điểm”.
Bài toán 4 :
Cho nửa đường tròn đường kính AB cố định và một điểm C chuyển động trênnửa đường tròn đó. Dựng hình vuông BCDE. Tìm tập hợp C, D và tâm hình vuông.Ta xét trường hợp hình vuông BCDE “nằm ngoài” nửa đường tròn đã cho (trường hợp hìnhvuông BCDE nằm trong đường tròn đã cho được xét tương tự, đề nghị các bạn tự làm lấy xemnhư bài tập).Suy luận : Xét trường hợp C trùng với B. Khi đó hình vuông BCDE sẽ thu lại một điểm B vàcác điểm I, D, E đều trùng với B, trong đó I là tâm hình vuông BCDE. Vậy B là một điểmthuộc các tập hợp cần tìm.Xét trường hợp C trùng với A. Dựng hình vuông BAD
1
E
1
khi đó D trùng với D
1
, E trùng vớiE
1
và I trùng với I
1
(trung điểm của cung AB ). Trước hết, ta tìm tập hợp E. Vì B và E
1
thuộctập hợp cần tìm nên ta nghĩ ngay đến việc thử chứng minh
BEE
1
không đổi. Điều nàykhông khó vì
ACB = 90
o
(góc nội tiếp chắn nửa đường tròn) và ΔBEE
1
= ΔBCA (c. g. c) =>
BEE
1
=
BCA = 90
o
=> E nằm trên nửa đường tròn đường kính BE
1
(1/2 đường tròn nàyvà 1/2 đường tròn đã cho nằm ở hai nửa mặt phẳng khác nhau với “bờ” là đường thằng BE
1
).
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Softwarehttp://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
Vì
DEB =
E
1
EB = 90
o
nên D nằm trên EE
1
(
xem hình 2
)=>
ADE
1
= 90
o
=
ABE
1
=> D nằm trên đường tròn đường kính AE
1
, nhưng ABE
1
D
1
làhình vuông nên đường tròn đường kính AE
1
cũng là đường tròn đường kính BD
1
. Chú ý rằngB và D
1
là các vị trí giới hạn của tập hợp cần tìm, ta => tập hợp D là nửa đường tròn đườngkính BD
1
(nửa đường tròn này và điểm A ở về hai nửa mặt phẳng khác nhau với bờ là đườngthẳng BD
1
).Cuối cùng, để tìm tập hợp I, ta cần chú ý II
1
là đường trung bình của ΔBDD
1
nên II
1
// DD
1
=>
BII
1
= 90 => tập hợp I là nửa đường tròn đường kính BI
1
(đường tròn này và A ở về hai nửamặt phẳng khác nhau với bờ là BD
1
).Để kết thúc, xin mời bạn giải bài toán sau đây :
Bài toán 5 :
Cho nửa đường tròn (O) đường kính AB cố định và 1 điểm C chuyển động trênnửa đường tròn đó. Kẻ CH vuông góc với AB. Trên đoạn thẳng OC lấy điểm M sao cho OM =CH. Tìm tập hợp M.
DỰNG HÌNH BẰNG DỤNG CỤ HẠN CHẾ
Các em đều biết rằng : Các bài toán dựng hình ở trường phổ thông chỉ được sử dụng hai dụngcụ là : compa và thước thẳng để dựng hình (theo quy ước từ thời cổ Hi Lạp). Tuy nhiên trongcác cuộc thi học sinh giỏi toán hoặc “đố vui học tập” thỉnh thoảng vẫn có những bài toán dựnghình đòi hỏi chỉ dựng bằng một dụng cụ là thước thẳng hoặc compa. Những bài toán này rấtthú vị, bổ ích và đòi hỏi nhiều sự thông minh sáng tạo trong việc vận dụng các kiến thức đãhọc. Các nhà toán học cũng đã nghiên cứu khá sâu sắc các bài toán này. Nhà toán học ý : Máckêrôni (1750 - 1800) và nhà toán học Đan Mạch : MoRơ (1640 - 1697)chuyên nghiên cứu các bài toán dựng hình chỉ bằng compa. Đến 1890 nhà toán học áo Adler đã chứng minh rằng : Mọi bài toán dựng hình giải được bằng compa và thước thẳng đều giảiđược với một mình compa thôi. Ngược lại nhà toán học Thụy Sĩ Iacốp Stây Ne (1796 - 1863) lại chỉ nghiên cứu những bàitoán dựng hình bằng thước thẳng. Ông đã chứng minh được rằng : Mọi bài toán dựng hình(hình học phẳng) bằng compa và thước thẳng giải được, đều có thể dựng được chỉ bằng mộtthước thẳng nếu trên mặt phẳng cho một đường tròn và tâm của nó. Xin giới thiệu với các emmột vài bài toán như vậy.
Bài toán 1 :
Cho đường tròn đường kính AOB và một điểm S ở ngoài đường tròn. Chỉ dùngmột thước thẳng hãy dựng một đường thẳng đi qua S và vuông góc với AB.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Softwarehttp://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Recommended
More From This User
Notes
Load more
