Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.
See Premium Plans
 
3O
Endüstriyel
mikrobiyolojide
ekonomik
üretim yalnızca
çok
büyük ölçekteyapıldığında mümkündür.
Fiyat
açısından rekabetedebilir bir ürünü mikrobiyal
olarak
üretebilmek için
kullanılan
üreme ortamı
pahalı
olmamalı ve üretim
kapları
son derece büyük
olmalıdır.
Burada, büyük bir
endüstriyel
fermentörün
iç
kısmı soğutma ve karıştırma
için
bağlantı parçaları
ile
birlikte gösterilmiştir.
ENDÜSTRİYEL
MİKROBİYOLOJİ
ENDÜSTRİYELMİKROORGANİZMALAR VEÜRÜN OLUŞUMU
942
30.1 Endüstriyel Mikroorganizmalar
ve
Ürünleri
942
30.2 Primer
ve
Sekonder Metabolitler
943
30.3 Büyük-Ölçekli Fermentasyonun Özellikleri
945
30.4 Fermentasyon Ölçeklemesi
946
II
SAĞLIK ENDÜSTRİSİ
İÇİN
ÖNEMLİ
ENDÜSTRİYELÜRÜNLER 947
30.5 Antibiyotikler: İzolasyon
ve
Karakterizasyon
947
30.6 Penisillinler
ve
TetrasiklinlerinEndüstriyel Üretimi
951
30.7 Vitaminler
ve
Amino
Asitler
953
30.8 Steroidler
ve
Biyotransformasyon Süreci
955
30.9 Endüstriyel Ürün Olarak Enzimler
955
III
GIDA VE İÇECEK
ENDÜSTRİSİNDE
ÖNEMLİENDÜSTRİYEL ÜRÜNLER 958
30.10
Alkol
ve
Alkollü
İçecekler30.11 Sirke Üretimi30.12 Sitrik
Asit
ve
Diğer Organik
Bileşikler
30.13 Gıda
ve
Gıda Katkısı Olarak Maya30.14 Gıda Kaynağı Olarak Şapkalı Mantarlar
958
963
964965
966
941
 
942 • Bölüm 30
•
Endüstriyel Mikrobiyoloji
X'
X
BOLÜMLE
İLGİLİ
SOZLUK
Alkolü
içecek
üretimi
bira
gibi
alkollüiçeceklerin tahıl maltlarının fermen-tasyonu ile üretimi
Aspartam
aspartat ve fenilalanininmetil esterinden oluşmuş besin olma-yan bir tatlandırıcı
Biyokataliz
özgül kimyasal sentezigerçekleştirmek için mikroorganizmakullanımı
Biyosentetik
penisillin
penisillininözel bir formunun organizmayaözgül yan zincir öncüllerinin sağlan-ması ile üretimi
Biyotransformasyon
biyolojik
işlemolmaksızın yapıldığında daha pahalı
olan
ve verimli olmayan kimyasal birreaksiyonu gerçekleştirmek için mik-roorganizma kullanılması
/3-Laktam
antibiyotiği
dört üyeliheterosiklik /3-laktam halkası içerenpenisillin dahil bir grup antibiyotiğinüyesi
Distile içecek
distilasyon ile konsantreedilmiş alkol içeren bir içecek
Doğal
penisillin
Penicillium
kültürle-
rince,
yan zincir öncülleri eklenme-
den
üretilen temel penisillin yapısı
Ekstremozim
yüksek
sıcaklık ve düşük
pH
gibi
bir
veya
daha fazla kimyasal
veya fiziksel
ekstrem koşulda
işlevsel
olan
enzim
Ekzoenzim
mikroorganizma tarafın-
dan
üretilen ve daha sonra çevreyesalman bir enzim
Endüstriyel
mikrobiyoloji
ticarideğeri olan ürünleri üretmek içinmikroorganizmaların büyük-ölçeklikullanımı
Fermentasyon
endüstriyel bağlamda,aerobik
veya
anaerobik olarak her-hangi büyük-ölçekli endüstriyel pro-ses
Fermentör
endüstriyel fermentasyo-
nun
gerçekleştiği tank
Geniş-spektrumlu antibiyotik
çokçeşitli bakteriyal hastalığın tedavisin-de kullanılabilen bir antimikrobiyalilaç
Ölçekleme
endüstriyel bir işlemin,küçük laboratuvar ölçekten büyükticarifermentasyona çevrimi
Primer metabolit
üreme fazı sırasındasalman bir metabolit
Proteaz
proteinleri hidrolizle yıkabilenbir enzim
Sekonder
metabolit
primer üremefazının sonunda ve durağan fazdasalınan metabolit
Tetrasiklin
dört üyeli naftasen halka-sı içeren antibiyotiklerin bir sınıfınınüyesi
Ticarikimyasal
maddi değeri düşük
olan
ve bu nedenle
esas
olarak yük-sek miktarda satılan etanol
gibi
birkimyasal
Tutuklanmışenzim
substratm geçtiğive ürüne çevrildiği katı bir desteğebağlanmış enzim
Yarı-sentetik penisillin
mikrobiyalfermentasyon ve kimyasal sentezleoluşan bileşenler kullanılarak üreti-len penisillin
I
ENDÜSTRİYELMİKROORGANİZMALAR
ÜRÜN
OLUŞUMU
Endüstriyel
mikrobiyoloji,
değerli ticari ürünleri
üretmek
veya
önemli kimyasal reaksiyonları ger-çekleştirmek için tipik olarak büyük ölçekte üretilenmikroorganizmaları kullanır. Endüstriyel mikrobi-yolojik prosesler, mikroorganizmaların normaldegerçekleştirebildiği
metabolikreaksiyonların
pek çok
durumda
ilgilenilen
ürünün
aşırı üretimi amacıy-la geliştirilmiş şeklidir. Bu nedenle, endüstriyelmikrobiyoloji
mikrobiyal biyoteknoloji'
'den farklıdır.Biyoteknolojide, mikroorganizmalar tarafındanpek çoğu doğal olarak üretilmeyen yeni mikrobi-yal ürünlerin üretimi için gen manipulasyon yön-temleri kullanılır (öOsBölüm 31).Endüstriyel mikrobiyolojide, mikroorganizma-larıngerçekleştirdiği reaksiyonları tanımlamak için
biyokataliz
ifadesi kullanılır. Bu bölümde, birkaçendüstriyel biyokatalizi büyük ölçekli mikrobiyal
kültürün
yol açtığı bazı problemlerle birlikte tar-tışacağız. Endüstriyel organizmalar ve ürünlerinegenel bir bakışla konuya başlayacağız. Endüstriyelmikrobiyoloji, şarap ve bira yapımında da olduğu
gibi
alkollü fermentasyon proseslerinden kökenalmıştır. Sonrasında, ilaçların (antibiyotikler gibi),gıda katkılarının (amino asitler gibi), enzimlerinve sitrik asit ve butanol
gibi
kimyasalların üretimiiçinmikrobiyal işlemler geliştirilmiştir. Endüstri-yel mikrobiyologların, mikrobiyal işlemleri endüs-triyel ölçekte ekonomik olarak nasıl başardıklarınıgöreceğiz.
Endüstriyel Mikroorganizmalar
ve
Ürünleri
Endüstriyel mikrobiyolojide kullanılan başlıcaorganizmalar, funguslar (mayalar ve küfler)
(tf*s
Bölüm 14) ve özellikle
Streptomyces
cinsinin üye-leri olmak üzere bazı prokaryotlardır
(«»sKısım
12.24). Endüstriyel mikroorganizmalar, bir
veya
daha
fazla ürünü yüksek verimde sentezleyebi-lenmetabolik uzmanlardır. Bu yüksek metobolikuzmanlığı sağlamak için, bilim adamları çoğu kez,endüstriyel mikroorganizma soylarını mutasyon
veya
rekombinasyonla genetik olarak değiştirirler.Bu
değişiklikler,
belirli bir organizmanın üretebil-diği özel
ürünün
veriminin
artışını
sağlar.
Biyokatalitik işlemlerde kullanılan bütün mikro-organizma soylarının esas kaynağı doğadır. Bununlabirlikte, güncel endüstriyel soylar, ilk izole edilmişyabanıl tipten çok farklıdır. Yararlı endüstriyel mik-roorganizmalar geliştirildikten sonra, yüksek verimlisoylar endüstrinin mikrobiyoloji laboratuvarlarındamuhafaza edilirler. Ayrıca, Birleşik Devletlerde-ki American Type Culture Collection (ATCC) veAlmanya'daki Deutsche Sammlung von Mikroorga-
nismen
und Zellkulturen
(DSMZ)
gibi
büyük ulusalmikrobiyal kültür koleksiyonları, eğitim, araştırmave endüstriyel amaçlar için kültür sağlarlar.Yeni bir biyokatalitik işlem patentlendiği zaman,işlemi yapabilme yeteneğindeki soy bir ulusal kolek-siyonda depolanmalıdır. Bununla birlikte, mülkiyethakları başta olmak üzere bazı sebeplerden dolayı,depolanmış türler esas olarak yüksek verimli üreti-
ci
soylar değil, daha ziyade aynı işlemi daha düşükverimde gerçekleştiren bir soy
veya
soylardır.
 
30 2
•
Primer
ve
Sekonder
Metabolitler
•
943
Yararlı
Bir
Endüstriyel MikroorganizmanınÖzellikleri
Endüstriyel işlem için uygun olan bir organizma-
nın,
yalnızca ilgilenilen maddeyi üretilebilmesininyanı sıra başka özellikleri de olmalıdır. Birincisi vebaşlıcası, organizma büyük ölçekli kültürde üremeve ürün oluşturma yeteneğinde olmalıdır.
Ayrıca,
büyük fermentörlere kolayca inoküle edilebilme-si için, tercihen spor ve diğer bazı üreme hücresiformlarını üretmelidir. Bunun yanısıra, hızlı üre-meli ve istenilen ürünü
kısa
zamanda üretmelidir.Endüstriyel olarak yararlı bir organizma,büyük miktarda temin edilebilen ve pahalı olma-yan
sıvı
kültür ortamında üreyebilme yeteneğindede olmalıdır. Pek çok endüstriyel mikrobiyolojikişlem, büyük ölçekli kültür ortamlarında ana
veya
tamamlayıcı bileşen olarak diğer endüstrilerin atıkkarbonlarını kullanır. Bunlara,
mısır mesemsyon sıvı-
sı
(mısır yaş öğütme endüstrisinin azot ve üremefaktörlerince zengin olan bir ürünü) ve
peyniraltı
suyu
(süt endüstrisinin laktoz ve mineraller içerenatık suyu) dahildir.Bir endüstriyel organizma, özellikle insanlarave ekonomik önemi olan hayvan ve bitkilere pato-jenik olmamalıdır. Endüstriyel fermentördeki yük-sek hücre yoğunlukları ve fermentörün dışındakiçevrenin kontaminasyonunun engellenmesi fiilenimkansız olduğundan, bir patojen potansiyel ola-rak çok önemli problemler oluşturacaktır.
Son
olarak, endüstriyel mikroorganizma gene-tik manipulasyona uygun olmalıdır. Endüstriyelmikrobiyolojide, artmış verimler çoğu kez genetikolarak mutasyon ve
seleksiyon yollarıyla
elde edil-miştir. Genetik olarak kararlı olan ve kolayca mani-püle edilebilen bir mikroorganizma, bu nedenleaçık bir avantajdır.
EndüstriyelÜrünÖrnekleri
Endüstriyel
ilgi
çeken mikrobiyal ürünlere (Şekil30.1 •) mikroorganizmaların kendileri-örneğin,gıda olarak, ekmek yapımı
veya
bira üretimi içinüretilmiş maya (bakınız Şekil
30.24)-ve
hücrelertarafından üretilen maddeler dahildir. Üretilenmaddelere,
yüksek
fruktoz şurubu üretimindeönemli olan
glukoz
izomeraz
gibi
enzimler, anti-biyotikler, steroidler ve alkoloidler
gibi
farmakolo-jik açıdan aktif ajanlar, özel kimyasallar, aspartam(gıda ve içecek tatlandırıcısı)
gibi
gıda katkıları,
etanol,
sitrik asit ve diğer
yüksek
miktarda üreti-len pek çok ucuz kimyasal olan
ticari
kimyasallar
dahildir.
••
30.1
Kavramların
Çözden Geçirilmesi
Bir endüstriyel mikroorganizma ilgilenilen ürünü
yüksek
verimde üretmeli, büyük miktarlarda elde edilebilen ucuzkültür ortamlarında hızlı üremeli, genetik manipulasyonauygun olmalı ve eğer mümkünse, patojen olmamalıdır.
Pek
çok endüstriyel ürün vardır ve onlara, hem hücreler
hem
de hücreler tarafından üretilen maddeler dahildir.
•
Endüstriyel mikroorganizmalar niçin genetik olarakmanipüle edilebilir olmalıdır?
•
Endüstriyel katalizin 3 önemli ürününü yazınız.
Primer
ve
Sekonder
Metabolitler
Endüstriyel olarak yararlı bir metabolit üremedöngüsünde ne zaman üretilir? Kısım
6.1'de
mik-robiyal üremeyi tartıştık ve çeşitli basamakları
tanımladık:
lag,
eksponensiyel
ve
durağan.
Burada,
endüstriyel bağlamda mikrobiyal üreme ve ürünoluşumunu tanımlayacağız ve bazı ürünlerin eks-ponensiyel üreme fazında oluşurken, diğerleri-
nin
yalnızca eksponensiyel üreme
fazı
durduktansonra üretildiğini göreceğiz.
Primer
ve
sekonder
olmak üzere iki temel tiptemikrobiyal metabolit vardır.
Primer metabolit
mikroorganizmanın üreme
fazı
sırasında oluşan
üründür.
Aksine,
sekonder metabolit
üreme fazı-
nın
sonuna yakın, çoğunlukla, üremenin durağanfazında, yakınında
veya
içinde oluşan üründür(Şekil 30.2•).
Alkol
tipik bir primer metabolittir.
Etanol,
mayalar ve bazı bakterilerin (co&Kısım5.10) anaerobik metabolizmasının ürünüdür veenerji metabolizmasının bir parçası olarak oluşur.
Üreme
yalnızca enerji üretimi gerçekleşebildiğindeoluşabildiğinden, etanol oluşumu üremeyle para-lel gerçekleşir (Şekil 30.2a).Bazı biyokatalizlerde istenilen ürün mayalarınetanolüretiminden farklı olarak, aktif üreme
fazı
sırasında
değil
yalnızca
durağan
fazda oluşur. Bu
sekonder
metabolitler,
endüstriyel
ilgi
çeken en yay-gın ve en önemli metabolitlerdendir (Şekil 30.2b).Tümüaşağıdaki özellikleri paylaşmaktadır:1. Sekonder metabolitler
çoğalma
ve üreme için
gerekli
değildir.
Hücreler
o
^
e»«o
Tamamlayıcılar Maya
(örneğin,
hücreleri
maya
özütü)
Biyotransformasyon Hücrelerin ürettiği ürünler
S
'«5.Hücreler
I
I
\
Substrat
Ürün
(örneğin,
steroid
T"
nzimler
(örneğin,
glukoz
izomeraz)
sV..-..
"ı
•
Antibiyotikler
(örneğin,
penisilin)...
..
Gıda katkıları
(örneğin,
aminoasitler)
T
lkol
(etanol)•
• •« • •
"T
imyasallar
(örneğin,
sitrikasit)
*
Şekil
30.1
Endüstriyel
mikrobiyoloji/biyokatalizör
ürünleri.
Ürünler hücrelerin kendileri
veya
hücrelerin ürettiği ürünler olabi-lir. Biyotransformasyonda hücreler, özgül bir maddeyi bir formdan diğerine kimyasal olarak çevirmek için kullanılır.
Search
Search History:
Searching...
Result 00 of 00
00 results for result for
  • p.
    • Notes
    Load more