Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.
See Premium Plans
 
2006
AKSARAYONivERSiTESi1
st
INTERNATIONAL.YUNUSEMRE.SYMPOSIUM2008PROCEEDINGS
I.
------.51
E
MUTABI
 
1.
Uluslararast
Yunlls
EmreSempozyumu8-10Ekim2008,AksarayUniversitesi,Aksaray
YUNUSEMRE'NiNDUNYA
GORU~UNUN
~iiRLERiNDEKi
UYAKVEREDiFLEREYANSIMALARI
NevinAKKAYA,SedatKARAGULDokuzEyliilUniversitesi,BucaEgitimFakiiltesi,
Turkee
OgretmenligiBoliimii,izmir-TURKiYE
llev;ll.akkaya@deu.edu.tr,sedatkaragul@gmail.com
YunusEmre,
Turkcenin
birsiir
dehasidm
Ahlakivetasavvuficephesiileicerigi;sekilcephesiiledili,
sanatr,
vezni,nazim
tlirii
vesekilleridikkatealmdigmdaonunbuikiunsurdanmukemmelbirbiitiinliikveozgunlukyaramgigorulmektedir,YunusEmre,saltTurkceyisiirdilinedonustururkensectigisozcuklerleyalmzcabiryenilikyaratmaklakalmamis,Tiirkdilininicerikselzenginligini,duygusaletkinliginivedilinanlatimgiiciiniiortayakoymustur,
Turkcesozdiziminin
onemliozelliklerindenbirininciimlesonundayeralanogeninenvurguluogeolmasiveTUrksiiranlayismdauyagmgenellikledizesonundabulunmasidurumlan,YunusEmre'ninhalkailetmekistedigidusttncelerininencarpicikelirnelerinisiirlerindekiuyakverediflerdeyogunlastirmasisonucunudogurmustur,BoylelikleYunusEmre,derinbirinsansevgisivehosgoruyedayahevrenseldusunceleriyleyuzyillarboyuyedidenyetmiseherkesi
etkilemistir,
Cahsmanuzm
amaci
YunusEmre'ninsiirlerindeyeralanuyakverediflerde
kullandigi
kelirnelerin,onundilstlnceleriniyansitmadakiroliiniidegerlendirmektir,Budegerlendirmeyiyaparkenkullandrgiredifvekafiyekelirnelerinsikhkoranmabakilaraksairindilikullamnadakiustahgisomutverilerledegerlendirilmistir,Buarastmnadaalanyazumylailgilikaynaklartaranarakbetirnselyontem
kullamlnustir,
ArasnrmanuzmevreniniYunusEmreDivam'ndakisiirler
olusturmaktadtr,
Divan'daencokOsmanhcaraharfiilekafiyeolusturmus,dahasonrayevemirntakipetmistir,Yunus'unsiirlerindekiredifkelirneleri,anlamlanvesiirintamammdanekadarsikhktatekraredildiginebakilrmsttr,Cahsmamizda.YunusEmre'ninsiirlerindeuyakveredifisadecesiirdeahengivemiizikaliteyisaglamakicinkullanmadigi,sairinTasavvuffelsefesinieniyiyansitansozcuklerolduguvebusozcuklerinhicbiryapmacikhga,zorlamayadusmeden,kendiligindensoylenmis,acikhk,sadelik,derinlik,samirniyetveheyecanifadeedensozcukleroldugu
gorulmustur,
Yunus'unsectigibuuyakveredifler,onucoskunveiclisoyleyislerlelirizmindoruklanna
ulasnrrmsnr,
Yunus,busiirleriyleevrenseltemalanmillidilvesekillericindeenetkilibirbicimdeanlatan,sesiveetkisiyuzyillardirartaraksurenabidesahsiyetlerdendir,
crats
YunusEmre,dinitasavvufihalkedebiyansahasmmkendinehasbiriislubuntemsilcisiolanmutasavvufibirhalksairidir,Kendisindensonrataklitvetakipedilen,ancakhicbirzamanasilamayanvebununicinde
tum
Tiirksairleritarafmdanustadkabuledilensair,siirlerindebiitiinsamirniyet,heyecanveaskiylasadefakatderinuslubaulasrmstir,Buozelliklerindendolayigorunustekolay,fakatsoyleyisihiedekolayolmayansehl-imumtenisiirlerortayakoymustur,MuslumanTurklugundili,dusuncesivevicdamolanYunus'unsanatimdegerlendirirkenherseydenevvelbirislamtasavvufuoldugunukabuletmekgerekir.Yunus,dili,dusuncesistemi,cevresi,degerverdigiunsurlar,toplumanlayisiitibariyleTUrkvemillidir.Dilisade,fakatderindir.Dilindesoyleyis
kolayhgi
ve
anlasihrhk
hakirndir.SiirlerindesekilvehakikatibilenYunus,degismeyeniyakalar.Bunuanlatrrkendesecmeyetabitutar.Sanan,ilahiiIhamaveahengebaghdir,Siirlerindesesveahenkyuksekbirseviyededir,Yunus'agoreinsanadusenTann'nmguzelligini,kudretinibilmekveidraketmektir.
Insamn
kendibenligini,nefsini,dunyasevgisiniyemnedeenmuhimarac,ilahiasktir,Cunku,
"Birbenvardtrbendebenden
iceri"
misra'mdaanlatttgigibiinsanikibenesahiptir.Insarun"disben"inefs'dir;nefs,maddeyeaittir;insamhrrsa,kiskanchga,gurura,hiddete,zulme,kinesevkedipozunden
aymr,
"i~
ben"iseruh'tur;ruh,Tann'nm
simdir,"Ulu
nazar"sahibiolaninsanlar,buruhlanylaevrenebakabileninsanlardrr.Olumonlaricinkabusdegildir;onlarmamacisadeceTann'yakavusmaknr,
"Olumdennekorkarstnkorkmaebedivarsin"
misra'manlami
budur.Ruhunyuceligineermek,ebediligineyukselmekaymzamandaSocrates,Pascal,Bergsongibiruhcufilozoflanndatemeldusunceleridir.Buask
ahlaki,
ondabiraksiyonfelsefesimeydanagetirmis,sairbutuninsanligivekainankucaklayanbirruholgunlugunaerismekicinsureklisurekligelismek,yenilesmekpesindeolmustur.tOrneklerleEskiTUrkEdebiyanTarihiGiri~,llhanGen~,s.183)TUrksiiriningelmisgecmisenbuyukustalarmdanbiriolanYunusEmre'deklasikuyakturuyleoldugugibi,halksiirininuyakkonusundakitutumunauyanorneklerledekarsrlasiyoruz.
TARTI~MA:
Takdiredilirkibirsanatcmmkarakteri,icdunyasi,psikolojisibuyukolcudeeserineyansrr.Srradanbirkisininbilekisiligihakkmdabilgiedinmeninyolu,konustugudilveyaptigiistir,Birsairinicdunyasmaacilankapilardanbiriredifluyak
kapisi,
digeride(varsa)mahlasmgectigiikilikyada
dortluktur,
Sairinredifolaraksectigisozcugunsiirinsonunakadartekraredilmesiveyadegisiksozcuklerleuyaksaglannusolmasidadegerlendirilmesigerekenaynbirdurumdur,YunusEmreDivam'ndakisiirleri(Dr.MustafaTAT<;I)bu
acidandegerlendirdigimizde
415siirin%40'mdaredifsozcugtmsiirinsonunakadartekraredildigidikkati
cekmektedir,
Buoran
tantnmis
Divansairlerininsiirleriyle
 
I.
Uluslararasi
YlInllS
EmreSempozyumu8-10Ekim2008,AksarayUniversitesi.Aksaray
kiyaslandigmdacokasagilardakalmaktadrr.BuitibarlaYunus'unredifkelimeyesadikkalmadan,degisiksozcuklerledusuncevehayaliniifadeetmeegilimifarkedilmektedir.Murettebdivanlardagazelvb.siirlerharfsisteminebagholarakdizilir.YunusEmre,mevcutharfsistemininsadece17'sinde
siirsoylemistir,
Bukafiye
dnzeninde
(ra)harfiileilk
sirayr
almakta,(ye)ve(mim)bunutakipetmektedir.Yunus'unsiirlerinderedifkelimelerinsiirintamammdatekraredilisoram%40'trr.(MehmetAKKAYA,DivanSairlerininGazellerindeHarfTercihleriveRedifHususu,Ilmi
Arastirmalar,
s.3,istanbul,1996)Sairinredifsozctigtisiirinturnbeyitlerindetekraretmesi,birsozctigebaghkalarakdegisikhayalcephelerinizorlamasidemektir.Budurumtahayyulcephesindenbakilmcaoldukcaguctur,Oysabunakarsmredifsozcugesadikkalmadanuyagiolusturacaksozcuklerle
dnzeni
saglamaknispetenkolaydrr.Ancakbudurumdadasozcukhazinesininzenginligivekulturbirikimininagirhgigereklidir.SiirlerebupenceredenbakngumzdaYunus'unsonderecezenginbirdilhazinesineveazimsanmayacakbirkulturbirikiminesahipoldugunusoylemekyerindeolacaktir,
Sairlerinkullandiklansozcukler,
bizehalet-iruhiyelerihakkmdaisiktutan
onemli
fenerlerdir.
Ornegin,sairin
agirhkholarakkullandigi"meded,insaf,olurmu,geImez,ah''gibirediflerle"olur,hostur,guzel,gelir"gibirediflerinbizdeuyandirdrgiheyecanvedusuncefrrtmasmmistikametlerifarkhdir,Yunus,
siirlerinin
hementamammayakmmdaredifoIarak
Turkcesozcukleri
tercih
etmistir,
Bu
sozcuklericinde
deadsoyludancokeylemsoylusozcuklerinvarhgidikkaticekmektedir,
(dervi~/123,
faripl126,Calab/Iti,birzamanl253,eThamdUlillahl292,gibil388)gibiadsoyluredifsozcuklerbulunsada,
(eyledi/355,
356,358,362,364,392,askneyledil404,geldimll78,179,181,191,196,217,224,
varayim/ZlO,
gideliml218,gelsinl230,237,239,yatar174,82,ge
y
er/70,gelir/73)gibifiillerredifveuyaktabelirginbicimdeone
cikar,
MerhumProf.Dr.
F.
KadriTiMURTAS,"Birkimseninkaraktervemizacmi,sahsiyetinibelirtebilmekicin
0
sahsmbulundugubedeni,ruhiveictimaisartlanvehususiyetleriiyicebilmekgerekir."(Prof.Dr.
F.
KadriTiMURTAS,Seyhi,
Hayan
veEserleri,s.56,istanbul,1968).demektedir.Bukonulardaelimizdeyeterlibilgiyoktur.
Sunuhiegozardr
etmemekgerekiyor
ki,
sair,
med-ceziryasayan
insandir,Ruhunda,
gonlunde
firtmalaresecekkigonulderyasmdakiincileridalgalaryardmuylakryiyaulasnrabilsin,DaIgahdenizdeinciaramak
nasrl
dogruysa"gelir,gecer,olur,isterim"gibiifadeleryanmda"yokdurur,nedir,girmez,olmadi"gibiolumsuzlukicerenifadeleridearamakgerekir.Hernekadarbirkacsorgulayan(nedir),kabullenmeyen(degil),caresizlikmideyimben)gibiolumsuzifadelerolsada,Yunus'unhayatakarsthepoIumlubakan,kendisiylevecevresiylebansik,uyumlu,yapicr,musbetbirkisilikteoldugunu
soylemekolasidir.
Yunus,
icindeki
Tannsevgisiy
lecoskun
irmaklargibi
gonuldengonule
akar;
"TasttnyinedeligonillsulargibicaglarmtstnAkunyinekanltyastmyollartmtbaglarmtstn"(270/1)
GonleaskatesidusunceSadi'nindededigince(Askcesmesindenabdestaldiktansomadorttekbiregetirdim,yanibudunyanmvedunyamalmmcenazenamazmikildnn),Yunusartikdunyamncenazenamazuukilrms,dunyamahm
yagmayavermistir;
"CdnlarcdmrubuldumbucdntmyagmaolsunAsnziydndangectimdukkdntmyagmaolsun"
(27111)
"NiderizdirliksuyunbizcamyagmayaverdikCevherlerisarrdflaramadeniyagmayaverdik
"(14311)Sevgilinincemaliniisteyendunyadidannadonupbakmaz;
"BizediddrgerekdunyagerekmezBizemanagerekdavagerekmez
"(1
0
Ill)
Kisinindilegidilindedir,onanegerekseonun
pesindedir,
Yunus'adertgerektir,Calapgerektir,insansevgisiyledolmuscoskungonullergerektir.Gonuldekiminsevgisivarsadildeonunadigerektir;
"YiinusimdiseverisenandanhabervergilbizeA$lkmoldurnisdntmasiikunayttsagerek"(l3917)
BenlikdavasiYunus'unencokkacmdigidurumdur.Gurur,kibirkisiyeagirhktir,dostyolundaayaklaraprangadir;
"GeebenlikdavdstndansoylesozunhdstndanOIAllahkorkusundanbenzionunsangerek"(142/2)
Yunus,besvakitnamazmsartuubilen,elindentesbihidusurmeyenbirsofioIsadabirgonulyapmanmbirnicekuralhibadettenkiymetlioldugunu,gonulyikamnibadetininmanasizhgimsoyler;
Search
Search History:
Searching...
Result 00 of 00
00 results for result for
  • p.
    • Notes
    Load more