BORONMAX

Motor Yağı Katkısı

White Paper

Haziran 2011, Eskişehir

İçindekiler

Sayfa no:Özet1Sürtünme ve Yağlama 1Hekzagonal Bor Nitrür2Boronmax4Sonuç8

Şekiller:

Şekil 1. İçten yanmalı motor parçaları için yağlama rejimleri ve sürtünmeyle olan ilişkileriŞekil 2. Hekzagonal bor nitrürün kristal yapısıŞekil 3. Beyaz rengi ile hekzagonal bor nitrür tozuŞekil 4. hBN’nin SEM görüntüsü

Tablolar:

Tablo 1. Katkısız ve BORONMAX katkılı motor yağın yük dayanımıTablo 2. Katkısız ve BORONMAX katkılı motor yağında elementlerin ppm değeri ileanalizleri

ÖZET

Yağlama, hareketli parçalardan oluşan makinalar için hayati öneme sahip olup, sürtünme ve aşınmayıazaltarak, parçaların arızalanmasını önleyerek makinaların performansını ve ömrünü artırır. Yeterliolmayan yağlama enerji ve malzeme kayıplarına neden olur. Gelişmiş ülkelerde sürtünme ve aşınmakaynaklı enerji ve malzeme kayıpları yıllık olarak gayri safi milli hasılanın %5-7 arasında olduğutahmin edilmektedir.Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) “Motorlu Kara Taşıtları İstatistikleri Nisan 2011” e göreTürkiye’de toplam

15 455 025

adet araç bulunmaktadır. Bu araçların Enerji Piyasası DüzenlemeKurulu(EPDK) tarafından hazırlanan “2010 Petrol Piyasası Raporu” na göre toplam akaryakıt tüketimi

15 774 413

tondur. Akaryakıt tüketiminin parasal değeri Petrol Sanayi Derneği (PETDER) 2010Sektör Raporunda 60,6 milyar TL olarak ifade edilmektedir. Sürtünmenin

azaltılması, motor performansının artması sonucunda daha az yakıt kullanılması ve malzeme kayıplarının azaltılmasınısağlayacaktır. Örneğin kara taşıtları araç motorlarında sürtünmenin azaltılması ile oluşacak % 5 lik bir yakıt tasarrufu 3,03 milyar TL olacaktır.

Sürtünme ve Yağlama

Sürtünme, mühendislikte genellikle temas eden yüzeylerin hareketine karşı direnç olarak tanımlanmaktadır. Katıların temasında sürtünme ve aşınmayı önlemede kullanılan filmingeliştirilmesi ile ilgili konular yağlama başlığı altında araştırılmaktadır. Sürtünme, ince bir film ile kayma mukavemeti düşük gaz, sıvı, katı malzemeler kullanılarak yüzeylerin düzgünhareketi sağlanarak azaltılabilir. Birbiri üzerinde hareket eden yüzeyler arasında oluşanfilmlerin sürtünme katsayıları değişkendir. Sürtünme katsayısı ile yağlama durumu ilişkilidir ve Şekil 1’de yağlayıcı filmlerin kalınlık oranı (Summerfield number) ile sürtünme katsayısıarasındaki ilişki görülmektedir. Değişik motor parçaları farklı yağlamaya göre çalışarak kabuledilen performansa ulaşmaktadırlar. Genellikle rulmanlar hidrodinamik yağlama ileçalışmakta ve yüzeyler yağ filmi ile birbirinden ayrılmaktadır. Düşük hızlarda, kalkış veduruşta yağ filmi kesilerek metal metale temas etmektedir. Piston segmanlarında veşanzımanlarda ise karışık ve sınır yağlama şartları geçerlidir. Asıl amaç sürtünmenin yüksek olduğu; enerji ve malzeme kayıplarına neden olan karışık ve sınır yağlama koşullardakisürtünme katsayısını aşağıya çekmektir. Sürtünme katsayısını düşürmek için motor parçalarıarasında yağlayıcılık görevi yapan yağlayıcılar (motor yağları) kullanılmaktadır. Tek başına