Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
ΣΤΑΘΜΟΙ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΣΤΑΘΜΟΙ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Ratings: (0)|Views: 24|Likes:
Published by Spiros Papazoglou

More info:

Published by: Spiros Papazoglou on Feb 02, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/01/2013

pdf

text

original

 
 
ΣΤΑΘΜΟΙ
 
ΤΗΣ
 
ΑΡΧΑΙΑΣ
 
ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ
 
ΙΑΤΡΙΚΗΣ
 
Γιώργος
 
Παπαδόπουλος
 
Επίκ
.
Καθηγητής
 
Φαρ
µ
ακολογίας
 
Παν
ίου
 
Αθηνών
 
 ∆εν
 
είναι
 
δυνατόν
 
να
 
τοποθετήσου
µ
ε
 
σε
 
συγκεκρι
µ
ένο
 
χρόνο
 
την
 
αρχή
 
της
 
Ελληνικής
 
ιατρικής
.
Αναφορές
 
σε
 
ιατρικές
 
πράξεις
 
υπάρχουν
 
και
 
στις
 
παλαιότερες
 
πηγές
 
που
 
διαθέτου
µ
ε
(
όπως
 
είναι
 
τα
 
Ο
µ
ηρικά
 
έπη
).
Σε
 
τέτοια
 
κεί
µ
ενα
,
όπως
 
και
 
σε
 
καταγραφές
 
διαφόρων
µ
ύθων
,
περιγράφονται
 
πράξεις
 
που
 
υποτίθεται
 
ότι
 
συνέβαιναν
 
σε
 
πολύ
 
παλαιότερες
 
εποχές
.
Στα
 
Ο
µ
ηρικά
 
έπη
 
η
 
χρήση
 
φαρ
µ
άκων
 
δεν
 
είναι
µ
όνο
 
γι
 
αυτά
 
που
 
θα
 
ονο
µ
άζα
µ
ε
 
σή
µ
ερα
 
καθαρά
 
ιατρικούς
 
σκοπούς
(
όπως
 
είναι
 
π
.
χ
.
για
 
την
 
ίαση
 
τραυ
µ
άτων
 
στην
 
Ιλιάδα
).
Η
 
Ελένη
(
στο
 
δ
 
της
 
Οδύσσειας
)
δίνει
 
το
 
νηπενθές
 
για
 
να
 
απαλύνει
 
τη
 
θλίψη
 
της
 
παρέας
 
που
 
θυ
µ
άται
 
το
 
χα
µ
ένο
 
Οδυσσέα
.
Ο
 
Ερ
µ
ής
(
στο
 
κ
 
της
 
Οδύσσειας
)
δίνει
 
στον
 
Οδυσσέα
 
το
µ
ώλυ
 
για
 
να
 
αντι
µ
ετωπίσει
 
αυτός
 
τα
µ
άγια
 
της
 
Κίρκης
.
Αξιοση
µ
είωτη
 
είναι
 
η
 
πραγ
µ
ατικά
 
εντυπωσιακή
 
δράση
 
των
 
φαρ
µ
άκων
,
όπως
 
περιγράφεται
 
στα
 
κεί
µ
ενα
 
αυτά
,
π
.
χ
.
στην
 
ίαση
 
των
 
τραυ
µ
άτων
,
όπως
 
περιγράφεται
 
στο
 
Ε
 
της
 
Ιλιάδας
,
όταν
 
ο
 
Άρης
 
τραυ
µ
ατίσθηκε
 
από
 
το
 
 ∆ιο
µ
ήδη
:
Είπε 
,
και 
 
τον 
 
Παιήονα 
 
φώναξε 
 
νάρθει 
 
και 
 
να 
 
τον 
 
γιάνει 
.
Τότε 
 
ο
 
Παιήονας 
 
απιθώνοντας 
 
πά 
 
στην 
 
πληγή
 
 βοτάνια 
 
Μαλαχτικά 
µ 
ε 
 µ 
ιάς 
 
τον 
 
έγιανε 
·
θνητός 
µ 
αθές 
 
δεν 
 
ήταν 
.
Πώς 
µ 
ε 
 
την 
 
πρώτη
 
το
 
συκόγαλο
 
το
 
άσπρο
 
το
 
γάλα 
 
πήζει 
,
Κι 
 
ας 
 
είναι 
 
αριό
,
κι 
 
ως 
 
τ 
’ 
ανακάτωσες 
 
θωρείς 
 
το
 
ευτύς 
 
πηγ 
 µ 
ένο
·
Ό
 µ 
οια 
 
γοργά 
 
κι 
 
αυτός 
 
τον 
 
γιάτρεψε 
 
τον 
 
αντρειω
 µ 
ένον 
 
 Άρη
.
Αξιοση
µ
είωτο
 
είναι
 
επίσης
 
ότι
 
η
 
δράση
 
των
 
φαρ
µ
άκων
 
συνδέεται
 
ά
µ
εσα
µ
ε
 
τις
 
υπερφυσικές
 
ιδιότητες
 
είτε
 
αυτών
 
που
 
δίνουν
 
τα
 
φάρ
µ
ακα
(
χρειάζεται
 
κάποιος
 
θεός
 
για
 
να
 
ξεριζώσει
 
το
µ
ώλυ
),
είτε
 
αυτών
 
που
 
τα
 
παίρνουν
(
το
 
φάρ
µ
ακο
 
γιατρεύει
 
το
 
τραύ
µ
α
µ
ε
 
τόσο
 
θαυ
µ
αστό
 
τρόπο
 
γιατί
 
ο
 
τραυ
µ
ατισ
µ
ένος
 
δεν
 
είναι
 
θνητός
).
Αν
 
περάσου
µ
ε
 
τώρα
 
στους
 
ιστορικούς
 
χρόνους
, µ
πορού
µ
ε
,
πολύ
 
αδρά
,
να
 
πού
µ
ε
 
ότι
 
υπήρχαν
 
τριών
 
ειδών
 
θεραπευτές
 
ή
 
τριών
 
ειδών
 
ιατρικές
 
δραστηριότητες
:
α
)
Λαϊκοί 
 
θεραπευτές
’.
Τέτοιοι
 
θεραπευτές
,
που
 
δρουν
µ
έσα
 
στα
 
πλαίσια
 
της
 
λαϊκής
 
παράδοσης
,
υπάρχουν
 
βέβαια
 
σε
 
όλους
 
τους
 
πολιτισ
µ
ούς
.
Στην
 
αρχαία
 
Ελλάδα
 
η
 
δραστηριότητά
 
τους
 
φαίνεται
 
ότι
 
ήταν
 
αρκετά
 
εκτετα
µ
ένη
.
Στην
 
κατηγορία
 
αυτή
µ
πορού
µ
ε
 
να
 
συ
µ
περιλάβου
µ
ε
 
και
 
τους
 
ανθρώπους
 
που
 
σχετίζονταν
µ
ε
 
την
 
προ
µ
ήθεια
 
αυτών
 
που
 
θα
 
ονο
µ
άζα
µ
ε
 
σή
µ
ερα
 
φαρ
µ
ακευτικά
µ
έσα
(
και
 
που
 
ήσαν
 
κυρίως
 
βότανα
).
Αυτοί
 
αναφέρονται
µ
ε
 
τα
 
ονό
µ
ατα
 
 ριζοτό
 µ 
οι 
 
(=
αυτοί
 
που
 
κόβουν
 
ρίζες
)
και
 
φαρ
 µ 
ακοπώλαι 
.
Εκτός
 
από
 
το
 
να
 
διακινούν
 
φυτικά
 
φάρ
µ
ακα
,
 
 
προ
µ
ηθεύοντας
µ
ε
 
αυτά
 
ασθενείς
 
και
 
γιατρούς
,
έδιναν
 
και
 
οι
 
ίδιοι
 
οδηγίες
 
και
 
εκτελούσαν
 
θεραπείες
 
και
µ
ερικοί
 
από
 
αυτούς
 
είχαν
 
ση
µ
αντικό
 
κύρος
,
ακό
µ
α
 
και
 
ανά
µ
εσα
 
στους
επιστή
µ
ονες
γιατρούς
.
 Ένας
 
τέτοιος
 
ήταν
 
ο
 
Κρατεύας 
, o
οποίος
 
φαίνεται
 
ότι
 
έζησε
 
κατά
 
τον
 
1
ον
 
αιώνα
 
π
.
Χ
.
και
 
ότι
 
έγραψε
 
ένα
 
βιβλίο
 
για
 
βότανα
 (
Ριζοτο
 µ 
ικόν 
),
το
 
οποίο
 
δεν
 
έχει
 
διασωθεί
,
αλλά
 
φαίνεται
 
να
 
επηρέασε
 
ση
µ
αντικά
 
άλλους
 
συγγραφείς
,
όπως
 
το
 
 ∆ιοσκουρίδη
 
και
 
τον
 
Πλίνιο
.
β
)
Ασκληπιεία
.
Τα
 
Ασκληπιεία
 
ήσαν
 
ιεροί
 
χώροι
,
αφιερω
µ
ένοι
 
στον
 
Ασκληπιό
 
ή
 
σε
 
άλλους
 
θεούς
 
ή
 
ήρωες
.
Οι
 
άρρωστοι
 
που
 
προσέρχονταν
 
για
 
θεραπεία
 
ακολουθούσαν
 
διαδικασίες
 
που
 
περιλά
µ
βαναν
 
δεήσεις
,
θυσίες
,
ακροάσεις
µ
ουσικών
 
εκτελέσεων
 
ή
 
θεατρικών
 
παραστάσεων
,
λουτρά
,
δίαιτα
 
κλπ
.
Το
 
τελικό
 
στάδιο
 
ήταν
 
η
 
εγκοί 
 µ 
ηση
,
δηλαδή
 
ο
 
άρρωστος
 
κοι
µ
όταν
µ
έσα
 
σε
 
ειδικό
 
χώρο
 
του
 
Ασκληπιείου
 
και
,
στον
 
ύπνο
 
του
,
ε
µ
φανιζόταν
 
ο
 
θεός
 
ή
 
κάποια
 
άλλη
µ
ορφή
 
που
 
εκτελούσε
 
τη
 
θεραπεία
 
ή
 
έδινε
 
στον
 
άρρωστο
 
θεραπευτικές
 
οδηγίες
.
Αυτή
 
είναι
 
τουλάχιστον
 
η
 
εικόνα
 
που
 
προκύπτει
 
από
 
τις
 
πληροφορίες
 
που
µ
ας
 
δίνουν
 
αρχαίοι
 
συγγραφείς
 
καθώς
 
και
 
από
 
το
 
περιεχό
µ
ενο
 
επιγραφών
 
που
 
έχουν
 
σωθεί
 
στους
 
αρχαιολογικούς
 
χώρους
 
των
 
Ασκληπιείων
.
Πάντως
 
το
 
κύρος
 
των
 
Ασκληπιείων
 
στην
 
αρχαία
 
Ελλάδα
 
ήταν
 
πολύ
µ
εγάλο
 
και
 
αναφέρονται
 
πάντα
µ
ε
 
σεβασ
µ
ό
 
και
 
θαυ
µ
ασ
µ
ό
.
γ
)
Επιστή
µ
ονες
 
γιατροί 
.
 
Ονό
µ
ατα
 
συγκεκρι
µ
ένων
 
διάση
µ
ων
 
γιατρών
 
υπάρχουν
 
ήδη
 
στα
 
Ο
µ
ηρικά
 
έπη
.
Σύ
µ
φωνα
µ
ε
 
τους
µ
ύθους
,
ένας
 
τέτοιος
 
γιατρός
 
ήταν
 
και
 
ο
 
Ασκληπιός
.
Αυτοί
 
ό
µ
ως
 
που
 
θα
µ
πορούσα
µ
ε
, µ
ε
 
κάποια
 
συνέπεια
 
στην
 
ορολογία
,
να
 
τους
 
ονο
µ
άσου
µ
ε
επιστή
µ
ονες
γιατρούς
 
αρχίζουν
 
να
 
ε
µ
φανίζονται
 
από
 
την
 
εποχή
 
της
 
ε
µ
φάνισης
 
της
 
αρχαίας
 
Ελληνικής
 
φιλοσοφίας
,
δηλ
.
από
 
τον
6
ο
(
ή
 
και
 
από
 
τον
 7
ο
)
αιώνα
 
π
.
Χ
.
Αυτή
 
την
 
εποχή
 
ε
µ
φανίζονται
 
οι
 
δύο
 
παλαιότερες
 
σχολές
 
ιατρών
 
στην
 
αρχαία
 
Ελλάδα
,
η
 
σχολή
 
της
 
Κνίδου
(
παράλια
 
της
 
Μ
.
Ασίας
,
απέναντι
 
από
 
την
 
Κω
)
και
 
η
 
σχολή
 
της
 
Κω
.
Σ
αυτή
 
τη
 
δεύτερη
 
ανήκε
 
και
 
ο
 
Ιπποκράτης
.
Ο
 
Ιπποκράτης
 
γεννήθηκε
 
στην
 
Κω
,
πιθανώς
 
το
450
π
.
Χ
..
Ο
 
πατέρας
 
του
 
ήταν
 
γιατρός
 
και
 
από
 
αυτόν
 
διδάχθηκε
 
την
 
ιατρική
 
τέχνη
.
Μαζί
µ
ε
 
τον
 
πατέρα
 
του
 
ανήκε
 
στους
 
Ασκληπιάδες
,
δηλ
.
τους
 
γιατρούς
 
που
 
θεωρούσαν
 
πρόγονό
 
τους
 
τον
 
Ασκληπιό
.
Ταξίδεψε
 
σε
 
πολλά
µ
έρη
 
και
 
θαυ
µ
αζόταν
 
από
 
τους
 
συγχρόνους
 
του
.
Είναι
 
πιθανόν
 
ότι
 
πέθανε
 
σε
µ
εγάλη
 
ηλικία
.
 ∆εν
 
υπάρχουν
 
περισσότερες
 
βεβαιω
µ
ένες
 
λεπτο
µ
έρειες
 
για
 
τη
 
ζωή
 
του
.
Η
 
Ιπποκρατική
 
συλλογή
(corpus hippocraticum)
είναι
 
ένα
 
σύνολο
 
κει
µ
ένων
 
που
 
αποδίδονται
 
στον
 
Ιπποκράτη
 
τον
 
Κώο
.
Τα
 
κεί
µ
ενα
 
αυτά
 
φαίνεται
 
ότι
 
συγκροτήθηκαν
 
σε
 
ενιαίο
 
σώ
µ
α
(
ή
 
συλλογή
)
στην
 
Αλεξάνδρεια
(
γύρω
 
στο
280
π
.
Χ
.) -
και
 
την
 
εποχή
 
αυτή
 
δόθηκαν
 
στα
 
βιβλία
 
της
 
συλλογής
 
οι
 
τίτλοι
, µ
ε
 
τους
 
οποίους
 
είναι
 
αυτά
 
γνωστά
 µ
έχρι
 
σή
µ
ερα
.
Είναι
 
σή
µ
ερα
 
γενικά
 
παραδεκτό
 
ότι
 
τα
 
κεί
µ
ενα
 
αυτά
 
δεν
 
γράφτηκαν
 
όλα
 
από
 
τον
 
Ιπποκράτη
.
 ∆ιάφοροι
µ
ελετητές
 
έχουν
 
προσπαθήσει
 
να
 
καθορίσουν
,
 
 
ποιά
 
είναι
 
τα
γνήσια
 
Ιπποκρατικά
και
 
ποιά
 
όχι
,
οι
 
προσπάθειές
 
τους
 
ό
µ
ως
 
αυτές
 
δεν
 
κατέληξαν
 
σε
 
γενικά
 
παραδεκτά
 
αποτελέσ
µ
ατα
.
Θεωρείται
 
ό
µ
ως
 
πιθανό
,
ότι
 
τα
 
περισσότερα
 
από
 
αυτά
 
έχουν
 
γραφεί
µ
εταξύ
420
και
350
π
.
Χ
..
Στην
 
πραγ
µ
ατικότητα
,
ούτε
 
για
 
ένα
 
από
 
τα
 
έργα
 
αυτά
 
δεν
 
υπάρχει
 
απόλυτη
 
βεβαιότητα
,
ότι
 
έχει
 
γραφτεί
 
από
 
τον
 
ίδιο
 
τον
 
Ιπποκράτη
.
Αντίθετα
,
είναι
µ
άλλον
 
βέβαιο
,
ότι
 
δεν
 
έχουν
 
όλα
 
τον
 
ίδιο
 
συγγραφέα
.
Αρκετές
 
φορές
,
ένα
 
από
 
αυτά
 
τα
 
κεί
µ
ενα
 
φαίνεται
 
να
 
αντι
µ
άχεται
 
τις
 
απόψεις
 
που
 
υποστηρίζει
 
ένα
 
άλλο
 
από
 
τα
 
ίδια
 
κεί
µ
ενα
.
Για
 
κάποια
µ
άλιστα
 
από
 
αυτά
 
λέγεται
 
ότι
 
απηχούν
 
απόψεις
 
της
 
σχολής
 
της
 
Κνίδου
,
που
 
θεωρείται
,
σε
 
κάποιο
 
βαθ
µ
ό
,
αντίπαλος
 
της
 
σχολής
 
της
 
Κω
.
Παρόλα
 
αυτά
µ
πορού
µ
ε
 
να
 
πού
µ
ε
 
ότι
 
όλα
 
αυτά
 
τα
 
κεί
µ
ενα
 
βρίσκονται
µ
έσα
 
σ
ένα
 
κοινό
κλί
µ
α
ως
 
προς
 
την
 
κοσ
µ
οθεωρία
 
τους
,
ως
 
προς
 
τις
 
βασικές
 
αντιλήψεις
 
για
 
τον
 
κόσ
µ
ο
,
τον
 
άνθρωπο
,
την
 
αρρώστια
 
και
 
τη
 
θεραπεία
.
Η
 
Ιπποκρατική
 
συλλογή
 
περιλα
µ
βάνει
60
περίπου
 
έργα
 
που
 
αντιστοιχούν
 
σε
 
πολλά
 
από
 
αυτά
 
που
 
ονο
µ
άζου
µ
ε
 
σή
µ
ερα
 
κλάδους
 
της
 
ιατρικής
 
ή
 
επιστή
µ
ες
 
που
 
σχετίζονται
µ
ε
 
την
 
ιατρική
.
Βρίσκου
µ
ε
 
σ
αυτήν
 
έργα
 
που
 
αναφέρονται
 
στη
 
δο
µ
ή
 
και
 
λειτουργία
 
του
 
ανθρώπινου
 
οργανισ
µ
ού
,
στην
 
πρόκληση
 
των
 
ασθενειών
 
και
 
την
 
περιγραφή
 
της
 
πορείας
 
τους
,
σε
 
θεραπευτικές
µ
εθόδους
,
στη
 
χειρουργική
,
στη
 
γυναικολογία
 
και
 
τη
µ
αιευτική
 
κλπ
.
Η
 
θεραπευτική
 
της
 
Ιπποκρατικής
 
συλλογής
 
είναι
 
εξειδικευ
µ
ένη
 
και
 
παίρνει
 
υπ
όψιν
 
της
 
όλους
 
τους
 
παράγοντες
,
στους
 
οποίους
 
βασίζεται
 
και
 
η
 
πρόγνωση
 (
κατάσταση
 
του
 
αρρώστου
,
ιδιαίτερα
 
κατάσταση
 
των
 
χυ
µ
ών
,
πορεία
 
της
 
αρρώστιας
,
χρόνο
 
της
 
αρχικής
 
ε
µ
φάνισης
,
αλλά
 
και
 
των
µ
εταβολών
 
της
,
κλι
µ
ατολογική
 
κατάσταση
 
της
 
περιοχής
,
επιδράσεις
 
αέρων
,
υδάτων
 
κλπ
.).
Η
 
Ιπποκρατική
 
θεραπευτική
 
είναι
,
κατά
 
κύριον
 
λόγο
,
διαιτητική
, µ
ε
 
την
 
ευρύτερη
 
έννοια
 
της
 
λέξης
.
Η
 
διατροφή
 
του
 
αρρώστου
 
παίζει
 
ση
µ
αντικό
 
ρόλο
:
οι
 
τροφές
 
που
 
πρέπει
 
να
 
παίρνει
-
κι
 
αυτές
 
που
 
δεν
 
πρέπει
 
να
 
παίρνει
-
ο
 
άρρωστος
,
η
 
ποσότητά
 
τους
,
ο
 
τρόπος
 
παρασκευής
 
τους
 
κλπ
.
Αλλά
 
στη
 
διαιτητική
 
θεραπεία
 
δεν
 
περιλα
µ
βάνονται
µ
όνον
 
αυτά
 
που
 
αφορούν
 
στις
 
τροφές
.
Καθορίζονται
 
ακό
µ
α
 
το
 
ποσό
 
και
 
το
 
είδος
 
της
 
κίνησης
 
ή
 
της
 
άσκησης
,
λουτρά
 
και
 
πλύσεις
,
ενδεχό
µ
ενη
 
αλλαγή
 
κλί
µ
ατος
 
και
 
τρόπου
 
ζωής
 
κλπ
.
Ανάλογες
 
οδηγίες
 
δίνονται
 
και
 
στους
 
υγιείς
 
για
 
να
 
διατηρήσουν
 
την
 
υγεία
 
τους
.
Τα
 
φάρ
µ
ακα
,
που
 
είναι
 
βέβαια
 
κυρίως
 
βότανα
,
παίζουν
 
δευτερεύοντα
 
ρόλο
.
Αξιοση
µ
είωτα
 
συχνή
, µ
έσα
 
σ
αυτά
 
τα
 
πλαίσια
,
είναι
 
η
 
χρήση
 
καθαρτικών
(
και
 
ε
µ
ετικών
)
φαρ
µ
άκων
-
κάτι
 
που
µ
πορεί
 
να
 
συσχετισθεί
µ
ε
 
τη
 
θεωρία
 
των
 
χυ
µ
ών
, µ
ια
 
και
 
τα
 
φάρ
µ
ακα
 
αυτά
µ
πορούν
 
να
 
διώξουν
 
από
 
τον
 
οργανισ
µ
ό
 
χυ
µ
ούς
 
που
 
η
 
υπερβολική
 
παρουσία
 
τους
 
προκαλεί
 
αρρώστιες
.
Στα
 
ίδια
 
πλαίσια
µ
πορεί
 
να
 
τοποθετηθεί
 
και
 
η
 
εφαρ
µ
ογή
,
ως
 
θεραπευτικής
µ
εθόδου
,
της
 
αφαί
µ
αξης
.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->