Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
4Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Kadareja Mes Enderimeve Djaloshare Dhe Makthit Te Pallatit Te Enderave-b

Kadareja Mes Enderimeve Djaloshare Dhe Makthit Te Pallatit Te Enderave-b

Ratings:

4.0

(1)
|Views: 792|Likes:
Published by herodot_25882
Artikulli ka per objekt kritiken qe i behet Ismail Kadarese kryesisht ne qarqe nderkombetare dhe eshte paraqitur ne formen e nje eseje dhe studimi. Analizohet kryesisht periudha para 1990 duke e lidhur me kontekstin e epokes kur jetoi dhe krahesohet me disidentecen ruse. Artikulli eshte i pasuruar me nje bibliografi ku perfshihen artikujt kritike ndaj Kadarese.
Artikulli ka per objekt kritiken qe i behet Ismail Kadarese kryesisht ne qarqe nderkombetare dhe eshte paraqitur ne formen e nje eseje dhe studimi. Analizohet kryesisht periudha para 1990 duke e lidhur me kontekstin e epokes kur jetoi dhe krahesohet me disidentecen ruse. Artikulli eshte i pasuruar me nje bibliografi ku perfshihen artikujt kritike ndaj Kadarese.

More info:

Published by: herodot_25882 on Nov 21, 2008
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/09/2014

pdf

text

original

 
KADAREJA MES ËNDËRIMEVE DJALOSHARE DHEMAKTHIT TË PALLATIT TË ËNDËRAVE
Dr. Margarit Gjokae-mail: himara_12000@yahoo.gr 
(Sipas orgjinalit të botuar tek Gazeta “Tribuna”, 29 tetor dhe 6 Nëntor 2008). Ribotuar në revistën elektronike Ars Poetica:http://www.seguraweb.nl/arspoetica/dokumente/Ars_Poetica_Nr_13-XI-2008.pdf)
Ismail Kadare duke dhënë autografe lexuesve nëAthinë (2007)
Tetori i çdo viti në botë përjetohetsi muaji i çmimeve Nobël dhe që prej rreth një dekade me interes tëveçantë edhe nga bota shqiptaredhe ballkanike meqë një shkrimtar i kësaj treve, Ismail Kadare, kaqënë në pritje të telefonatësmagjike për akordimin e këtijçmimi. Edhe këtë vit telefonata e pritur mungoi, por ndërkaq nuk munguan diskutimet dhe parashikimet si në arenën shqiptaredhe atë botërore. Një numur konstant kundërshtarësh tëzellshëm rishpalosën argumentat etyre kundër Kadaresë dhe njënumur akoma më i madh lexuesish që rritet me progresion gjeometrik mendojnë seKadareja e meriton një trofe të tillë. Nga treva shqiptare, konstant në konfliktin anti-Kadare, gjejmë Rrexhep Qosen i cili,gati një muaj para “Stinës së Nobelave”, gjatë një interviste në panairin e librit nëUlqin, i mëshoi edhe një herë tezës së tij “Kadareja-mit i komunizmit” duke ricikluar në format të shkurtër librin e tij “Të vërtetat e vonuara” dhe bile duke e bërë përgjegjës atë për “mos njohjen e Kosovës” nga vendet e Lidhjes Arabe ku ka aderuar Shqipëria!!! Krejt ndryshe e vlerëson John Carey,
 
kryetari i jurisë që i akordoiKadaresë çmimin Man Booker International për letërsinë në 2005, i cili në përshëndetejen e dhënies së çmimit theksoi se “Kadareja është mbrojtës i kulturës dhehistorisë shqiptare”Kurse në arenën e jashtme gjejmë një artikull “review” nga Barry Baldwin(shfaqur në internet në 26/09/2008) [1], profesor në Universitetin e Calgary-it, nëCanada me 12 libra të botuara dhe rreth 600 artikuj për historinë dhe letërsinë eGreqisë, Romës, Bizantit dhe Shqipërisë. Në artikullin e fundit ai evidenton të gjithëkritikën që ka filluar ndaj Kadaresë që pas 1990 kur kërkoi strehim politik në Francë egjer më sot.Artikulli nuk është shkruar me stil të pa anshëm, përkundrazi qëmtimi i“argumentave” ndaj tij nga autorë të tjerë nuk përbën aspak kritikë letrare dhe e renditatë në lobin anti-Kadare”. “Kadareja-thotë që në fillim Baldwin – ka një avantazhartificial sepse është përkthyer në anglisht, fat të cilin nuk e kanë pasur një sërëshkrimtarësh të tjerë si Dritëro Agolli, Neshat tozaj, Teodor Laçi, Nasi Lera, Dhimitër Shuteriqi etj. Pra Baldwin me fjalë të tjera na thotë se po qe se gjendet përkthyesi ikëtyre autorëve, atëherë letërsia shqiptare do ketë shumë Kadare, thënie që as ai vetë
 
nuk i beson. Por ndërkaq edhe përkthimet nga David Bello në anglisht të Kadaresënga varianti i tyre frengjisht Baldwin i quan pakuptim “ashtu si të lash rrobat në ujinku dikush tjetër i ka larë ato njëherë (citim ky i huazuar nga një letër që Blendi Kraja idërgon David Bellos). Edhe vetë Bello pranon se fillimisht nguroi dhe u përpoq tëgjente një përkthyes profesionist të shqipes në anglisht por nuk mundi. Dhe përkthimet direkt nga shqipja në anglisht të realizuara në Shqipëri ai i konsideron tësakta por me një gjuhë të vjetëruar dhe gati të leshtë (drunjtë në tekst) [2]. Ndërkaq përkthimet në frengjisht të Jusuf Vrionit ishin më shumë se profesionale, thotë më tejDavid Bello, prandaj u angazhua në këtë mision tërheqës. Në të vërtetë megjithë sekjo eksperiencë e ripërkthimit është e njohur në botë, kritika qëndron dhe Peter Morgan jep fragmente të pasakta të perkthimit anglez nga versioni francez i Jusuf Vrionit [3].Por përgjithësisht, megjithë alterimin e mundshëm të orgjinalit nga dy përkthimeradhazi Kadare ka magjepsur edhe botën aglishtfolëse dhe më gjërë me romanet e tijndonse shumë mendojnë se Kadare është më shumë një fenomen i botës frankofone.Pra aq më bindëse do jetë kjo magjepsje nga përkthimi në anglisht i origjinalit shqiptë këtyre romaneve.Sipërmarja për demitizimin e Kaderesë nga Baldwin ka tre boshte: a)vlerësimi negativ i veprës letrare të Kadaresë b) evidentimi i Kadaresë si kontradiktor në situata politike komplekse dhe politikan c) etiketimi i Kadaresë si shkrimtar oborridhe konjuktural.
1. Evidencë e defekteve letrare t
ë
Kadarese n
ë
literatur
ë
n e huaj
 Një nga hallkat e para të zinxhirit të kritikës ndaj Kadaresë e cituar nga Baldwin ështëajo e Sakvar Altinel (1990) [4] i cili e quan kronikë në gur si “dicka të zakonëshme, pa peripeci dhe novacion”Citimi i dytë lidhet me një artikull të Imogen Foster [5] ku analizohet “Pallati iëndrave”. Ja fragmenti i sjellur nga Baldwin: “Siç ndodh rëndomtë me Kadare, i përgjithshëm, pa përmbajtje, karakteret si fantazma, narrativë e lirë sterile dhe e parashikueshme”, dhe Baldwin, si “njohës i gjuhës shqipe” siç prezantohet vetë, ështëi po këtij mendimi [1].Dhe për ta bërë bindëse këtë rëndomtësi të “artit të Kadaresë” ai sjell një shembullnga “Koncerti në fund të dimrit” ku ideja e fabrikimit të “njeriut të ri” Lej Fenit,konsiderohet një imitacion i romanit të Orwellit “1984”. “Lej Feni” nuk është gjëtjetër veçse “Komrad Ogilvie”, një krijesë e personazhit Winston Smith sipas ImogenFoster [5-] dhe Julian Duplain [6] . Baldwin shkon më tej duke akuzuar Kadarenë për  plagjiaturë ndërsa gjen një frazë të personazhit Smith (libri i botuar në 1949) identikeme një frazë në librin e Kadaresë. Por një gjykim i tillë që gjen një frazë të njëjtë nëmijëra fraza dhe akuzon për plagjiaturë, statistikisht nuk është bindëse. Për më tepër kemi nga njëra anë Orwell-in i cili që me fantazinë e tij ironizon sistemet totalitare siai i BS pa qënë vëzhgues konkret i sistemit, ndërsa Kadare si banor i këtij sistemi tëhuazuar na bie drejtpërdrejt mbresat e tij. Pra në njëfarë mënyre do të mund tëakuzoheshin për plagjiaturë ata që kopjuan sistemin sovieto-kinez, por jo dhe ata që përshkruajnë ngjarje reale nga brenda këtij sistemi. Modeli i Lej Fenit në Shqipëri metë ashtuquajturat shtabe revolucionare në 1967 ishte real dhe jo një figurë imagjinare.Sektorët e propagandës në parti dhe organizat e masave (apo “ministria e mendimit” eOrvellit) ishin diçka mëse reale në Shqipëri. Bile letërsia kineze, që përfaqësohej nganjë poemë e “timonierit” Mao Ce Dunit e krijuar gjatë
Marshimit të Madh
u fut në program të degës gjuhë letërsi në universitet në një tremujor [7-]. Por ndërkaq copa
 
shabllone të sistemit Orwellian i gjen edhe në sisteme demokratike dhe si ilustrimmund të permendet thënia e një një guvernatori amerikan (Miçiganit), “nqs do vazhdojë televizori të transmetojë sipas modelit të tanishëm, e ardhmja e jonë është të përfundojmë në debilë”.Sita e hollë e Baldwin nga tërësia e artikujve studimorë të Robert Elsie kagjetur një fragment që lidhet me një antologji të poezisë greke në Shqipëri ku në poezinë e Kavafit “Barbarët” është hequr një rresht i cili tjetërson kuptimin e poezisësë Kavafit. [“Po tani çdo të bëjmë ne pa barbarë? Këta njerëz ishin një farëzgjidhjeje”-pjesa e dyte e vargut është hequr]. Baldwinit nuk i shkon në mendje qëkjo të jetë rezultat i fshesës së redaktorëve. Baldwin që kritikon përkthimin nëanglisht të veprave të përkthyera njëherë në frengjisht të Kadaresë nuk arrin të kuptojëse Kadare e ka përkthyer poezinë nga rusishtja e cila nga ana e saj është përkther ngagreqishtja (Kadare nuk di greqisht) dhe mund gjatë këtij tejpërkthimi të ketë ndodhur ky “shkurtim”.Përsëritje të tezave për plagjiaturë gjejmë edhe në shtypin zvicerian. Ja si shprehetautori i një artikulli : “Le t'i hedhim edhe një sy tekstit të 1978: Një urë me harqe eosmanëve si simbol për konfliktin midis lindjes dhe perëndimit, midis traditës dhekohëve moderne, një vepër arkitekturore në Ballkan, që është ndërtuar mbi viktimanjerëzore…Lënda tek "Ura" është thuajse një huazim. Ajo është përpunuar gjatë luftës botërore. Libri, i publikuar më 1945, titullohej "Ura mbi Drin". Autori i saj ishte IvoAndri
ć
nga Bosnja, i cili, me këtë libër, në vitin 1961 mori Çmimin Nobel. Edhe idejae "Pallatit të Endrrave" duket e huazuar. Në qoftë se ndokush do përpiqej të kishte nëdorë dorëshkrimin e plotë, atëherë do t'i dukej se po dilte nga biblioteka e Borgesit.Ose, akoma më shumë se kaq, nga dhomat e "Procesit" të Kafkës [8-].Më i apasionuari dhe i pajisur me një mani anti-Kadare në arenën e jashtme, po tëveçojmë Kaplan Resulin që e quan Kadarenë
 Zhdanov
të letërsisë shqipe, ështëStephen Schwartz, i cili po e bën veten të njohur në historinë e kritikës duke përfolur Kadarenë. Schwartz ka studjuar Sufizmin që në vitet 60, sot drejton Qendrën për Pluralizmin Islamik në SHBA dhe qysh prej 1997 ka aderuar në shkollën Hanafi tëIslamit. E konsideron veten expert për Ballkanin dhe një libër i tij “Dy fytyrat eIslamit” është përkthyer edhe në Shqipëri. Duke refuzuar të njohë realitetin shqiptar tëviteve të monizmit, sonda e tij e kërkimeve lë jashtë vëmendjes ato vepra që i dhanëfamë ndërkombëtare Kadaresë ose i kalon ato tagencialisht dhe merr në mënyrëselektive shkrime që të mund të bëhet bindës në fajësimin e tij. Shkrimet e tij janë së pari dy artikuj në Buletinin Katolik Shqiptar në 1993-94 dhe për publikun e gjerë meartikullin "Ismail Kadare's Prize Fight," në revistën
The Weekly Standard 
në 1997 [9]dhe së fundi një studim në revistën
Contemporary Poetry
 
 Review [10]
rreth poezisëmoderne në ish Jugosllavi dhe Shqipëri pa përmendur shkrimet e herë pas herëshmeku lëshon thirrjen “Mos i jepni Nobelin një çiraku partie” (që çuditërisht rezonon menjë letër të një ambasori shqiptar në Suedi i cili kërkoi të njëjtën gjë). Në studimin efundit për poezinë shqiptare Schwartz analizon me disa rrjeshta poemën “Psemendohen këto male” duke e quajtur atë si poemë antireligjioze. Sonda e tij evlerësimit të Kadaresë i ngjan asaj të një jashtë tokësori që pasi eksploron një vullkannë shpërthim arrin në përfundim se në Globin Tokësor nuk ka
 jetë të arsyeshme
.Përgjithësisht artikujt me ngarkesë negative nuk janë artikuj të mirëfilltë të gjinisë sëkritikës letrare dhe siç shprehet Malcolm në një letër debatuse ndaj Schwartz “të qënitekspert për Bosnjën nuk i jep doemos statusin e expertit për letërsinë shqipe” [11].Malcolm, autori i një kritike letrare të “Pallatit të ëndërave” në 1997, që i kundërvihetSchwartz-it dhe Kapllan Resulit nuk u mirëprit nga vetë Kadareja. Ky i fundit në njëletër tek New York Review Book në 1998 [12] shpreh pakënaqësinë e tij rreth

Activity (4)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
Natalia Baçi liked this
urimdoci liked this

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->